Powierzchniowe a wartościowe opodatkowanie nieruchomości na przykładzie Polski i Niemiec

  • Paweł Felis
  • Grzegorz Gołębiowski
  • Wojciech Stiller
Słowa kluczowe: dochody gmin, podatki lokalne, podatek od nieruchomości

Abstrakt

Celem artykułu była ocena powierzchniowego i wartościowego opodatkowania nieruchomości na przykładzie Polski i Niemiec. W analizie odwołaliśmy się do teoretycznych koncepcji zawartych w literaturze oraz do innych badań, a także uwzględniliśmy takie kryteria, jak makroekonomiczna efektywność (znaczenie fiskalne), kwestie sprawiedliwości i neutralności oraz elementy techniczne. Zauważyliśmy większą istotność fiskalną opodatkowania nieruchomości w systemie katastralnym. Niemniej przeprowadzona przez nas analiza nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, który system opodatkowania jest lepszy. Każdy z nich ma swoje zarówno mocne, jak i słabsze strony. Wybór zależy od czynników społecznych i decyzji politycznych, które mogą – ale nie muszą – być pochodną potrzeb finansowych jednostek samorządu terytorialnego.

Bibliografia

Arbeitsgruppe der Länder Baden-Württemberg, Bayern und Hessen. [2010]. Eckpunkte für eine vereinfachte Grundsteuer nach dem Äquivalenzprinzip, https://www.ihk-koeln.de/upload/Grundsteuer_Eckpunkte_10591.pdf (dostęp: 10.10.2019).

BMF Beirat, Wissenschaftlicher Beirat beim Bundesministerium der Finanzen. [1982]. Gutachten zur Reform der Gemeindesteuern in der Bundesrepublik Deutschland. Bonn: W. Stollfuss.

BMF Beirat, Wissenschaftlicher Beirat beim Bundesministerium der Finanzen. [2010]. Reform der Grundsteuer. Berlin.

BORIS Land Brandenburg – Gutachterausschüsse für Grundstückswerte. [2018]. Bodenrichtwerte 31.12.2018, https://www.boris-brandenburg.de/boris-bb/ (dostęp: 2.09.2019).

Brzozowska, K., Kogut-Jaworska, M. [2016]. Władztwo podatkowe w ocenie samodzielności dochodowej gmin w Polsce, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio H Oeconomia, Vol. 50, No. 1, s. 327–337.

Bundesrat. [2016]. Entwurf eines Gesetzes zur Änderung des Bewertungsgesetzes, Drucksache 515/16.

Bundesrat. [2019a]. Entwurf eines Gesetzes zur Reform des Grundsteuer- und Bewertungsrechts (Grundsteuer-Reformgesetz – GrStRefG), Drucksache 354/19.

Bundesrat. [2019b]. Entwurf eines Gesetzes zur Änderung des Grundsteuergesetzes zur Mobilisierung von baureifen Grundstücken für die Bebauung, Drucksache 353/19.

Bundestag. [1996]. Entwurf eines Jahressteuergesetzes (JStG) 1997, 11.06.1996, Drucksache 13/4839.

BVerfG, Bundesverfassungsgericht. [1995a]. Beschluss vom 22. Juni 1995 – 2 BvL 37/91, BStBl. II 1995, 655.

BVerfG, Bundesverfassungsgericht. [1995b]. Beschluss vom 22. Juni 1995 – 2 BvR 552/91, Rn. [1–42], http://www.bverfg.de/e/rs19950622_2bvr055291.html (dostęp: 20.08.2019).

BVerfG, Bundesverfassungsgericht. [2018a]. Judgment of the First Senate of 10 April 2018 – 1 BvL 11/14, paras. [1–182], http://www.bverfg.de/e/ls20180410_1bvl001114en.html (dostęp: 14.08.2019).

BVerfG, Bundesverfassungsgericht. [2018b]. Provisions on standard rateable values for assessing property tax are unconstitutional, Press Release No. 21/2018 of 10 April 2018, https://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/EN/2018/bvg18-021.html (dostęp: 14.08.2019).

Deutscher Mieterbund. [2018]. Modellrechnungen zeigen: Die Grundsteuer-Reformalternative „reine Bodensteuer“ ist investitionsfreundlich, sozial und gerecht, https://www.bundesanzeiger-verlag.de/spezial-biv/feed/nachrichten/detail/artikel/modellrechnungen-zeigen-die-grundsteuer-reformalternative-reine-bodensteuer-ist-investitionsfreundlich-sozial-und-gerecht-24081.html (dostęp: 12.10.2019).

Deutscher Städtetag. [2017]. Gemeindefinanzbericht 2017, http://www.staedtetag.de/imperia/md/content/dst/veroeffentlichungen/gemeindefinanzbericht/gemeindefinanzbericht_2017_langfassung.pdf (dostęp: 20.08.2019).

Destatis, Statistisches Bundesamt. [2019a]. Code 41271, https://www-genesis.destatis.de/genesis/online/data (dostęp: 20.08.2019).

Destatis, Statistisches Bundesamt. [2019b]. Code 31231, https://www-genesis.destatis.de/genesis/online/data (dostęp: 20.08.2019).

Destatis, Statistisches Bundesamt. [2019c]. https://www.destatis.de/DE/Themen/Staat/Steuern/Hebesaetze.html (dostęp: 21.08.2019).

