Treść głównego artykułu
Abstrakt
Artykuł analizuje kluczowe wyzwania związane z wdrażaniem i skalowaniem rozwiązań wirtualnej i mieszanej rzeczywistości (VR/MR) w kształceniu zawodowym oraz w organizacyjnych systemach rozwoju kapitału ludzkiego. Opracowanie ma charakter krytyczno-analityczny i opiera się na jakościowej analizie treści literatury naukowej, raportów branżowych oraz studiów przypadku. Przeprowadzona analiza pozwoliła wyodrębnić sześć kategorii wyzwań: ekonomiczno-infrastrukturalne, technologiczno-systemowe, zdrowotno-psychologiczne, kompetencyjne, organizacyjno-kulturowe oraz ewaluacyjne. Wśród kluczowych korzyści VR wskazano m.in. czterokrotnie szybsze przyswajanie wiedzy w porównaniu z metodami tradycyjnymi, wyższe zaangażowanie uczestników oraz możliwość bezpiecznego ćwiczenia ryzykownych procedur. Wdrożenie VR wymaga strategicznego podejścia, integracji z systemami HR oraz polityki wspierającej kompetencje cyfrowe pracowników – szczególnie w małych i średnich przedsiębiorstwach. Artykuł wypełnia lukę badawczą w obszarze systematyzacji wyzwań wdrożeniowych VR/ MR w kontekście zarządzania kapitałem ludzkim, oferując praktyczną ramę analityczną z miernikami możliwymi do zastosowania w decyzjach HR.
Słowa kluczowe
Szczegóły artykułu
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.
![]()
Referencje
- Buchowski, M., Szlufik, M. (2018). VR w szkoleniu pracowników. Warszawa: Mojo Apps.
- Gaggioli, A. (2019). Immersive Virtual Reality Environments for Stress Management in the Workplace: A Research Agenda. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 22 (8), 578–585. DOI: 10.1089/cyber.2019.0303.
- Giermindl, L. M., Kilp, A. (2024). Investigating Potentials and Critical Challenges for Virtual Reality for HR and Collaborative Work. Eastern Switzerland University of Applied Science Sankt Gallen.
- Holuša, V., Vaněk, M., Beneš, F., Švub, J., Staša, P. (2023). Virtual Reality as a Tool for Sustainable Training and Education of Employees in Industrial Enterprises. Sustainability, 15 (6), 4842.
- Jachowicz, M., Owczarek, G., Szkudlarek, J. (2023). Stanowisko szkoleniowe z wykorzystaniem technologii wirtualnej rzeczywistości do symulacji pracy na wysokości. Bezpieczeństwo Pracy, 10, 18–23.
- Juchnowicz, M. (2020). Kulturowe uwarunkowania zarządzania kapitałem ludzkim. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
- Juchnowicz, M., Kinowska, H. (2023). Zarządzanie kapitałem ludzkim w warunkach niepewności. Wyzwania i implikacje. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
- Khandelwal, K., Upadhyay, A. K. (2019). Virtual Reality Interventions in Developing and Managing Human Resources. Human Resource Development International, 24 (2), 219–233.
- Lalić, D., Bošković, D., Milić, B., Havzi, S., Spajić, J. (2020). Virtual and Augmented Reality as a Digital Support to HR Systems in Production Management. IFIP International Conference on Advances in Production Management Systems (APMS), 469–478.
- Lindner, D., Ott, M., Christ, O., Richter, T., Müller-Frommeyer, L. C., Kauffeld, S. (2020). Virtual Reality Training: Can VR-Based Leadership Training Improve Behavioral Outcomes and Transfer to the Workplace? International Journal of Human-Computer Interaction, 36 (14), 1329–1337.
- Machalska, M., Sitarska-Piwko, A. (2025). AI i VR w szkoleniach i rozwoju pracowników. Warszawa: Wolters Kluwer.
- McLean, L., Wilson, J. R. (2020). Virtual Reality Training for Onboarding: A Field Study. Journal of Organizational Behavior, 41 (7), 610–628.
- Pocztowski, A. (2008). Zarządzanie zasobami ludzkimi: strategie – procesy – metody. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
- PwC (2020). The Effectiveness of Virtual Reality Soft Skills Training in the Enterprise. Pobrano z: https://www.pwc.com/us/en/tech-effect/emerging-tech/virtual-reality-study.html (dostęp: 5.05.2025).
- Renganayagalu, S., Mallam, S., Nazir, S. (2021). Effectiveness of VR Head Mounted Displays in Professional Training: A Systematic Review. Technology, Knowledge and Learning, 26, 999–1041.
- Samul, J. (2011). Pomiar zarządzania kapitałem ludzkim z wykorzystaniem HR Scorecard. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, 62, 61–77.
- Shadiev, R., Wang, X., Huang, Y. (2020). Promoting Intercultural Competence in a Learning Activity Supported by Virtual Reality Technology. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 21 (4), 157–180.
- Slater, M., Sanchez-Vives, M. V. (2016). Enhancing Our Lives with Immersive Virtual Reality. Frontiers in Robotics and AI, 3, 74. DOI: 10.3389/frobt.2016.00074.
