Potencjalne zasoby pracy w Polsce w perspektywie projekcji demograficznych
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
W oparciu o wyniki najnowszej projekcji ludności, w artykule przedstawiono potencjalne zmiany zasobów pracy w Polsce oraz zmiany relacji między liczbą ludności biernej i aktywnej zawodowo (LFDR). Wobec przewidywanego w perspektywie horyzontu prognozy (2060 r.) spadku liczby ludności w wieku produkcyjnym o ponad 7 mln osób, sformułowano pytania o możliwe efekty łagodzenia jego skutków. Rozważano, czy wzrost aktywności ekonomicznej ludności w Polsce do aktualnie najwyższego poziomu w krajach Unii Europejskiej, a w szczególności wzrost aktywności kobiet, może zapewnić utrzymanie aktualnej relacji liczby ludności biernej do aktywnej zawodowo. Sformułowano także pytanie o wielkość siły roboczej niezbędnej dla zachowania w przyszłości aktualnej relacji liczby osób biernych do aktywnych. W badaniu wykorzystano prognozę demograficzną GUS oraz wyniki europejskiego badania siły roboczej (EU LFS). Odniesiono się także do wyników projekcji Eurostatu i ONZ.
W opracowaniu wykorzystano metody analizy demograficznej, porównawczej analizy statystycznej oraz przeprowadzono badanie symulacyjne. Wyniki badania wskazują, że poszukiwanie rezerw siły roboczej w zwiększeniu poziomu aktywności ekonomicznej, szczególnie kobiet, jest właściwym kierunkiem łagodzącym konsekwencje procesu starzenia. Jednakże nawet zrównanie poziomu aktywności kobiet i mężczyzn nie wystarczy, by skompensować wynikający z projekcji wzrost relacji ludności biernej do aktywnej zawodowo. Obserwowany w Polsce wzrost aktywności uzasadnia porównania do krajów o najwyższym poziomie w UE. Symulacje ukazały, że uwzględnienie takich scenariuszy w perspektywie roku 2060 r. mogłyby skutkować zachowaniem relacji liczby osób biernych do aktywnych zawodowo w Polsce zbliżonej do aktualnej. Oszacowano także, że zachowanie aktualnego poziomu tej relacji może oznaczać wzrost już obserwowanego niedoboru siły roboczej do poziomu 2,7– 2,9 mln osób w 2060 r.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
References
Abramowska-Kmon, A. (2023). Referendalna gra wiekiem emerytalnym – jak odpo- wiedzieć na wyzwania starzenia się ludności w Polsce. Forum Idei. Warszawa: Fun- dacja im. Stefana Batorego. https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2023/10/ Anita-Abramowska-Kmon_Referendalna-gra-wiekiem-emerytalnym.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Chłoń-Domińczak, A., Łątkowski, W. (2021). Evolution of the generational distribu- tion of income, consumption and lifecycle deficit in Poland between 2004 and 2016: Facing the EU convergence and demographic challenges, Problemy Polityki Społecznej.
Social Policy Issues, 54, s. 7–30. DOI: 10.31971/pps/144894.
Chłoń-Domińczak, A. (2019a). Jakość życia a zdrowie, aktywność zawodowa i wiek.
W: Pokolenia 50+ w Polsce i w Europie: aktywność, stan zdrowia, warunki pracy, relacje międzypokoleniowe i wykluczenie: Raport podsumowujący wyniki badań 7. rundy bada- nia “SHARE: 50+ w Europie” (s. 94–101), I. E. Kotowska, A. Chłoń-Domińczak, D. Hol- zer-Żelażewska (red.). Warszawa: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Chłoń-Domińczak, A. (2019b). Warunki pracy osób w wieku 50+ w Polsce a ich chęć zakończenia aktywności zawodowej. W: Pokolenia 50+ w Polsce i w Europie: aktyw- ność, stan zdrowia, warunki pracy, relacje międzypokoleniowe i wykluczenie: Raport podsumowujący wyniki badań 7. rundy badania “SHARE: 50+ w Europie” (s. 29–39), I. E. Kotowska, A. Chłoń-Domińczak, D. Holzer-Żelażewska (red.). Warszawa: Mini- sterstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Ditrich, R. (2024). Cudzoziemcy w Polsce. W tym roku to nie Ukraińców przybyło naj- więcej. Na czele inny kraj ze Wschodu, Raport specjalny Forsal.pl, https://forsal.pl/ gospodarka/demografia/artykuly/9410129, cudzoziemcy-w-polsce-w-tym-roku-to- -nie-ukraincow-przybylo-najwiecej.html (dostęp: 15.12.2023).
