„Sharing economy” jako przejaw zrównoważonej turystyki
DOI:
https://doi.org/10.61016/TZAP-2956-8048-26Keywords:
zrównoważony rozwój, odpowiedzialna konsumpcja, innowacje w sektorze turystycznymAbstract
Cel: Celem artykułu jest określenie roli platform sharing economy w promowaniu idei zrównoważonego rozwoju, w szczególności w kontekście odpowiedzialnej turystyki. Metody badawcze: W artykule posłużono się metodą badań dokumentów oraz krytyczną analizą literatury, jak również metodą sondażu diagnostycznego i wykonano podstawową analizę statystyczną. Wnioski: Badania własne o charakterze pilotażowym przeprowadzono na grupie 239 Polaków.
Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że znaczna część osób uczestniczących w badaniu nie miała uprzedniego kontaktu z tematyką zrównoważonej turystyki i nie kierowała się zasadami zrównoważonego rozwoju podczas planowania i
wyboru destynacji turystycznej. Implikacje dla gospodarki: Ze względu na fakt, iż większość uczestników badania nie jest jeszcze gotowa do wdrożenia zasad zrównoważonej turystyki należy zainicjować kampanie edukacyjne. Ich celem powinno być podniesienie poziomu świadomości na temat znaczenia zasad zrównoważonej turystyki, w tym również w kontekście koncepcji współdzielenia.
Działania te mają istotne znaczenie nie tylko dla rozwoju gospodarki, lecz także dla poprawy jakości życia i ochrony zdrowia przyszłych pokoleń.
Downloads
References
Adamczyk J., 2018. Zrównoważony rozwój jako paradygmat współczesnego zarządzania przedsiębiorstwem. Przegląd
Organizacji. (12). DOI:10.33141/po.2018.12.01.
Andreeva N. Poskrobko B., 2015. Produkt turystyczny dla twórczych pracowników umysłowych. Ekonomia i Środowisko. (4(55)).
Bercum Bohm S., Miktus D., 2020. ‘Clean and Safe’ Certification: The Future for Hotels After COVID-19, Hotel Business, https://hotelbusiness.com/clean-and-safe-certification the- future-for-hotels-after-covid-19, data dostępu: 29.03.2026 r Bohdanowicz P., 2005. Zasady ekopolityki w turystyce. Cywilizacja i Polityka (3).
Borissov, B., Cucoviċ, A., 2019. Successful sustainable development policy strategy. Knowledge International Journal, 31(1).
Bremser K. Alonso-Almeida M., 2017. Sharing economy and Tourism: Lights and Shadows. Management International Conference.
Butler R.W., 1999. Sustainable tourism: A state-of-the art review. Tourism Geographies. (1(1)). DOI:10.1080/14616689908721291.
Butowski L., 2013. Długookresowy model turystyki zrównoważonej. Zeszyty Naukowe Uczelni Vistula.
Cicharska M. Styczeń P. Szaro K. (2018). Sharing economy. Modele biznesowe w stronę równości czy rozwarstwienia. Warszawa: Texter.
Dobrzański G. Borkowska-Niszczota M. Kiryluk H. Szymańska E., 2010. Problemy interpretacji turystyki zrównoważonej. Folia Turistica. Turystyka i Ekologia (22).
Dziuba R., 2012. System certyfikacji ,,czysta turystyka’’ podstawowe przesłanki decyzji wdrożeniowej, Gospodarka W Praktyce I
Teorii. (31(2)).
Europejskie oznakowanie EU Ecolabel, Ministerstwo Klimatu i Środowiska , 2021, https://www.gov.pl/web/klimat/europejskie-oznakowanie- eu-ecolabel, data dostępu: 06.03.2026 r.
Ewcyna, WarmShowers- gościnność w podroży rowerem, https://www.ewcyna.com/warmshowers goscinnosc-w- podrozy-rowerem/#Co_to_jest_Warmshowers, data dostępu: 01.07.2024 r.
GLOBE NEWSWIRE, Sharing Economy Industry to Grow by US$1 Trillion Reaching, Research and Markets, 2025, https://www.globenewswire.com/news- release/2025/04/24/3067614/28124/en/Sharing-Economy- Industry-to-Grow-by-US-1-Trillion-Reaching-US-1-4-Trillion- by-2030-Expansion-of-Collaborative-Consumption-Models- Drives-Adoption-in-Various-Sectors.html, data dostępu: 29.03.2026 r.
Goudin P. European Added Value Unit, 2016. The Cost of Non-Europe in the Sharing Economy: Economic, Social and Legal Challenges and Opportunities. Brussels: European Parliamentary Research Service.
Gorynia M. Śliwińska M., 2024. Międzynarodowy biznes w warunkach ewolucji w stronę zrównoważonego rozwoju. Część 2.
