Drodzy Czytelnicy!
Oddajemy w Wasze ręce kolejny, szósty już, numer czasopisma poświęconego zarządczym,
administracyjnym i prawnym problemom rozwoju szeroko rozumianego sektora turystyki. Pierwszy z artykułów, zamieszczonych w tym numerze, dotyczy turystyki zdrowotnej opartej na naturze w powiązaniu z zarządzaniem destynacjami w oparciu o dane. Połączenie holistycznych koncepcji wellness z podejściem opartym na danych było przedmiotem badania, którego wyniki zostały przedstawione w artykule zatytułowanym „Health & Data-Informed Wellness Centre Model: A Nature-
based Health Tourism Practice at Tourism Destinations”. Jego współautorami są Arunesh Parashar, Dev
Sanskriti Vishwavidyalaya, Prachi Agarwal, Dev Sanskriti Vishwavidyalaya, Mariusz Barczak. Celem prowadzonego badania była analiza znaczenia turystyki zdrowotnej opartej na zasobach naturalnych w centrach zdrowia i wellness, a także identyfikacja korzyści jakie ona przynosi. Uzyskane wyniki posłużyły autorom do:
• przedstawienia koncepcji kreatywnego modelu centrum zdrowia i dobrego samopoczucia jako
przykładu turystyki zdrowotnej opartej na naturze w destynacjach turystycznych, z uwzględnieniem podejścia opartego na danych w zarządzaniu doświadczeniami turystów;
• omówienia różnych działań centrum zdrowia i dobrego samopoczucia pomocnych w turystyce zdrowotnej opartej na naturze.
Zdaniem autorów artykułu elementy naturalnych zasobów, zastosowane centrum zdrowia i dobrego samopoczucia, będą stymulować turystykę zdrowotną opartą na naturze.
W oparciu o uzyskane wyniki, autorzy opracowali model ośrodka typu wellness opartego na danych o zdrowiu, stosującego zasoby naturalne wzbogacające doświadczenia turystów i tym samym wspierające odpowiedzialny rozwój destynacji. Zaproponowany model centrum zdrowia i wellness zdaniem autorów pomaga w tworzeniu dla turystów i odwiedzających przestrzeni, umożliwiającej im korzystanie z różnorodnych praktyk zdrowotnych, poprzez wykorzystanie zasobów naturalnych oraz tradycyjnych technik mających na celu promowanie dobrostanu człowieka. Autorką drugiego z zamieszczonych w tym numerze artykułów, zatytułowanego „Grywalizacja w promocji i zarządzaniu turystyką miejską – studium przypadku aplikacji Poznań CityQuest” jest - Weronika Utrata. Autorka zwróciła w nim uwagę na fakt, że obserwowany w ostatnich latach, rozwój technologii mobilnych istotnie wpłynął na sposób funkcjonowania turystyki miejskiej. Smartfony stały się podstawowymi narzędziami wykorzystywanymi zarówno na etapie planowania podróży, jak i w trakcie pobytu w danej miejscowości. W turystyce miejskiej spowodował odejście od modelu opartego na biernym oglądaniu atrakcji na rzecz aktywnego uczestnictwa w zwiedzaniu miasta. Odbiorcy oczekują personalizacji, interaktywności oraz możliwości samodzielnego odkrywania miejsc, co wymusza poszukiwanie nowych narzędzi komunikacji pomiędzy miastem a odwiedzającymi. Jednym z rozwiązań odpowiadających na te potrzeby jest grywalizacja, rozumiana jako wykorzystanie mechanizmów projektowania gier w kontekstach niezwiązanych bezpośrednio z rozrywką. Jej celem jest zwiększenie zaangażowania użytkowników poprzez wprowadzenie elementów wyzwań, nagród oraz informacji zwrotnej. W turystyce miejskiej pozwala to na przekształcenie zwiedzania w proces eksploracyjny, w którym użytkownik wykonuje zadania prowadzące do poznawania przestrzeni.
Zastosowanie grywalizacji w turystyce wiąże się również z koncepcją zarządzania doświadczeniem turystycznym, zgodnie z którą atrakcyjność destynacji zależy nie tylko od zasobów materialnych, lecz od sposobu ich interpretacji i przeżywania przez odwiedzających. Narzędzia cyfrowe umożliwiają projektowanie takich doświadczeń poprzez prowadzenie użytkownika po danej miejscowości oraz zachęcanie do interakcji z otoczeniem.
Celem artykułu jest ocena potencjału grywalizacji jako narzędzia wspierającego promocję oraz zarządzanie turystyką miejską na podstawie projektu aplikacji mobilnej Poznań CityQuest. Dla realizacji założonego celu badawczego autorka wykorzystała analizę literatury, badanie ankietowe wśród potencjalnych użytkowników aplikacji turystycznych oraz wywiady eksperckie. Analizie poddano w szczególności oczekiwania użytkowników wobec aplikacji turystycznych, wpływ mechanizmów grywalizacyjnych na sposób zwiedzania miasta oraz możliwości wykorzystania tego typu narzędzi w kształtowaniu ruchu turystycznego i doświadczenia turystów i odwiedzjących.