EC. (2023a). Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Coun- cil on European statistics on population and housing, amending Regulation (EC) No 862/2007 and repealing Regulations (EC) No 763/2008 and (EU) No 1260/2013. Brus- sels, 20.01.2023 COM (2023) 31 final, 2023/0008(COD), https://eur-lex.europa.eu/legal- content/EN/TXT/?uri=celex%3A52023PC0031 (dostęp: 15.12.2023).
EC. (2023b). The 2024 Ageing Report. Underlying Assumptions & Projection Metho- dologies. European Economy Institutional Paper 257. Luxembourg: Publications Office of the European Union, https://economy-finance.ec.europa.eu/publications/2024-age- ing-report-underlying-assumptions-and-projection-methodologies_en (dostęp: 15.12.2023). DOI: 10.2765/960576.
EU. (2023). The Impact of Demographic Change in a changing environment, https://com- mission.europa.eu/system/files/2023–01/Demography_report_2022_0.pdf (dostęp: 15.12.2023).
EU. (2021). The 2021 Ageing Report Economic & Budgetary Projections for the EU Member States (2019–2070). European Economy Institutional Papers, 148, https://econ- omy-finance.ec.europa.eu/system/files/2021–10/ip148_en.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. (2023a). European Union Labour Force Survey, https://ec.europa.eu/eurostat/ cache/metadata/en/lfsa_esms.htm (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. (2023b). Population projections in the EU, https://ec.europa.eu/eurostat/sta- tistics-explained/index.php?title=Population_projections_in_the_EU_-_methodol- ogy (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. (2013). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1260/2013 z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie statystyk europejskich w dziedzinie demografii, http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/regulacje-prawne-unii-europejskiej/ rozporzadzenie-parlamentu-europejskiego-i-rady-ue-nr-12602013 -z-dnia-20-listo- pada-2013-r-w-sprawie-statystyk-europejskich-w-dziedzinie-demografii-,8,1.html (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. Statistics explained. Dependency Ratio, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics- explained/index.php?title=Glossary:Total-age_dependency_ratio (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. Statistics explained. Labour Force Status, https://ec.europa.eu/eurostat/sta- tistics-explained/index.php?title=EU_Labour_Force_Survey_-_new_methodology_ from_2021_onwards#Labour_force_status (dostęp: 15.12.2023).
Freier, M., Schroth, J., Lichtenauer, B. (2023). EUROPOP2023 demographic trends and their euro area economic implications, European Central Bank Economic Bul- letin, 3, https://www.ecb.europa.eu//pub/economic-bulletin/focus/2023/html/ecb. ebbox202303_08~47bea3ce51.en.html (dostęp: 15.12.2023).
European Commission: Directorate-General for Economic and Financial Affa- irs. (2019). Labour demand in the past, present and future. Publications Office. DOI: 10.2765/757238.
GUS. (2024a.). Rocznik Demograficzny 2024, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html (dostęp: 15.12.2024).
GUS. (2024b). Aktywność ekonomiczna ludności Polski – 4 kwartał 2023 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2023a). Rocznik Demograficzny 2023, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2023,3,17.html (dostęp: 15.12.2023).
