System rachunkowości i jego specjaliści a środowisko VUCA - Baran, Wioletta (Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, 2025)
Akronim VUCA (ang. Volatility, Uncertainty, Complexity, Ambiguity) definiuje cztery wyzwania, z jakimi we współczesnym – zmiennym, niepewnym, złożonym i niejednoznacznym otoczeniu, jednostki gospodarcze są zmuszone mierzyć się z różnego rodzaju problemami. Pojęcie to znajduje odzwierciedlenie nie tylko w kontekście strategii prowadzenia biznesu czy zarządzaniu, ale także w rachunkowości. Każda zmienna przyczynia się do prowadzenia działalności, zarządzania nią i podejmowania w jej ramach decyzji w określony sposób. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy system informacyjny rachunkowości i jego specjaliści przygotowani są na funkcjonowanie w otoczeniu biznesu w warunkach VUCA. Prowadzone w artykule rozważania dotyczą identyfikacji sposobu oddziaływania zmiennych VUCA na system rachunkowości, wskazania narzędzi wykorzystywanych do łagodzenia skutków VUCA oraz wskazania na niezbędny udział specjalistów ds. rachunkowości w środowisku, określenia ich cech i umiejętności w świecie VUCA. W ilustracji wybranych aspektów wykorzystano literaturę z zakresu istoty VUCA, narzędzi systemu informacyjnego rachunkowości możliwych do wykorzystania w środowisku VUCA, w tym dokonano instytucjonalnych regulacji wydanych w okresie pandemii COVID-19 oraz wojny w Ukrainie. Rozważania uzupełniono wynikami badań prowadzonych w obszarze zagadnień dotyczących cech liderów w świecie VUCA. Wyniki wykorzystano do określenia hierarchii cech specjalistów rachunkowości w zmiennym, niepewnym, złożonym i niejednoznacznym środowisku. Uzyskane wyniki badań wskazują, że rachunkowość jako system informacyjny charakteryzuje się zdolnością do adaptacji w każdych warunkach, dostarczając rzetelnych i użytecznych informacji niezależnie od ich charakteru i zmieniających się regulacji. Kluczową rolę w tym procesie odgrywają specjaliści, których kompetencje i gotowość do ciągłego doskonalenia pozwalają skutecznie identyfikować, ewidencjonować i raportować informacje, nawet w dynamicznym i nieprzewidywalnym otoczeniu.