Potencjalne zasoby pracy w Polsce w perspektywie projekcji demograficznych
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
W oparciu o wyniki najnowszej projekcji ludności, w artykule przedstawiono potencjalne zmiany zasobów pracy w Polsce oraz zmiany relacji między liczbą ludności biernej i aktywnej zawodowo (LFDR). Wobec przewidywanego w perspektywie horyzontu prognozy (2060 r.) spadku liczby ludności w wieku produkcyjnym o ponad 7 mln osób, sformułowano pytania o możliwe efekty łagodzenia jego skutków. Rozważano, czy wzrost aktywności ekonomicznej ludności w Polsce do aktualnie najwyższego poziomu w krajach Unii Europejskiej, a w szczególności wzrost aktywności kobiet, może zapewnić utrzymanie aktualnej relacji liczby ludności biernej do aktywnej zawodowo. Sformułowano także pytanie o wielkość siły roboczej niezbędnej dla zachowania w przyszłości aktualnej relacji liczby osób biernych do aktywnych. W badaniu wykorzystano prognozę demograficzną GUS oraz wyniki europejskiego badania siły roboczej (EU LFS). Odniesiono się także do wyników projekcji Eurostatu i ONZ.
W opracowaniu wykorzystano metody analizy demograficznej, porównawczej analizy statystycznej oraz przeprowadzono badanie symulacyjne. Wyniki badania wskazują, że poszukiwanie rezerw siły roboczej w zwiększeniu poziomu aktywności ekonomicznej, szczególnie kobiet, jest właściwym kierunkiem łagodzącym konsekwencje procesu starzenia. Jednakże nawet zrównanie poziomu aktywności kobiet i mężczyzn nie wystarczy, by skompensować wynikający z projekcji wzrost relacji ludności biernej do aktywnej zawodowo. Obserwowany w Polsce wzrost aktywności uzasadnia porównania do krajów o najwyższym poziomie w UE. Symulacje ukazały, że uwzględnienie takich scenariuszy w perspektywie roku 2060 r. mogłyby skutkować zachowaniem relacji liczby osób biernych do aktywnych zawodowo w Polsce zbliżonej do aktualnej. Oszacowano także, że zachowanie aktualnego poziomu tej relacji może oznaczać wzrost już obserwowanego niedoboru siły roboczej do poziomu 2,7– 2,9 mln osób w 2060 r.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
The journal “Studia Demograficzne (Demographic Studies)” provides access to the content of articles in the Open Access mode on the basis of the Creative Commons license Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Authors retain the copyright and publishing rights without restrictions.
References
Abramowska-Kmon, A. (2023). Referendalna gra wiekiem emerytalnym – jak odpo- wiedzieć na wyzwania starzenia się ludności w Polsce. Forum Idei. Warszawa: Fun- dacja im. Stefana Batorego. https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2023/10/ Anita-Abramowska-Kmon_Referendalna-gra-wiekiem-emerytalnym.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Chłoń-Domińczak, A., Łątkowski, W. (2021). Evolution of the generational distribu- tion of income, consumption and lifecycle deficit in Poland between 2004 and 2016: Facing the EU convergence and demographic challenges, Problemy Polityki Społecznej.
Social Policy Issues, 54, s. 7–30. DOI: 10.31971/pps/144894.
Chłoń-Domińczak, A. (2019a). Jakość życia a zdrowie, aktywność zawodowa i wiek.
