Zróżnicowanie (nie)równości płci w krajach Unii Europejskiej w świetle metody TOPSIS
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Analizie mającej na celu identyfikację różnic w poziomie równości płci w dwóch obszarach – pracy oraz władzy politycznej i gospodarczej w 2009 r. i 2019 r. – poddano 27 państw należących do Unii Europejskiej (UE). Wykorzystano w tym celu dane statystyczne udostępniane przez Eurostat. Wyznaczenie wartości miernika syntetycznego metodą TOPSIS w ujęciu klasycznym do oceny równości płci pozwoliło na wyodrębnienie czterech klas państw UE o odpowiednio: wysokim, średnim wyższym, średnim niższym oraz niskim poziomie równości płci. Wyniki analiz pokazują, że kraje unijne są niezmiennie zróżnicowane pod względem tej cechy w obu wskazanych obszarach. W przedstawionych rankingach państw przodują trzy kraje: Szwecja, Finlandia i Dania, ostatnie miejsca zajmują natomiast: Grecja, Cypr i Malta. Można zatem wskazać kraje skandynawskie jako grupę państw stanowiących pozytywny wzorzec pod względem równości płci w obszarze zatrudnienia oraz w strukturach rządowych i gospodarczych w całej UE. Wyniki analiz pokazują ponadto, że w 2019 r. kraje unijne odznaczające się wyższym poziomem wzrostu gospodarczego charakteryzowały się niższym poziomem równości płci w obu rozpatrywanych obszarach – pracy oraz władzy politycznej i gospodarczej.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
References
Adamczyk, P. (2015). Ocena sytuacji na lokalnym rynku pracy z wykorzystaniem metod wielowymiarowej analizy porównawczej, Quantitative Methods in Economics, 16 (3), s. 7–17.
Adams, A. (2012). Governance and the financial crisis, International Review of Finance, 12 (1), s. 7–38. DOI: 10.1111/j.1468–2443.2011.01147.x.
Ball, J. A. (2008). Feminization of the labor force, development, and economic reform: effects on job segregation by sex, The Journal of Developing Areas, 42 (1), s. 53–67.
Bansak, C., Graham, M., Zebedee, A. (2012). Business cycles and gender diversification. An analysis of establishment-level gender dissimilarity, The American Economic Review, 102 (3), s. 561–565.
Becker, G. S. (1971). The economics of discrimination. Chicago–London: The University of Chicago Press.
Bettio, F., Plantenga, J., Smith, M. (Eds.). (2013). Gender and the European labour market (wydanie 1). London: Routledge. DOI: 10.4324/9780203386118.
Blau, F. D., Kahn, L. M. (1996). Wage structure and gender earnings differentials. An international comparison, Economica, 63, s. 29 62. DOI: 10.2307/2554808.
Brainerd, E. (2000). Women in transition: Changes in gender wage differentials in Eastern Europe and the former Soviet Union, Industrial and Labor Relations Review, 54, s. 138–162.
Burns, N. (2007). Gender in the aggregate, gender in the individual, gender and political action, Politics and Gender, 3, s. 104–124. DOI: 10.1017/S1743923X07221014.
Campbell, K. Mínguez-Vera, A. (2008). Gender diversity in the boardroom and firm financial performance, Journal of Business Ethics, 83, s. 435–451. DOI: 10.1007/s10551-007-9630‑y.
Carter, D. A., D’Souza, F., Simkins, B. J., Simpson, W. G. (2010). The gender and ethnic diversity of US board committees and firm performance, Corporate Governance: An International Review, 18 (5), s. 396–414.
Colman, A. M. (2009). Słownik psychologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Cooray, A., Potrafke, N. (2011). Gender inequality in education: Political institutions or culture and religion?, European Journal of Political Economy, 27 (2), s. 268–280. DOI: 10.1016/j.ejpoleco.2010.08.004.
Coskun, S., Dalgic, H. (2020). The emergence of procyclical fertility: the role of gender differences in employment, Working Paper no. 142/2020. Mannheim: University of Mannheim.
