Dynamiczna koncepcja przewag komparatywnych - Sopoćko, Andrzej (Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, 2021)
Zróżnicowanie poziomu rozwoju poszczególnych krajów nie da uzasadnić się lepszymi warunkami przyrodniczymi. Tzw. rajskie wyspy nie są jego liderami, natomiast szereg krajów o trudnych warunkach przyrodniczych (Skandynawia, Japonia) należą do czołówki cywilizacyjnej świata. Jak się jednak okazuje, implementacja wybranych stamtąd rozwiązań przynosi ograniczone sukcesy. Historycznie jest to nowa sytuacja. Produkcja taśmowa z fabryk Forda dała się zastosować efektywnie na całym świecie, podobnie sieci fast-food czy kontenery w transporcie. Obecnie jednak trudno znaleźć tak spektakularne przykłady. Może to zaskakiwać, ponieważ istnieją dalej znaczące różnice w efektywności gospodarek poszczególnych krajów. W Europie nie zmniejsza się dystans Północ – Południe, Stany Zjednoczone od Meksyku dzieli pod tym względem przepaść. A przecież, poza nielicznymi wyjątkami, prawie wszystkie gospodarki są obecnie otwarte na dobra jakim są sprawdzone rozwiązania. Jeśli nawet całości nie można szybko przekształcić według najlepszych wzorów, to powinno uzyskać się postęp stopniowo, adaptując poszczególne elementy danej gospodarki na kształt najlepszych rozwiązań np. u sąsiadów. W ten sposób dystans rozwojowy powoli ulegałby zmniejszeniu, przynajmniej nie powiększał się. Ta metoda jednak nie przynosi znaczących rezultatów. Powodem wydaje się być coraz większa integracja i złożoność krajowych systemów wytwarzania. Daje się to dostrzec przede wszystkim przy próbach adaptacji zagranicznych systemów proinnowacyjnych. Czy wobec tego taka implementacja jest w ogóle niemożliwa? Otóż nie. Co prawda nieskuteczne jest odgórne adaptowanie otoczenia, ale może się udać uruchomienie procesu samoadaptacji, idącego w głąb całego systemu. Ale jest to operacja trudna, wymagająca nietradycyjnego (niestatycznego) podejścia systemowego.