GUS. (2023b). Prognoza ludności na lata 2023–2060, https://stat.gov.pl/obszary- tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2023–2060,11,1. html (dostęp: 15.12.2023).
GUS. (2023c). Prognoza ludności rezydującej dla Polski na lata 2023–2060, https:// stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na- lata-2023–2060,11,1.html (dostęp: 15.12.2023).
GUS. (2023d). Aktywność ekonomiczna ludności Polski – 4 kwartał 2022 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2023e). Cudzoziemcy wykonujący pracę w Polsce w czerwcu 2023 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2022). Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Metodologia i orga- nizacja badania. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2017). Prognoza ludności gmin na lata 2017–2030, https://stat.gov.pl/obszary- tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-gmin-na-lata- 2017–2030-opracowanie-eksperymentalne,10,1.html (dostęp: 15.12.2023).
GUS. (2016a). Prognoza gospodarstw domowych na lata 2016–2050. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2016b). Prognoza ludności rezydującej dla Polski na lata 2015–2050. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2014). Prognoza ludności na lata 2014–2050. Warszawa: Główny Urząd Staty- styczny.
Harasty, C., Ostermeier, M. (2020). Population Ageing: Alternative measures of depen- dency and implications for the future of work, ILO Working Paper, 5 (Geneva, ILO).
Kiełczewska, A., Lewandowski, P. (2017). Starzenie się ludności a podaż pracy w Pol- sce w horyzoncie roku 2050. W: Starzenie się ludności, rynek pracy i finanse publiczne w Polsce (s. 11–16), P. Lewandowski, J. Rutkowski (red.). Warszawa: Przedstawiciel- stwo Komisji Europejskiej w Polsce.
Kobylińska, U., Rollnik-Sadowska, E., Samul, J. (2017). Young people on the labour market in Poland — the point of view of the employer, Oeconomia Copernicana, 8 (4), s. 553–568. DOI: 10.24136/oc.v8i4.34.
Kolkowska, E., Soja, E., Soja, P. (2018). Implementation of ICT for Active and Healthy Ageing: Comparing Value-Based Objectives Between Polish and Swedish Seniors.
W: Lucture notes on business information processing (3 rd ed., s. 161–173), S. Wyrcza, J. Maślankowski (Eds.). Springer.
Kotowska, I. E., Chłoń-Domińczak, A., Holzer-Żelażewska, D. (red.). (2019). Pokolenia 50+ w Polsce i w Europie: aktywność, stan zdrowia, warunki pracy, relacje międzypokole- niowe i wykluczenie: Raport podsumowujący wyniki badań 7. rundy badania “SHARE: 50+ w Europie”. Warszawa: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Kotowska, I. E. (2021). Zmiany demograficzne w Polsce–jakie wyzwania rozwojowe przyniosą, Forum Idei. Warszawa: Fundacja im. S. Batorego, https://www.batory.org. pl/wp-content/uploads/2021/09/I. E.Kotowska_Zmiany.demograficzne.w.Polsce.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Lewandowski, P., Rutkowski, J. (red.). (2017) Starzenie się ludności, rynek pracy i finanse publiczne w Polsce. Warszawa: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce.
Lutz, W. (Ed.), Amran G., Bélanger A., Conte A., Gailey N., Ghio D., Grapsa E., Jen- sen K., Loichinger E., Marois G., Muttarak R., Potančoková M., Sabourin P., Stonaw- ski M. (2019). Demographic Scenarios for the EU – Migration, Population and Education, Luxembourg: Publications Office. DOI: 10.2760/590301.
OECD. Dependency Ratio, https://data.oecd.org/pop/old-age-dependency-ratio.htm (dostęp: 10.12.2023).
OECD. (2023). Pensions at a Glance 2023: OECD and G20 Indicators. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/678055dd-en.
OECD. (2020). Promoting an Age-Inclusive Workforce: Living, Learning and Earning Longer. Paris: OECD Publishing. DOI: 10.1787/59752153-en.