W: Pokolenia 50+ w Polsce i w Europie: aktywność, stan zdrowia, warunki pracy, relacje międzypokoleniowe i wykluczenie: Raport podsumowujący wyniki badań 7. rundy bada- nia “SHARE: 50+ w Europie” (s. 94–101), I. E. Kotowska, A. Chłoń-Domińczak, D. Hol- zer-Żelażewska (red.). Warszawa: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Chłoń-Domińczak, A. (2019b). Warunki pracy osób w wieku 50+ w Polsce a ich chęć zakończenia aktywności zawodowej. W: Pokolenia 50+ w Polsce i w Europie: aktyw- ność, stan zdrowia, warunki pracy, relacje międzypokoleniowe i wykluczenie: Raport podsumowujący wyniki badań 7. rundy badania “SHARE: 50+ w Europie” (s. 29–39), I. E. Kotowska, A. Chłoń-Domińczak, D. Holzer-Żelażewska (red.). Warszawa: Mini- sterstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Ditrich, R. (2024). Cudzoziemcy w Polsce. W tym roku to nie Ukraińców przybyło naj- więcej. Na czele inny kraj ze Wschodu, Raport specjalny Forsal.pl, https://forsal.pl/ gospodarka/demografia/artykuly/9410129, cudzoziemcy-w-polsce-w-tym-roku-to- -nie-ukraincow-przybylo-najwiecej.html (dostęp: 15.12.2023).
EC. (2023a). Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Coun- cil on European statistics on population and housing, amending Regulation (EC) No 862/2007 and repealing Regulations (EC) No 763/2008 and (EU) No 1260/2013. Brus- sels, 20.01.2023 COM (2023) 31 final, 2023/0008(COD), https://eur-lex.europa.eu/legal- content/EN/TXT/?uri=celex%3A52023PC0031 (dostęp: 15.12.2023).
EC. (2023b). The 2024 Ageing Report. Underlying Assumptions & Projection Metho- dologies. European Economy Institutional Paper 257. Luxembourg: Publications Office of the European Union, https://economy-finance.ec.europa.eu/publications/2024-age- ing-report-underlying-assumptions-and-projection-methodologies_en (dostęp: 15.12.2023). DOI: 10.2765/960576.
EU. (2023). The Impact of Demographic Change in a changing environment, https://com- mission.europa.eu/system/files/2023–01/Demography_report_2022_0.pdf (dostęp: 15.12.2023).
EU. (2021). The 2021 Ageing Report Economic & Budgetary Projections for the EU Member States (2019–2070). European Economy Institutional Papers, 148, https://econ- omy-finance.ec.europa.eu/system/files/2021–10/ip148_en.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. (2023a). European Union Labour Force Survey, https://ec.europa.eu/eurostat/ cache/metadata/en/lfsa_esms.htm (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. (2023b). Population projections in the EU, https://ec.europa.eu/eurostat/sta- tistics-explained/index.php?title=Population_projections_in_the_EU_-_methodol- ogy (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. (2013). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1260/2013 z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie statystyk europejskich w dziedzinie demografii, http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/regulacje-prawne-unii-europejskiej/ rozporzadzenie-parlamentu-europejskiego-i-rady-ue-nr-12602013 -z-dnia-20-listo- pada-2013-r-w-sprawie-statystyk-europejskich-w-dziedzinie-demografii-,8,1.html (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. Statistics explained. Dependency Ratio, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics- explained/index.php?title=Glossary:Total-age_dependency_ratio (dostęp: 15.12.2023).
Eurostat. Statistics explained. Labour Force Status, https://ec.europa.eu/eurostat/sta- tistics-explained/index.php?title=EU_Labour_Force_Survey_-_new_methodology_ from_2021_onwards#Labour_force_status (dostęp: 15.12.2023).
Freier, M., Schroth, J., Lichtenauer, B. (2023). EUROPOP2023 demographic trends and their euro area economic implications, European Central Bank Economic Bul- letin, 3, https://www.ecb.europa.eu//pub/economic-bulletin/focus/2023/html/ecb. ebbox202303_08~47bea3ce51.en.html (dostęp: 15.12.2023).
European Commission: Directorate-General for Economic and Financial Affa- irs. (2019). Labour demand in the past, present and future. Publications Office. DOI: 10.2765/757238.
GUS. (2024a.). Rocznik Demograficzny 2024, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html (dostęp: 15.12.2024).
GUS. (2024b). Aktywność ekonomiczna ludności Polski – 4 kwartał 2023 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2023a). Rocznik Demograficzny 2023, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2023,3,17.html (dostęp: 15.12.2023).
