Potencjał teorii naukowych programów badawczych I. Lakatosa dla nauk o zarządzaniu
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Artykuł podejmuje problem użyteczności teorii naukowych programów badawczych I. Lakatosa w analizie teoriotwórczości w naukach o zarządzaniu. W pierwszej części przedstawiono metateoretyczne podstawy tej dyscypliny, w tym wielość paradygmatów, szkół i nurtów badawczych, które generują potrzebę stabilniejszej i bardziej spójnej ramy metodologicznej. Autorzy wskazują, że koncepcja naukowych programów badawczych – oparta na podziale na twardy rdzeń, pas ochronny oraz heurystykę pozytywną i negatywną – może pełnić funkcję takiej ramy, umożliwiając porządkowanie podejść badawczych oraz integrowanie strategii teoriotwórczych. W artykule omówiono mechanikę programów badawczych oraz ich relacje z czterema strategiami teoriotwórczymi wyróżnionymi przez Ł. Sułkowskiego. Przedstawiono również przykład zastosowania programu badawczego w analizie współdziałania logistycznego w sieci humanitarnej. W podsumowaniu wykazano, że teoria I. Lakatosa pozwala wypełnić lukę między multiparadygmatycznym charakterem nauk o zarządzaniu a potrzebą spójnego podejścia do teoriotwórstwa, jednocześnie otwierając przestrzeń do porównań, rekonstrukcji oraz rozwoju programów badawczych wewnątrz dyscypliny.
Article Details
Bibliografia
Blaik P. [2017], Rozwój logistyki w kierunku dyscypliny nauki, Gospodarka Materiałowa i Logistyka 9: 2–10.
Blaug M. [1992], The methodology of economics, Cambridge University Press, New York.
Blaug M. [1995], Metodologia ekonomii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Burrell G., Morgan G. [1979], Sociological paradigms and organizational analysis, Heinemann, Londyn.
Chalmers A. [1993], Czym jest to, co zwiemy nauką, Wydawnictwo Siedmioróg, Wrocław.
Czakon W. [2011], Paradygmat sieciowy w naukach o zarządzaniu, Przegląd Organizacji 11: 3–6.
Czakon W. [2015], „Droga po strukturze” – od strategii współdziałania do strategii sieci, w: Krupski R. (red.) Zarządzanie strategiczne. Strategie sieci i przedsiębiorstw w sieci. Prace Naukowe WWSZiP, Wydawnictwo Wałbrzyskiej Wyższej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości, Wałbrzych: 67–75.
Czetwertyński S. [2019], Morfologia nieautoryzowanego kopiowania, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław.
Czetwertyński S., Marcinkowski J. [2025], O heurystykach badawczych w nauce instytucjonalnej w perspektywie nauk ekonomicznych, Filozofia i Nauka 13 (2): 113–131.
Hardt L. [2013], Studia z realistycznej filozofii ekonomii, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa.
Hatch M. J. [1997], Organization theory: modern, symbolic, and postmodern perspectives, Oxford University Press, New York.
Johnson P., Duberley J. [2005], Understanding management research, Sage, Londyn.
Kuhn T. [1962], The structure of scientific revolutions, University of Chicago Press, Chicago.
Kuhn T. [2001], Struktura rewolucji naukowych, Altheica, Warszawa.
Lakatos I. [1978], The methodology of scientific research programmes, w: Philosophical papers, Cambridge University Press, Cambridge.
Lakatos I. [1995], Pisma z filozofii nauk empirycznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Lakatos I., Musgrave A. [1970], Criticism and the growth of knowledge: proceedings of the international colloquium in the philosophy of science, London, Cambridge University Press, Cambridge.
Lisiński M. [2016], Paradygmaty metodologiczne nauk o zarządzaniu, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 421: 274–385.
Marcinkowski J. [2024], Współdziałanie logistyczne w sieci humanitarnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław.
Masterman M. [1970], The nature of a paradigm, w: Musgrave A., Lakatos I. (eds.), Criticism and the growth of knowledge, Cambridge University Press. Cambridge: 59–89.
Niemczyk J. [2020], Metodologia nauk o zarządzaniu, w: Czakon W. (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa: 17–27.
Nowak L. [1977], Wstęp do idealizacyjnej teorii nauki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Obłój K. [2007], Strategia organizacji, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Piwoni-Krzeszowska E. [2015], Paradygmat relacyjny czy sieciowy – wyłanianie się czy występowanie?, Prace Naukowe Wałbrzyskiej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości 32 (2): 317–331.
Popper K. [1935], Logik der forschung, Springer Vienna, Wien.
Ritzer G. [1975], Sociology: a multiple paradigm science, American Journal of Sociology 81 (6): 156–167.
Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 11 października 2022 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz.U. 2022 poz. 2202).
Sady W. [2013], Spór o racjonalność naukową. Od Poincarego do Laudana, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Stańczyk-Hugiet E. [2012], Paradygmat relacji – czy to nowa jakość w zarządzaniu?, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów 116: 163–173.
Strużyna J. [2020], Oryginalność w badaniach naukowych w dyscyplinie zarządzania, w: Czakon W. (red.) Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa: 49–81.
Sudoł S. [2014], Podstawowe problemy metodoliczne nauk o zarządzaniu, Organizacja i Kierowanie 1: 11–36.
Sułkowski Ł. [2005], Epistemologia w naukach o zarządzaniu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Sułkowski Ł. [2014], Paradygmaty i nurty badawcze w metodologii nauk o zarządzaniu – próba syntezy w oparciu o światową literaturę przedmiotu., Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 340: 154–166.
Sułkowski Ł. [2020], Paradygmaty i teorie w naukach o zarządzaniu, w: Czakon W. (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa: 424–446.