WYKORZYSTANIE PODEJŚCIA DOCENIAJĄCEGO W BADANIU I DOSKONALENIU ORGANIZACJI
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Artykuł przedstawia metodę podejścia doceniającego (appreciative inquiry, AI) jako narzędzie wspierające rozwój organizacyjny, osadzone w tradycji badań w działaniu. Podejście doceniające, zaproponowane przez Davida Cooperridera w latach 80., opiera się na konstruktywistycznym założeniu, że organizacje mogą rozwijać się, koncentrując na swoich pozytywnych doświadczeniach. W odróżnieniu od tradycyjnych modeli zmian, podejście doceniające kładzie nacisk na współpracę, innowacyjność i wyobraźnię w planowaniu przyszłości. Artykuł analizuje pięć podstawowych zasad podejścia doceniającego (konstruktywizmu, jednoczesności, poetyckości, antycypacji i pozytywnego myślenia) oraz rozszerzone ramy obejmujące zasady całkowitości, wolnego wyboru i urzeczywistnienia. Szczegółowo omówiono czteroelementowy model 4D, podkreślając jego praktyczne zastosowanie. Podejście doceniające prezentowane jest jako metoda nie tylko promująca zmiany organizacyjne, ale także wzmacniająca zaangażowanie i współodpowiedzialność pracowników. Autorzy wskazują na interdyscyplinarny charakter podejścia doceniającego, łączący nauki behawioralne i społeczne.
Article Details
Bibliografia
Bartosiak K., Banaszewski K. [2017], Podejście doceniające jako metoda badawcza w bibliotece, Zarządzanie Biblioteką 1 (9): 28–36.
Beckhard R. [2006], What is organization development?, w: Gallos J. (Ed.), Organization development: a Jossey-Bass reader, John Wiley & Sons, San Francisco: 3–12.
Burke W. [2005], The crisis in OD, w: Reinventing organization development: new approaches to change in organizations, John Wiley & Sons, San Francisco.
Burnes B., Cooke B. [2012], Review article: The past, present and future of organization development: Taking the long view, Human Relations 65 (11): 1395–1429.
Bushe G. R. [2007], Appreciative inquiry is not [just] about the positive, OD Practitioner 39 (4): 30–35.
Cho H., Ardichvili A. [2024], Appreciative inquiry: An integrative review of studies in three disciplines, Human Resource Development Review 23 (3): 376–401, https://doi.org/10.1177/15344843241256156.
Coghlan D., Brydon-Miller M. (Eds.) [2014], The SAGE encyclopedia of action research, SAGE Publications, Thousand Oaks.
Cooperrider D. L., Stavros J. M., Whitney D. [2008], The appreciative inquiry handbook (2nd ed.), Berrett-Koehler Publishers, San Francisco.
Cooperrider D. L., Whitney D. [2005], Appreciative inquiry (1st ed.), Berrett-Koehler Publishers, San Francisco.
French W. [1969], Organization development objectives, assumptions and strategies, California Management Review 12 (2): 23–34.
French W. L., Bell C. [1978], Organization development. Behavioral science interventions for organization improvement, Prentice-Hall, London.
Fry R. [2014], Appreciative inquiry, w: Coghlan D., Brydon-Miller M. (Eds.), The SAGE encyclopedia of action research, SAGE Publications, Thousand Oaks.
Góral A., Jałocha B., Mazurkiewicz G., Zawadzki M. [2019], Badania w działaniu. Książka dla kształcących się w naukach społecznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Grant S., Humphries M. [2006], Critical evaluation of appreciative inquiry: Bridging an apparent paradox, Action Research 4 (4): 401–418.
Grieten S., Lambrechts F., Bouwen R., Huybrechts J., Fry R., Cooperrider D. [2018], Inquiring into appreciative inquiry: a conversation with David Cooperrider and Ronald Fry, Journal of Management Inquiry 27 (1): 101–114.
Hart E., Bond M. [1996], Making sense of action research through the use of a typology, Journal of Advanced Nursing 23 (1): 152–159.
Herr K., Anderson G. [2014], The action research dissertation: a guide for students and faculty (2nd ed.), SAGE Publications, Thousand Oaks.
Hodges J. [2020], Organization development: how organizations change and develop effectively (1st ed.), Bloomsbury Publishing, London.
Imroz S. M. [2021], Understanding different OD intervention models, w: Rothwell W. J., Imroz S. M., Bakhshandeh B. (Eds.), Organization development interventions, Taylor & Francis, New York.
Jones B., Brazzel M. [2014], The NTL handbook of organization development and change (2nd ed.), Wiley, San Francisco.
Mandal M. [2022], Team building and appreciative inquiry in research and development teams, Vision: The Journal of Business Perspective 29 (3): 1–21.
Masters J. [1995], The history of action research, w: Hughes I. (Ed.), Action research electronic reader, The University of Sydney, Sydney.
Mather P. C. [2023], Supporting an organizational change process with appreciative inquiry, New Directions for Student Services 184: 101–111.
McLean G. [2006], Organization development: principles, processes, performance, Berrett-Koehler Publishers, San Francisco.
Reason P., Bradbury-Huang H. (Eds.) [2013], The SAGE handbook of action research: participative inquiry and practice (2nd ed.), SAGE Publications, Thousand Oaks.
Reed J. [2006], Appreciative inquiry: research for change, SAGE Publications, Thousand Oaks.
Skinns L., Wooff A., Sprawson A. [2022], “My best day will be my last day!”: appreciating appreciative inquiry in police research, Policing & Society 32 (6): 731–747.
Whitney D. D., Trosten-Bloom A. [2010], The power of appreciative inquiry (2nd ed.), Berrett-Koehler Publishers, San Francisco.
Zandee D. P. [2014], Appreciative inquiry and research methodology, w: The SAGE encyclopedia of action research, SAGE Publications, Thousand Oaks.