Destatis, Statistisches Bundesamt. [2019d]. Code 71231, Realsteuervergleich, https://www-genesis.destatis.de/genesis/online/data (dostęp: 21.08.2019).

Etel, L. [1998]. Reforma opodatkowania nieruchomości w Polsce. Białystok: Temida 2.

Färber, G., Salm, M., Hengstwerth, S. [2014]. Grundsteuerreform in Deutschland: eine unendliche Geschichte?, Wirtschaftsdienst, 94(10), s. 740–747.

Felis, P. [2012]. Elementy teorii i praktyki podatków majątkowych. Poszukiwanie ładu w opodatkowaniu nieruchomości w Polsce z perspektywy przedsiębiorców oraz jednostek samorządu terytorialnego. Warszawa: SGH.

Felis, P. [2015a]. Podatki od nieruchomości a polityka podatkowa gmin w Polsce. Warszawa: SGH.

Felis, P. [2015b]. Funkcja fiskalna i społeczna w powierzchniowym systemie opodatkowania nieruchomości na przykładzie gmin w Polsce, Gospodarka Narodowa, nr 3, s. 133–158.

Fuest, C., Immel, L., Meier, V., Neumeier, F. [2018]. Die Grundsteuer in Deutschland: Finanzwissenschaftliche Analyse und Reformoptionen, ifo Institut, https://www.ifo.de/DocDL/ifo-studie-2018-fuest-etal-grundsteuer.pdf (dostęp: 10.10.2019).

Grądalski, F. [2006]. System podatkowy w świetle teorii optymalnego opodatkowania. Warszawa: SGH.

Halaczinsky, R. [2018]. Rössler/Troll – Bewertungsgesetz – Kommentar, 29. EL, 10/2018, § 72.

Hamilton, B.W. [1975]. Zoning and Property Taxation in a System of Local Governments, Urban Studies, No. 12, s. 205–211.

Henger, R., Schaefer, T. [2015]. Mehr Boden für die Grundsteuer – Eine Simulationsanalyse verschiedener Grundsteuermodelle, IW policy paper 32, https://www.iwkoeln.de/fileadmin/publikationen/2015/246840/Grundsteuer_Policy_Paper_IW_Koeln.pdf (dostęp: 10.10.2019).

Hesis, Hessisches Statistisches Landesamt. [2019]. https://statistik.hessen.de/hesis (dostęp: 18.08.2019).

Kitchen, H. [2005]. Property Taxation: Issues in Implementation, Queen’s University, Working Paper, No. 3.

Korolewska, M. [2014]. Polityka podatkowa gmin i miast na prawach powiatu w zakresie podatku od nieruchomości a wspieranie przedsiębiorczości przez samorząd terytorialny. W: Rozwój przedsiębiorczości oraz sektora małych i średnich przedsiębiorstw (s. 85–108), G. Gołębiowski (red.), Studia BAS, Nr 1(37). Warszawa: Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu.

Maiterth, R., Lutz, M. [2019]. Grundsteuerreform und Gleichmäßigkeit der Besteuerung, Steuer und Wirtschaft, Nr. 1, s. 22–35.

Mieszkowski, P. [1972]. The Property Tax: An Excise Tax or a Profits Tax?, Journal of Public Economics, Vol. 1, Issue 1, s. 73–96.

Nehls, D., Scheffler, W. [2015]. Grundsteuerreform: Aufkommens- und Belastungswirkungen des Äquivalenz-, Kombinations- und Verkehrswertmodells, ifst 503.

Poniatowicz, M. [2013]. Kryzys a zmiany dochodów i polityki podatkowej jednostek samorządu terytorialnego (na przykładzie miast Unii Metropolii Polskich). W: Konsekwencje zmiany obciążeń podatkowych w Polsce (s. 172–194), J. Głuchowski, K. Piotrowska-Marczak, J. Fila (red.), Warszawa: Difin.

Rada Ministrów. [2010–2018]. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa. Informacja o wykonaniu budżetów jednostek samorządu terytorialnego w 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018.

Senatorin für Finanzen, Freie Hansestadt Bremen. [2010]. Grundsteuer auf der Basis von Verkehrswerten – Machbarkeitsstudie, Bremen.

Slack, E. [2010]. The Property Tax… in Theory and Practice, IMFG Working Paper 02, https://munkschool.utoronto.ca/imfg/uploads/2/property_tax_paperwithlogos.pdf (dostęp: 10.10.2019).

Stiglitz, J.E. [2004]. Ekonomia sektora publicznego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Swianiewicz, P. [2004]. Finanse lokalne – teoria i praktyka. Warszawa: Municipium.

Tiebout, C.M. [1956]. A Pure Theory of Local Expenditures, Journal of Political Economy, Vol. 64, s. 416–424.

Wójtowicz, K. [2007]. System opodatkowania nieruchomości w Polsce. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.

Zodrow, G.R., Mieszkowski, P.M. [1986]. The New View of the Property Tax: A Reformulation, Regional Science and Urban Economics, Vol. 16, Issue 3, s. 309–327.

Opublikowane
2019-11-28
Jak cytować
[1]
Felis, P., Gołębiowski, G. i Stiller, W. 2019. Powierzchniowe a wartościowe opodatkowanie nieruchomości na przykładzie Polski i Niemiec. Analizy i Studia CASP. 8, 2 (lis. 2019), 51-69. DOI:https://doi.org/10.33119/ASCASP.2019.2.4.