- Terkildsen, T. S., Makransky, G. (2019). Measuring Presence in Virtual Reality. Educational Psychology Review, 31 (4), 731–755. DOI: 10.1007/s10648-019-09464-2.
- Tichon, J., Burgess-Limerick, R. (2011). A Review of Virtual Reality as a Medium for Safety Related Training in Mining. Journal of Health & Safety Research & Practice, 3 (1), 33–40.
- Wodzyński, M., Dąbrowski, A. (2022). Zastosowanie technik VR do wspomagania szkolenia operatorów przenośnych pilarek łańcuchowych. Bezpieczeństwo Pracy, 8, 12–16.
- Żmigrodzka, M. (2017). Techniki wirtualnej rzeczywistości w procesie edukacji. MINIB, 26 (4), 117–134.
Referencje
Buchowski, M., Szlufik, M. (2018). VR w szkoleniu pracowników. Warszawa: Mojo Apps.
Gaggioli, A. (2019). Immersive Virtual Reality Environments for Stress Management in the Workplace: A Research Agenda. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 22 (8), 578–585. DOI: 10.1089/cyber.2019.0303.
Giermindl, L. M., Kilp, A. (2024). Investigating Potentials and Critical Challenges for Virtual Reality for HR and Collaborative Work. Eastern Switzerland University of Applied Science Sankt Gallen.
Holuša, V., Vaněk, M., Beneš, F., Švub, J., Staša, P. (2023). Virtual Reality as a Tool for Sustainable Training and Education of Employees in Industrial Enterprises. Sustainability, 15 (6), 4842.
Jachowicz, M., Owczarek, G., Szkudlarek, J. (2023). Stanowisko szkoleniowe z wykorzystaniem technologii wirtualnej rzeczywistości do symulacji pracy na wysokości. Bezpieczeństwo Pracy, 10, 18–23.
Juchnowicz, M. (2020). Kulturowe uwarunkowania zarządzania kapitałem ludzkim. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Juchnowicz, M., Kinowska, H. (2023). Zarządzanie kapitałem ludzkim w warunkach niepewności. Wyzwania i implikacje. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Khandelwal, K., Upadhyay, A. K. (2019). Virtual Reality Interventions in Developing and Managing Human Resources. Human Resource Development International, 24 (2), 219–233.
Lalić, D., Bošković, D., Milić, B., Havzi, S., Spajić, J. (2020). Virtual and Augmented Reality as a Digital Support to HR Systems in Production Management. IFIP International Conference on Advances in Production Management Systems (APMS), 469–478.
Lindner, D., Ott, M., Christ, O., Richter, T., Müller-Frommeyer, L. C., Kauffeld, S. (2020). Virtual Reality Training: Can VR-Based Leadership Training Improve Behavioral Outcomes and Transfer to the Workplace? International Journal of Human-Computer Interaction, 36 (14), 1329–1337.
Machalska, M., Sitarska-Piwko, A. (2025). AI i VR w szkoleniach i rozwoju pracowników. Warszawa: Wolters Kluwer.
McLean, L., Wilson, J. R. (2020). Virtual Reality Training for Onboarding: A Field Study. Journal of Organizational Behavior, 41 (7), 610–628.
Pocztowski, A. (2008). Zarządzanie zasobami ludzkimi: strategie – procesy – metody. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
PwC (2020). The Effectiveness of Virtual Reality Soft Skills Training in the Enterprise. Pobrano z: https://www.pwc.com/us/en/tech-effect/emerging-tech/virtual-reality-study.html (dostęp: 5.05.2025).
Renganayagalu, S., Mallam, S., Nazir, S. (2021). Effectiveness of VR Head Mounted Displays in Professional Training: A Systematic Review. Technology, Knowledge and Learning, 26, 999–1041.
Samul, J. (2011). Pomiar zarządzania kapitałem ludzkim z wykorzystaniem HR Scorecard. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, 62, 61–77.
Shadiev, R., Wang, X., Huang, Y. (2020). Promoting Intercultural Competence in a Learning Activity Supported by Virtual Reality Technology. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 21 (4), 157–180.
Slater, M., Sanchez-Vives, M. V. (2016). Enhancing Our Lives with Immersive Virtual Reality. Frontiers in Robotics and AI, 3, 74. DOI: 10.3389/frobt.2016.00074.
Terkildsen, T. S., Makransky, G. (2019). Measuring Presence in Virtual Reality. Educational Psychology Review, 31 (4), 731–755. DOI: 10.1007/s10648-019-09464-2.
Tichon, J., Burgess-Limerick, R. (2011). A Review of Virtual Reality as a Medium for Safety Related Training in Mining. Journal of Health & Safety Research & Practice, 3 (1), 33–40.
Wodzyński, M., Dąbrowski, A. (2022). Zastosowanie technik VR do wspomagania szkolenia operatorów przenośnych pilarek łańcuchowych. Bezpieczeństwo Pracy, 8, 12–16.
Żmigrodzka, M. (2017). Techniki wirtualnej rzeczywistości w procesie edukacji. MINIB, 26 (4), 117–134.