Piekutowski, J. (2023). Migracje: niewykorzystana (na razie) szansa Polski. Warszawa: Warsaw Enterprise Institute, https://wei.org.pl/wp-content/uploads/2023/09/Migracje- niewykorzystana-na-razie-szansa-Polski-raport.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Rudzik-Sierdzińska, A., Łątkowski, W. (2019). Wykluczenie z rynku pracy osób w wieku 50+ – analiza porównawcza. W: Pokolenia 50+ w Polsce i w Europie: aktyw- ność, stan zdrowia, warunki pracy, relacje międzypokoleniowe i wykluczenie: Raport podsumowujący wyniki badań 7. rundy badania “SHARE: 50+ w Europie” (s. 23–28), I. E. Kotowska, A. Chłoń-Domińczak, D. Holzer-Żelażewska (red.). Warszawa: Mini- sterstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Saczuk, K. (2020). Uwagi o spadku podaży pracy w Polsce, Studia Demograficzne, 1 (177), s. 125–148. DOI: 10.33119/SD.2020.1.6.
Skirbekk, V. (2022). Decline and Prosper! Changing Global Birth Rates and the Advan- tages of Fewer Children. Cham: Palgrave Macmillan.
Strzelecki, P. (2013). Podaż pracy w długim okresie a stabilność systemu ubezpiecze- nia społecznego. W: Równowaga ekonomiczna systemów emerytalnych. Współpraca w ramach Unii Europejskiej w zakresie zabezpieczania społecznego (s. 59–73). Warszawa: Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Tatarenko, A., Czarnecki, S. (2023). Reforma systemu emerytalnego w Republice Cze- skiej, https://ies.lublin.pl/komentarze/reforma-systemu-emerytalnego-w-republice- czeskiej/ (dostęp: 15.12.2023).
UN. (2015). World Population Ageing, http://www.un.org/en/development/desa/popu- lation/publications/pdf/ageing/WPA2015_Report.pdf (dostęp: 12.12.2023).
UN. (2019). World Population Ageing 2019. W: Economic and Social Affairs, Popula- tion Division, http://link.springer.com/chapter/10.1007/978–94–007–5204-7_6 (dostęp: 12.12.2023).
UN. (2022). World Population Prospects 2022. Summary of Results, Department of Eco- nomic and Social Affairs, Population Division, UN DESA/POP/2021/TR/NO.3, https:// population.un.org/wpp/ (dostęp: 12.12.2023).
UN. (2024). World Population Prospects 2024. Summary of Results, Department of Economic and Social Affairs, Population Division, UN DESA/POP/2024/TR/NO.9. New York: United Nations, https://population.un.org/wpp/Publications/ (dostęp: 10.12.2024).
UN. Dependency Ratio, https://www.un.org/esa/sustdev/natlinfo/indicators/methodology_sheets/demographics/dependency_ratio.pdf
Walczak, K., Cellary, W. (2023). Challenges for higher education in the era of wide- spread access to Generative AI, Economics and Business Review, 9 (2), s. 71–100. DOI: 10.18559/ebr.2023.2.743.
Wilde, J. (2022). Recenzja książki V. Skirbekka “Decline and Prosper! Changing Glo- bal Birth Rates and the Advantages of Fewer Children”, Population & Development Review, 48 (3).
Wojtyniak, B., Goryński, P. (red.) (2020). Sytuacja zdrowotna Polski i jej uwarunkowa- nia 2020. Warszawa: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
Wróblewski, T. (2021). Piramida Demograficzna. W: Demografia (s. 6–15), T. Wróblew- ski, I. E. Kotowska, J. Piekutowski, S. Stodolak (red.) „Zeszyty Gospodarcze WEI”, 1, https://wei.org.pl/wp-content/uploads/2021/06/Zeszyty-gospodarcze.pdf (dostęp: 10.12.2023).
ZUS. (2023), Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych 2022. Warszawa: Zakład Ubezpieczeń Społecznych.