GUS. (2023b). Prognoza ludności na lata 2023–2060, https://stat.gov.pl/obszary- tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2023–2060,11,1. html (dostęp: 15.12.2023).
GUS. (2023c). Prognoza ludności rezydującej dla Polski na lata 2023–2060, https:// stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na- lata-2023–2060,11,1.html (dostęp: 15.12.2023).
GUS. (2023d). Aktywność ekonomiczna ludności Polski – 4 kwartał 2022 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2023e). Cudzoziemcy wykonujący pracę w Polsce w czerwcu 2023 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2022). Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Metodologia i orga- nizacja badania. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2017). Prognoza ludności gmin na lata 2017–2030, https://stat.gov.pl/obszary- tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-gmin-na-lata- 2017–2030-opracowanie-eksperymentalne,10,1.html (dostęp: 15.12.2023).
GUS. (2016a). Prognoza gospodarstw domowych na lata 2016–2050. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2016b). Prognoza ludności rezydującej dla Polski na lata 2015–2050. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
GUS. (2014). Prognoza ludności na lata 2014–2050. Warszawa: Główny Urząd Staty- styczny.
Harasty, C., Ostermeier, M. (2020). Population Ageing: Alternative measures of depen- dency and implications for the future of work, ILO Working Paper, 5 (Geneva, ILO).
Kiełczewska, A., Lewandowski, P. (2017). Starzenie się ludności a podaż pracy w Pol- sce w horyzoncie roku 2050. W: Starzenie się ludności, rynek pracy i finanse publiczne w Polsce (s. 11–16), P. Lewandowski, J. Rutkowski (red.). Warszawa: Przedstawiciel- stwo Komisji Europejskiej w Polsce.
Kobylińska, U., Rollnik-Sadowska, E., Samul, J. (2017). Young people on the labour market in Poland — the point of view of the employer, Oeconomia Copernicana, 8 (4), s. 553–568. DOI: 10.24136/oc.v8i4.34.
Kolkowska, E., Soja, E., Soja, P. (2018). Implementation of ICT for Active and Healthy Ageing: Comparing Value-Based Objectives Between Polish and Swedish Seniors.
W: Lucture notes on business information processing (3 rd ed., s. 161–173), S. Wyrcza, J. Maślankowski (Eds.). Springer.
Kotowska, I. E., Chłoń-Domińczak, A., Holzer-Żelażewska, D. (red.). (2019). Pokolenia 50+ w Polsce i w Europie: aktywność, stan zdrowia, warunki pracy, relacje międzypokole- niowe i wykluczenie: Raport podsumowujący wyniki badań 7. rundy badania “SHARE: 50+ w Europie”. Warszawa: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Kotowska, I. E. (2021). Zmiany demograficzne w Polsce–jakie wyzwania rozwojowe przyniosą, Forum Idei. Warszawa: Fundacja im. S. Batorego, https://www.batory.org. pl/wp-content/uploads/2021/09/I. E.Kotowska_Zmiany.demograficzne.w.Polsce.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Lewandowski, P., Rutkowski, J. (red.). (2017) Starzenie się ludności, rynek pracy i finanse publiczne w Polsce. Warszawa: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce.
Lutz, W. (Ed.), Amran G., Bélanger A., Conte A., Gailey N., Ghio D., Grapsa E., Jen- sen K., Loichinger E., Marois G., Muttarak R., Potančoková M., Sabourin P., Stonaw- ski M. (2019). Demographic Scenarios for the EU – Migration, Population and Education, Luxembourg: Publications Office. DOI: 10.2760/590301.
OECD. Dependency Ratio, https://data.oecd.org/pop/old-age-dependency-ratio.htm (dostęp: 10.12.2023).
OECD. (2023). Pensions at a Glance 2023: OECD and G20 Indicators. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/678055dd-en.
OECD. (2020). Promoting an Age-Inclusive Workforce: Living, Learning and Earning Longer. Paris: OECD Publishing. DOI: 10.1787/59752153-en.
