Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych w świetle orzeczenia TSUE z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie Adjak C-277/24
DOI:
https://doi.org/10.33119/ASCASP.2025.2.2Słowa kluczowe:
odpowiedzialność solidarna, odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej, prawo do udziału w postępowaniu, strona postępowania, zaległość podatkowa, K34Abstrakt
Tematyka prezentowana w artykule ogniskuje się wokół wykładni prawa unijnego, w szczególności art. 273 dyrektywy VAT, która była przedmiotem wydanego przez TSUE wyroku z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie Adjak C-277/24 w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne skierowane do Trybunału przez WSA we Wrocławiu. Wyrok ten ma charakter przełomowy z punktu widzenia zasad odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółek. Jest to niezwykle istotne zagadnienie dla praktyki podatkowej, zarówno w wymiarze krajowym, jak i europejskim. Pomimo korzystnego dla osób trzecich, w szczególności członków zarządu spółek kapitałowych, wyroku w sprawie Adjak, przyjęte w nim rozwiązania budzą istotne wątpliwości z perspektywy zasady pewności prawa, zwłaszcza w kontekście stabilności i ostateczności decyzji podatkowych. Rozstrzygnięcie to generuje również ryzyko powstania zawiłości procesowych, związanych z kwestionowaniem przez członków zarządu ustaleń faktycznych lub kwalifikacji prawnych przyjętych w postępowaniu wymiarowym wobec podatnika. Wyrok w sprawie Adjak powinien być impulsem do pilnej nowelizacji obowiązujących regulacji materialnych i procesowych dotyczących solidarnej odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Sam w sobie nie usuwa on bowiem licznych kontrowersji i nieprawidłowych praktyk ukształtowanych na tle art. 116 Ordynacji podatkowej ani nie porządkuje rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie. Stanowi pierwszą poważną próbę ukazania niejasnej i naruszającej prawa jednostki regulacji solidarnej odpowiedzialności podatkowej członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych.
Bibliografia
Babiarz, S. (2024). Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich. W: Ordynacja podatkowa. Komentarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, S. Babiarz (red.) Warszawa: Wydawnictwo Wolters Kluwer, s. 858–869.
Michna, E. (2021). Odpowiedzialność (byłych) członków zarządu – rozkład ciężaru dowodu przesłanek ekskulpacyjnych – uwagi na tle orzecznictwa sądów administracyjnych. W: Stanowienie i stosowanie prawa podatkowego w Polsce. Odpowiedzialność w prawie podatkowym, B. Kucia, Guściora (red.). Lublin: Wydawnictwo KUL, s. 172–186.
Olesiak, J. (2020). Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za ich zaległości podatkowe jako ciężar publiczny w świetle zasady proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Olesiak, J., Pajor, Ł. (2025). Wpływ decyzji wymiarowej na postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej. Rozważania wokół wyroku TS z 27.02.2025 r., C-277/24, Adjak, Przegląd Podatkowy, 9, s. 40–52.
Akty prawne
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L z 2006 r. nr 347, s. 1 z późn. zm.).
Interpretacja ogólna Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 29 sierpnia 2025 r. Nr DTS2.8012.5.2025 w sprawie stosowania art. 116 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24 (Adjak) oraz z dnia 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C-278/24 (Genzyński), Dziennik Urzędowy Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2025 poz. 10/2025.
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 202/389).
Traktat o Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C 202/130).
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).
Orzeczenia
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt SK 32/07 (OTK-A 2009/5/70).
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt P 5/19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 739).
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 7 stycznia 2004 r., Aalborg Portland i in./Komisja, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P i C‑219/00 P, EU:C:2004:6.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 stycznia 2004 r., Kühne & Heitz, C‑453/00, EU:C:2004:17.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 lutego 2008 r., Kempter, C‑2/06, EU:C:2008:78.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 października 2012 r., Byankov, C‑249/11, EU:C:2012:608.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 lipca 2014 r., YS i in., C‑141/12 i C‑372/12, EU:C:2014:2081, pkt 67.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 maja 2017 r. Berlioz Investment Fund SA/Directeur de l’administration des contributions directes, C-682/15, ECLI:EU:C:2017:373.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 października 2017 r., Paper Consult, C 101/16, EU:C:2017:775.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 9 listopada 2017 r., Ispas, C‑298/16, EU:C:2017:843.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r., Glencore Agriculture Hungary, C‑189/18, EU:C:2019:861.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 20 maja 2021 r., ALTI, C-4/20, EU:C:2021:397.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 października 2022 r., Direktor na Direktsia „Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika”, C‑1/21, EU:C:2022:788.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 stycznia 2024 r., Global Ink Trade, C 537/22, EU:C:2024:6.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14 listopada 2024 r., Herdijk, C‑613/23, EU:C:2024:961.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 grudnia 2024 r., Dranken Van Eetvelde, C‑331/23, EU:C:2024:1027.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie Adjak, C-277/24, ECLI:EU:C:2025:130.
Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 9 marca 2009 r., sygn. akt I FPS 4/08.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2163/04.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 504/05.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I FSK 744/05.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I FSK 1131/05.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 3318/16, LEX nr 2623595.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I FSK 2049/18, LEX nr 3400705.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1141/21, LEX nr 3450022.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1557/21, LEX nr 3502419.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1776/21, LEX nr 3585884.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 2704/21.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt I FSK 1223/23, LEX nr 3769250.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 4874/21.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 503/24.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2025 r. sygn. akt III FSK 605/24.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r., sygn. akt III SA 2192/02.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 82/05.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2138/04.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2139/04.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Kr 1480/04.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Go 918/07.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Go 920/07.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 789/07.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 926/09.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 64/20, LEX nr 3071125.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 247/20.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1070/21, LEX nr 3665913.
Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 4/23, LEX nr 3702679.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.
Autor zgadza się na dalsze udostępnianie pracy wg wymagań licencji CC-BY-NC