Uzyskane wyniki potwierdziły tezę, że mechanizmy grywalizacyjne – w szczególności zadania lokalizacyjne oraz system punktów za ich realizację – mogą zwiększać motywację turystów i odwiedzających do eksploracji przestrzeni miejskiej. Skuteczność tych narzędzi zależy od zachowania ich prostoty i intuicyjności. Badanie potwierdziło również, że aplikacje oparte na grywalizacji mogą pełnić nie tylko funkcję promocyjną, lecz także wspierać zarządzanie ruchem turystycznym poprzez modelowanie tras i zachęcanie do odwiedzania mniej popularnych obszarów miasta. Trzeci z zamieszczonych artykułów poświęcony test tzw. „turystyce filmowej”. Jego autorką
jest Julia Kurantowicz, a artykuł nosi tytuł „Rozwój turystyki filmowej oraz postrzeganie wsi Jeruzal przez turystów po sukcesie serialu Ranczo”. Celem prowadzonego przez autorkę badania było pokazanie jak popularność serialu Ranczo wpłynęła na rozwój turystyki we wsi Jeruzal oraz jak rozpoznawalność miejsc uwiecznionych w serialu zmieniła sposób postrzegania tej niewielkiej miejscowości przez mieszkańców i odwiedzających.
W oparciu o literaturę przedmiotu oraz wyniki przeprowadzonego badania ankietowego wśród turystów odwiedzających tę miejscowość, autorka udowodniła, że nawet w warunkach ograniczonej infrastruktury i niewielkiej świadomości społecznej, odpowiednio wykorzystany potencjał filmu czy serialu może znacząco wpłynąć na rozpoznawalność oraz atrakcyjność danego miejsca. Sukces serialu sprawił, że ta niewielka miejscowość stała się znana w całej Polsce, przyciągając turystów chcących zobaczyć miejsca znane im z ekranu. W efekcie Jeruzal powoli przekształca się w atrakcyjne miejsce turystyczne, a wyjątkowa więź między fikcyjnymi Wilkowyjami a realnym Jeruzalem dała początek nowym inicjatywom, wydarzeniom i przedsięwzięciom, które zintegrowały lokalną społeczność z fanami serialu. Jednak aby w pełni wykorzystać ten atut, niezbędne będzie podjęcie działań na rzecz rozbudowy infrastruktury, poprawy gastronomii, rozszerzenia asortymentu pamiątek oraz regularnej organizacji wydarzeń tematycznych. Realizacja tych zaleceń przyczyni się do zwiększenia satysfakcji obecnych gości, przyciągnięcia nowych oraz wsparcia zrównoważonego rozwoju miejscowości. Czwarty z zamieszczonych artykułów autorstwa Dominiki Łyś zatytułowany „Sharing economy” jako przejaw zrównoważonej turystyki” przedstawia wyniki prowadzonego przez autorkę badania, którego celem było określenie roli platform sharing economy w promowaniu idei zrównoważonego rozwoju. Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej wyjaśniono istotę i kwestie definicyjne związane z ideą zrównoważonego rozwoju w sektorze turystycznym oraz wskazano kierunki rozwoju turystyki zrównoważonej. Natomiast w części drugiej przedstawiono i omówiono wyniki badania sondażowego dotyczącego oceny stopnia w jakim respondenci przejawiają gotowość i chęć do wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju, między innymi poprzez korzystanie z rozwiązań oferowanych przez gospodarkę współdzielenia.
Autorka postawiła hipotezę badawczą zakładającą, że respondenci wykazują gotowość do wdrożenia zasad odpowiedzialnej turystyki (zrównoważonej turystyki). Uzyskane wyniki nie potwierdziły jednak tej hipotezy. Okazało się, że znaczna część osób uczestniczących w badaniu nie miała uprzedniego kontaktu z tematyką zrównoważonej turystyki i nie kierowała się zasadami zrównoważonego rozwoju podczas planowania i wyboru destynacji turystycznej. Badanie wykazało, że większość jego uczestników nie była jeszcze gotowa do wdrożenia zasad zrównoważonej turystyki. To wskazuje na potrzebę prowadzenia kampanii edukacyjnych, w celu podniesienia poziomu świadomości na temat znaczenia zasad zrównoważonej turystyki, w tym również w kontekście koncepcji ekonomii współdzielenia. Działania te mają istotne znaczenie nie tylko dla rozwoju gospodarki, lecz także dla poprawy jakości życia i ochrony zdrowia przyszłych pokoleń.
Ministerstwo Sportu i Turystyki podejmuje kluczowe zobowiązania w obszarze uświadamiania społeczeństwa w zakresie zrównoważonej turystyki. Konkursy dotacyjne z budżetu państwa są tym miejscem, gdzie kwestie te są zlecane do wykonania przez organizacje pozarządowe działające w obszarze turystyki. Aktywności legislacyjne, również muszą uwzględniać obszar zrównoważonego
rozwoju w zakresie funkcjonowania rynku turystycznego. Kluczowym jest aby nowe technologie oraz
portale rezerwacyjne uwzględniały w ramach swojej polityki zrównoważony rozwój turystyczny.
Sprawy te zostaną rozważone w ramach niniejszego numeru czasopisma, zachęcamy wszystkich Państwa do lektury i pogłębionej refleksji nad tymi sprawami.
Redaktorzy Naczelny
dr hab. Hanna Zawistowska, dr Dominik Borek, dr hab. Krzysztof Celuch