Dollar, D., Gatti, R. (1999). Gender inequality, income and growth. Are good times good for women?, Policy Research Report on Gender and Development Working Paper no. 1. Washington: World Bank.
Eagly, A. H., Fischer, A. (2009). Gender inequalities in power in organizations. In: Power and interdependence in organizations (s. 186–204), D. Tjosvold, B. Wisse (Eds.). Cambridge: Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511626562.013.
European Institute for Gender Equality (EIGE) (2019). Gender Equality Index. https://eige.europa.eu/gender-equality-index/2019 (dostęp: 3.01.2022).
EUROSTAT (2022a). Gender data, http://ec.europa.eu (dostęp: 2.01.2022).
EUROSTAT (2022b). Glossary, http://ec.europa.eu (dostęp: 2.01.2022).
Filipowicz-Chomko, M. (2016). Wpływ doboru technik normalizacji kryteriów decyzyjnych na stabilność rankingów uzyskanych algorytmem TOPSIS, https://pb.edu.pl/oficyna-wydawnicza/wp-content/uploads/sites/4/2021/11/Modelowanie-1.pdf (dostęp: 11.01.2022).
Fondas, N., Sassalos, S. (2000). A different voice in the boardroom. How the presence of women directors affects board influence over management, Global Focus, 12 (2), s. 87–97. DOI: 10.1007/s10551-012-1461-9.
Forsythe, N., Korzeniewicz, R. P., Durrant, V. (2000). Gender inequalities and economic growth: A longitudinal evaluation, Economic Development and Cultural Change, 48 (3), s. 108–132.
Gaddis, I., Klasen, S. (2011). Economic development, structural change and women’s labor force participation: A reexamination of the feminization U hypothesis, Courant Research Centre: Poverty, Equity and Growth – Discussion Papers no. 71.
Grajek, M. (2003). Gender pay gap in Poland, Economics of Planning, 36 (1), s. 23–44. DOI: 10.1023/B:ECOP.0000005729.71467.38.
Hayek, F. A. (1998). Indywidualizm i porządek społeczny. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Helios, J., Jedlecka, W. (2016). Wpływ feminizmu na sytuację społeczno-prawną kobiet, Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Hill, M., King, A. E. (1995). Women’s education and economic well-being, Feminist Economics, 1 (2), s. 21–46.
Hirsch, B., König, M., Möller, J. (2013). Is there a gap in the gap? Regional differences in the gender pay gap, Scottish Journal of Political Economy, 60 (4), s. 412–439.
Hozer-Koćmiel, M., Rumińska-Zimny, E. (2017). Związek pomiędzy równością płci a wzrostem gospodarczym w krajach BSR, Kobieta i Biznes, 1–4, s. 2–12.
Hwang, C. L., Yoon, K., (1981). Multiple attribute decision-making. Methods and applications. Berlin: Springer.
ILO (2000). ABC of women worker’s rights and gender equality. Geneva: International Labour Office.
Jacukowicz, Z. (2000). Zróżnicowanie płac w Polsce, w krajach Unii Europejskiej i w USA. Warszawa: IPiSS.
Jayachandran, S. (2014). The roots of gender inequality in developing countries, Annual Review of Economics, 7, s. 63–88. DOI: 10.1146/annurev-economics-080614-115404.
Jensen, P., Westergard-Nielsen, N. (1990). Temporary Layoffs. In: Panel data and labour market studies, J. Hartog, G. Ridder, J. Theeuwes (Eds.). Amsterdam: North-Holland.
Joecks, J., Pull, K., Vetter, K. (2013). Gender diversity in the boardroom and firm financial performance: What exactly constitutes a “critical mass”?, Journal of Business Ethics, 118 (1), s. 61–72. DOI: 10.1007/s10551-007-9630‑y.
Kamrany, N. M., Robinson, C. (2012). The global problem of gender inequality, https://www.huffingtonpost.com/nake-m-kamrany/gender-inequality_b_1417535.html (dostęp: 22.01.2022).
Klasen, S. (1999). Does gender inequality reduce growth and development? Evidence from cross-country regressions, Policy Research Report on Gender and Development Working Paper Series no. 2. Washington: World Bank.