Eurogospodarka. (1).
Graaf, H., Musters, C., Keurs, W., 1996. Sustainable development: Looking for new strategies.Ecological Economics, 16(3).
Gruchelski M. Niemczyk J., 2016. Agenda Narodów Zjednoczonych na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i cele zrównoważonego rozwoju - szanse realizacji celów. Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego (1).
HomeCamper,https://campspace.com/en/campsites?placeId=PL&lo cation=Poland&startDate=&endDate=&nu mberOfAdults=2&numberOfChildren=0, data dostępu:01.07.2024 r.
Hudyma, M., 2015, „Oferta skrojona na miarę turysty nordyckiego”, w: C. Jastrzębski (red.), Turystyka wiejska bez granic, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach, Kielce.
Huerta de Soto J., 2021. Ekonomiczne następstwa pandemii - ujęcie austriackie. Instytut Misesa.
Hygiene Certyficate for the Hospitality Industry, TÜV Rheinland, https://www.tuv.com/oman/en/certificate-for-hygiene- and-infection-protection-management-for-hospitality- industry.html, data dostępu: 29.03.2026 r.
Iwaniuk E., 2020. Koncepcja inteligentnej turystyki (smart tourism). Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. (391).
Kazimierczak M., 2009. Turystyka zrównoważona synonimem turystyki zorientowanej etycznie. Studia Periegetica (3).
Kowalczyk-Anioł J. Pawlusiński R., 2018. Sharing economy w przestrzeni polskich metropolii i miast turystycznych na przykładzie Airbnb. Konwersatorium Wiedzy o Mieście.(3(31)). DOI: https://doi.org/10.18778/2543- 9421.03.02.
Kowalska K., 2018. Konkurencyjność podmiotów sharing economy w turystyce. Ekonomiczne Problemy Turystyki. (2(42)). Doi: 10.18276/ept.2018.2.42-02.
Kowlaska K., 2018. Konsumnet usług turystycznych w dobie sharing economy. Studia Oeconomica Posnaniensia. (6(10)). DOI: 10.18559/SOEP.2018.10.1.
Krajewska Smardź A. Gruszka I. Szalonka K., 2016. Znaczenie koncepcji sharing economy na rynku turystycznym.
Ekonomiczne Problemy Turystyki. (1(33)).DOI: http://dx.doi.org/DOI: 10.18276/ept.2016.1.33-03.
Kulawczuk P., Modele Biznesowe turystyki zrównoważonej- wymagania dla przedsiębiorców, https://startpl.pl/turystyka-zrownowazona/, (data dostępu: 24.06.2024 r.).
Majchrzak K., 2016. Ekonomia dzielenia się i jej przejawy w turystyce. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Ekonomiczne Problemy Turystyki. (1(33)). DOI: 10.18276/ept.2016.1.33-02.
McKinsey Global Institute, 2021. Nextdoor’s CEO on supporting communities through COVID-19, https://www.mckinsey.com/capabilities/mckinsey- digital/our-insights/nextdoors-ceo-on-supporting communities-through-covid-19?, data dostępu: 29.03.2026 r.
Mirecka E., 2018. Sharing economy a podatki. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. (530). DOI:10.15611/pn.2018.530.07.
Molenda M. Kotlewski D. Węgrzyn P. (2023). Smart technology w przedsiębiorstwach turystycznych. Edukacja Ekonomistów i Menedżerów. (68(2)). DOI: 10.33119/EEIM.2023.68.3.
Morawski W., 2003. Kronika kryzysów gospodarczych. Warszawa: Wydawnictwo TRIO.
Nadolska A. Nadolski W., 2019. Ramy prawne aspektów sharing economy w Polsce. Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych. (2(62)). DOI: https://doi.org/10.31268/ZPBAS.2019.23.
Nasza wspólna przyszłość. Raport Światowej Komisji ds. Środowiska i Rozwoju; Organizacja Narodów Zjednoczonych: Nowy Jork,
NY, USA, 1987; Pobrano z: https://gat04-live- 1517c8a4486c41609369c68f30c8-aa81074.divio- media.org/filer_public/6f/85/6f854236-56ab-4b42-810f- 606d215c0499/cd_9127_extract_from_our_common_futur e_brundtland_report_1987_foreword_chpt_2.pdf, data dostępu: 01.03.2026 r.
Niezgoda A. Janczak K. Patelka K., 2020. Ekspertyza na temat wytycznych w zakresie zrównoważonej turystyki. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii.
Nowacki M., Kowalczyk-Anioł J., 2019. Determinanty rozwoju turystyki w miastach inteligentnych. Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska. (sectio B, vol. LXXIV). DOI: 10.17951/b.2019.74.117-131.