Piekutowski, J. (2023). Migracje: niewykorzystana (na razie) szansa Polski. Warszawa: Warsaw Enterprise Institute, https://wei.org.pl/wp-content/uploads/2023/09/Migracje- niewykorzystana-na-razie-szansa-Polski-raport.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Rudzik-Sierdzińska, A., Łątkowski, W. (2019). Wykluczenie z rynku pracy osób w wieku 50+ – analiza porównawcza. W: Pokolenia 50+ w Polsce i w Europie: aktyw- ność, stan zdrowia, warunki pracy, relacje międzypokoleniowe i wykluczenie: Raport podsumowujący wyniki badań 7. rundy badania “SHARE: 50+ w Europie” (s. 23–28), I. E. Kotowska, A. Chłoń-Domińczak, D. Holzer-Żelażewska (red.). Warszawa: Mini- sterstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Saczuk, K. (2020). Uwagi o spadku podaży pracy w Polsce, Studia Demograficzne, 1 (177), s. 125–148. DOI: 10.33119/SD.2020.1.6.
Skirbekk, V. (2022). Decline and Prosper! Changing Global Birth Rates and the Advan- tages of Fewer Children. Cham: Palgrave Macmillan.
Strzelecki, P. (2013). Podaż pracy w długim okresie a stabilność systemu ubezpiecze- nia społecznego. W: Równowaga ekonomiczna systemów emerytalnych. Współpraca w ramach Unii Europejskiej w zakresie zabezpieczania społecznego (s. 59–73). Warszawa: Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Tatarenko, A., Czarnecki, S. (2023). Reforma systemu emerytalnego w Republice Cze- skiej, https://ies.lublin.pl/komentarze/reforma-systemu-emerytalnego-w-republice- czeskiej/ (dostęp: 15.12.2023).
UN. (2015). World Population Ageing, http://www.un.org/en/development/desa/popu- lation/publications/pdf/ageing/WPA2015_Report.pdf (dostęp: 12.12.2023).
UN. (2019). World Population Ageing 2019. W: Economic and Social Affairs, Popula- tion Division, http://link.springer.com/chapter/10.1007/978–94–007–5204-7_6 (dostęp: 12.12.2023).
UN. (2022). World Population Prospects 2022. Summary of Results, Department of Eco- nomic and Social Affairs, Population Division, UN DESA/POP/2021/TR/NO.3, https:// population.un.org/wpp/ (dostęp: 12.12.2023).
UN. (2024). World Population Prospects 2024. Summary of Results, Department of Economic and Social Affairs, Population Division, UN DESA/POP/2024/TR/NO.9. New York: United Nations, https://population.un.org/wpp/Publications/ (dostęp: 10.12.2024).
UN. Dependency Ratio, https://www.un.org/esa/sustdev/natlinfo/indicators/methodology_sheets/demographics/dependency_ratio.pdf
Walczak, K., Cellary, W. (2023). Challenges for higher education in the era of wide- spread access to Generative AI, Economics and Business Review, 9 (2), s. 71–100. DOI: 10.18559/ebr.2023.2.743.
Wilde, J. (2022). Recenzja książki V. Skirbekka “Decline and Prosper! Changing Glo- bal Birth Rates and the Advantages of Fewer Children”, Population & Development Review, 48 (3).
Wojtyniak, B., Goryński, P. (red.) (2020). Sytuacja zdrowotna Polski i jej uwarunkowa- nia 2020. Warszawa: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
Wróblewski, T. (2021). Piramida Demograficzna. W: Demografia (s. 6–15), T. Wróblew- ski, I. E. Kotowska, J. Piekutowski, S. Stodolak (red.) „Zeszyty Gospodarcze WEI”, 1, https://wei.org.pl/wp-content/uploads/2021/06/Zeszyty-gospodarcze.pdf (dostęp: 10.12.2023).
ZUS. (2023), Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych 2022. Warszawa: Zakład Ubezpieczeń Społecznych.