Klasen, S., Lamanna, F. (2009). The impact of gender inequality in education and
employment on economic growth: new evidence for a panel of countries, Feminist Economics, 15 (3), s. 91–132.
Knowles, S., Lorgelly, P. K., Owen, P. D. (2002). Are educational gender gaps a brake on economic development? Some cross-country empirical evidence, Oxford Economic Papers, 54 (1), s. 118–149.
Kocot-Górecka, K. (2015). Kulturowe role płci i dzietność w Polsce i Norwegii, Studia Demograficzne, 2 (168), s. 61–88. DOI: 10.33119/SD.2015.2.4.
Komisja Europejska (2019). Report on equality between women and men in the EU, https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/aid_development_cooperation_fundamental_rights/annual_report_ge_2019_en_1.pdf (dostęp: 2.01.2022).
Landmesser, J. (2014). Gender differences in exit rates from unemployment in Poland, Quantitative Methods in Economics, 15 (1), s. 66–75, http://qme.sggw.pl/wp-content/uploads/MIBE_T15_z1.pdf (dostęp: 14.01.2022).
Landmesser, J. (2019). Differences in income distributions for men and women in the European Union countries, Equilibrium. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, 14 (1), s. 81–98. DOI: 10.24136/eq.2019.004.
Löfström, A. (2009). Gender equality, economic growth and employment. Swedish Ministry of Integration and Gender Equality.
Lomazzi, V., Israel, S., Crespi, I. (2019). Gender equality in Europe and the effect of work-family balance policies on gender-role attitudes, Social Sciences, 8 (1), 5. DOI:10.3390/socsci8010005.
Mencarini, L. (2014). Gender Equity. In: Encyclopedia of quality of life and well-being
research (s. 2437–2438), A. C. Michalos (Ed.). Dordrecht: Springer. DOI: 10.1007/978-94-007-0753-5.
Mikuła, A., Raczkowska, M., Utzig, M. (2021). Pro-Environmental Behaviour in the European Union Countries, Energies, 14 (18), 5689. DOI: 10.3390/en14185689.
Mitra, A., Bang, J. T., Biswas, A. (2015). Gender equality and economic growth: is it equality of opportunity or equality of outcomes?, Feminist Economics, 21 (1), s. 110–135. DOI: 10.1080/13545701.2014.930163.
Newell, A., Reilly, B. (2001). The gender pay gap in the transition from communism. Some empirical evidence, IZA Discussion Paper no. 268.
Nguyen, C. P. (2021). Gender equality and economic complexity, Economic Systems, 45 (4). DOI: 10.1016/j.ecosys.2021.100921.
Njoh, A. J., Bigon, L., Ananga, E. O., Ayuk-Etang, R. A. (2018). Institutional, economic and socio-cultural factors accounting for gender-based inequalities in land title procurement in Cameroon, Land Use Policy, 78, s. 116–125. DOI: 10.1016/j.landusepol.
06.038.
Pailhé, A. (2000). Gender discrimination in Central Europe during the systemic transition, Economics of Transition, 8, s. 505–535. DOI: 10.1111/1468-0351.00053.
Post, C., Byron, K. (2015). Women on boards and firm financial performance. A meta-analysis, Academy of Management Journal, 58 (5), s. 1546–1571.
Rada Europy (2018). Gender equality strategy 2018–2023, https://kirp.pl/wp-content/uploads/2020/04/coe.‑gender-equality-strategy-2018_2023.countries-barriers-benefits-and-policies (dostęp: 12.01.2022).
Richard, O. C., Barnett, T., Dwyer, S., Chadwick, K. (2004). Cultural diversity in management, firm performance, and the moderating role of entrepreneurial orientation dimensions, Academy of Management Journal, 47 (2), s. 255–266. DOI: 10.2307/
Rolleri, L. A. (2013). Gender-related definitions, http://www.actforyouth.net/resources/rf/rf_gender1_1213.pdf (dostęp: 2.01.2022).