OECD, 2022. Global Outlook on Financing for Sustainable Development 2023: No Sustainability Without Equity, OECD Publishing, Paris, DOI: https://doi.org/10.1787/fcbe6ce9-en.
Paczkowski T. Kamela A. Szyl M., 2020. Ekonomia współdzielenia (sharing economy) narodziny nowego systemu ekonomicznego? Przyszłość, szanse i zagrożenia. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie. DOI:10.15290/wpewbmn4.2020.05.
Panasiuk A., 2021. Certyfikacja jakości na polskim rynku turystycznym- krytyczna ocena w kontekście e-turystyki, w: J. Gancarczyk (red. nauk.), E-management. Modele zarządzania organizacją i relacjami w kontekście technologii cyfrowych., tom II, wydanie I, Kraków 2021.
Papińska-Kacperek J. Polańska K. (2017). Sharing economy a dylematy monetyzacji idei w sieci społecznej. Roczniki Kolegium Analiz Ekonomicznych/ Szkoła Główna Handlowa. (44).
Para A., 2017. Turystyka w obliczu nowych zjawisk- ekonomia dzielenia się oraz współdzielona konsumpcja, w: E. Biernat, E. Dziedzic (red. nauk), Trendy w turystyce, Oficyna Wydawnicza. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2017.
Para A., 2015. Turystyka w obliczu nowych zjawisk: ekonomia dzielenia się oraz współdzielona konsumpcja, Referat w ramach konferencji Nowe trendy w turystyce, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, https://www.slideshare.net/slideshow/turystyka-w-obliczu- nowych-zjawisk-ekonomia-dzielenia-si-oraz-wspdzielona- konsumpcja/55545958, dostęp: 29.03.2026.
Para A. K., 2014. Rodzaje innowacji w kształtowaniu struktury rynku turystycznego, w: Z. Kruczek, W. Banasik (red.), Dynamika przemian rynku turystycznego, nr 1, Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych, Warszawa 2014.
Para A., 2013. Zasady zrównoważonego rozwoju turystyki- bariery i szanse dla branży turystycznej. Zeszyty Naukowe Turystyka i Rekreacja. DOI:10.5604/01.3001.0005.1212.
Pawlusiński R., 2017. Ekonomia współdzielenia- istota zjawiska oraz wyzwania dla sektora turystyki w miastach, w: M. Drewnik, M. Mika (red.), Człowiek i jego działania: spojrzenie geografa, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Kraków 2017.
Pernice D. Kuzhym O., 2024. Turystyka. Dokumenty informacyjne o Unii Europejskiej.
Petrović, V., Mirović, I., 2021. Transmission of the Sustainable Development Strategy as a Global Agenda to the EU, National and Local Level. In Faculty of Economics in Prilep (ed.), Inter-national Scientific Conference Strategic Management and Decision Support Systems in Stra-tegic Management (280–286). Prilep: Faculty of Economics in Prilep.
Pieńkowski D. Murawska A. Zaremba-Warnke S., 2018. Zrównoważona konsumpcja. Wyzwanie dla społeczeństwa w dobie globalizacji. Warszawa : Texter.
Pietrewicz, Sobiecki, 2016. Przedsiębiorczość sharing economy w: M. Poniatowska-Jaksch, R. Sobiecki (red.), Sharing economy (gospodarka współdzielenia)., Oficyna Wydawnicza SGH- Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2016.
Podgórniak-Krzykacz A., 2018. Sharing economy: efekty gospodarcze, społeczne i środowiskowe w miastach, w: H. Sobocka- Szczapa, B. Kamińska (red. nauk), Finansowe i organizacyjne aspekty kooperacji nauki i lokalnej przedsiębiorczości- wymiar teoretyczny i praktyczny, Przedsiębiorczość i Zarządzanie, Tom XIX, Zeszyt 10, Część II, Wydawnictwo Społecznej Akademii Nauk, Łódź- Warszawa 2018.
PwC., 2016. (Współ)dziel i rządź! Twój nowy model biznesowy jeszcze nie istnieje. Retrieved Sep-tember 18, 2024, Pobrano z: https://www.pwc.pl/pl/pdf/ekonomia-wspoldzielenia-1- raport-pwc.pdf, data dostępu: 29.03.2026 r.
Sala K., 2015. Couchsurfing jako nowy produkt turystyczny. Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie. (26(1)). DOI: https://doi.org/10.25944/znmwse.2015.01.129138.
Spain's tourism sector could exceed €260 billion by 2025, according to WTTC, Pobrano z: https://wttc.org/news/spain-tourism- sector-could-exceed-260-billion-euros-by-2025, data dostępu: 21.02.2026 r.