Roszkowska, E. (2009). Application TOPSIS methods for ordering offers in buyer-seller transaction, Optimum Studia Ekonomiczne, 3, s. 117–133.
Rubery, J., Grimshaw, D., Figueiredo, H. (2005). How to close the gender pay gap in Europe: towards the gender mainstreaming of pay policy, Industrial Relations Journal, 36 (3), s. 184–213. DOI: 10.1111/j.1468-2338.2005.00353.x.
Schultz, T. P. (1994). Human capital, family planning, and their effects on population growth, American Economic Review, 84, s. 255–260.
Seguino, S. (2000). Gender Inequality and Economic Growth: A Cross-Country Analysis, World Development, 28 (7), 1211–30.
Słoczyński, T. (2012). Wokół międzynarodowego zróżnicowania międzypłciowej luki płacowej, International Journal of Management and Economics, 34, s. 169–185.
Słomka-Gołębiowska, A. (2018). Polityka zrównoważonego udziału kobiet i mężczyzn w spółkach w Polsce, Zarządzanie i Finanse Journal of Management and Finance, 16 (2), s. 217–229.
Smoder, A., Mirosław, J. (2016). Luka płacowa (gender pay gap): pojęcie, metody pomiaru, sposoby ograniczania, Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, 3–4, s. 25–38.
Sobolewski, M. (2016). Nierówność płci na rynku pracy w Unii Europejskiej w latach kryzysu finansowego, Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 47 (3), s. 492–503. DOI: 10.15584/nsawg.2016.3.36.
Steiner, V. (1989). Causes of recurrent unemployment. An empirical analysis, Empirica, 16, s. 53–65.
Śliwicki, D. (2017). Szacunki luki płacowej w Polsce w ujęciu regionalnym, Optimum. Studia Ekonomiczne, 4 (88), s. 154–169.
Terjesen, S., Sealy, R., Singh, V. (2009). Women directors on corporate boards. A review and research agenda, Corporate Governance: An International Review, 17 (3), s. 320–337. DOI: 10.1111/j.1467-8683.2009.00742.x.
Therborn, G. (2015). Nierówność, która zabija. Jak globalny wzrost nierówności niszczy życie milionów i jak z tym walczyć. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
UNESCO (2018). Gender mainstreaming implementation framework: baseline definitions of key concepts and terms, https://es.unesco.org/system/files/definitions_and_key_gender-related_concepts_2018.pdf (dostęp: 3.01.2022).
UNFPA (2022). Gender equality a cornerstone of development, https://www.unfpa.org/gender-equality (dostęp: 2.01.2022).
UNICEF (2022). Gender equality, https://www.unicef-irc.org/research/gender-equality
(dostęp: 12.01.2022).
Vall, M. du, Majorek, M. (2014). Gender w polityce – perspektywy i rekomendacje, https://repozytorium.ka.edu.pl/handle/11315/441 (dostęp: 12.01.2022).
Villa, P., Smith, M. (2010). Gender equality, employment policies and the crisis in EU member states. Synthesis report 2009, expert report commissioned by and presented to the European Commission Directorate-General Employment, Social Affairs and
Equal Opportunities.
WEF (2021). Global gender gap report 2021, https://www.weforum.org/reports/global--gender-gap-report-2021 (dostęp: 10.01.2022).
WHO (2001). Mainstreaming gender equity in health. The need to move forward. Madrid
Statement, https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0008/76508/A75328.pdf (dostęp: 12.01.2022).
Wysocki, F., Kozera, A. (2012). Potencjał produkcyjny rolnictwa i efektywność wykorzystania czynników produkcji, Wiadomości Statystyczne, 4, s. 49–64.
Zatwarnicka-Madura, B. (2011). Równość płci w aspekcie społeczno-ekonomicznym w Unii Europejskiej, Ekonomiczne Problemy Usług, 73, s. 511–520.
Zgółkowa, H. (1999). Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz.
Zweimüller, M., Winter-Ebmer, R., Weichselbaumer, D. (2008). Market orientation and gender wage gaps. An international study, Kyklos, 61 (4), s. 615–635. DOI: 10.1111/j.1467-6435.2008.00419.