Należy też zważać na koszty (inicjatyw na rzecz praworządności): ocena wyzwań dotyczących zasobów dla indonezyjskich działań antykorupcyjnych

Autor

  • Choky R. Ramadhan Wydział Prawa, Uniwersytet Indonezji

DOI:

https://doi.org/10.33119/ASCASP.2026.1.1

Słowa kluczowe:

walka z korupcją, prawo i rozwój, Indonezja, JEL: D73

Abstrakt

Literatura podejmująca tematykę badań prawnych, nad rozwojem oraz z zakresu prawnej analizy porównawczej podkreśla, jak istotne jest branie pod uwagę wydajności podczas wdrażania reform prawnych (lub projektów transplantacji prawnej) w krajach rozwijających się. Jednakże w porównaniu z programem rozwoju w dziedzinie zdrowia i edukacji w Azji niewiele istnieje pozycji, w których dokonano oceny efektywności programów na rzecz praworządności. W niniejszym artykule przeanalizowano indonezyjską reformę antykorupcyjną jako część szerzej zakrojonych inicjatyw na rzecz praworządności, skupiając szczególną uwagę na wyzwaniach wynikających z niedoboru zasobów. W okresie transformacji, czyli Reformasi, w Indonezji wprowadzono szereg strategicznych rozwiązań antykorupcyjnych, czemu towarzyszyło utworzenie nowych instytucji, których zadaniem było ograniczenie korupcji. Reformy były w dużej mierze popierane przez międzynarodowe organizacje na rzecz rozwoju (IDO) oraz darczyńców, a ich zaangażowanie odgrywało kluczową rolę w kształtowaniu i realizacji tych inicjatyw. Niemniej pomimo ustanowionych ram instytucjonalnych oraz wsparcia ze strony międzynarodowych ofiarodawców, wdrażanie polityki antykorupcyjnej napotkało poważne przeszkody. Brak odpowiedniej infrastruktury oraz zasobów ludzkich i finansowych wciąż stanowi główne wyzwanie dla zapewnienia skuteczności reform, a także trwałości wprowadzonych dzięki niej zmian. Opierając się na źródłach wtórnych, takich jak wcześniejsze publikacje na temat indonezyjskiej polityki antykorupcyjnej, a także na rozmowach z kluczowymi podmiotami zaangażowanymi w te projekty, niniejszy artykuł przedstawia wniosek, że ograniczony dostęp do zasobów pozostaje przeszkodą o kluczowym znaczeniu, ponieważ utrudnia egzekwowanie przepisów antykorupcyjnych oraz obniża skuteczność operacyjną nowo utworzonych agencji. Analiza działań antykorupcyjnych Indonezji przeprowadzona w niniejszym artykule przyczynia się do głębszego zrozumienia wyzwań, przed jakimi stają kraje rozwijające się przy wdrażaniu projektów rozwojowych wynikających z reform. Te wyzwania związane z pozyskiwaniem zasobów wskazują na brak niegasnącej woli politycznej do kontynuowania wysiłków antykorupcyjnych, które początkowo były napędzane przez wielostronne naciski. Poczynione spostrzeżenia skłaniają do wniosku, że należy nadal wspierać umiarkowane reformy lub takie, które dążą do wypracowania „wystarczająco dobrych rządów”. Reformy nie powinny być nazbyt szeroko zakrojone ani realizowane zbyt szybko, lecz należy zadbać o to, by uwzględniały wolę polityczną, możliwości i zasoby kraju.

Bibliografia

Abdillah, A., Deliarnoor, N.A., Yuningsih, N.Y., Fatmawati, F. (2020). The position of auxiliary organ in government system of West Java Provincial Government [Pozycja organu pomocniczego w systemie rządowym prowincji Jawy Zachodniej], Journal of Contemporary Governance and Public Policy, 1(2), s. 67–81, https://doi.org/10.46507/JCGPP.V1I2.11.

Afrida, N., Pandaya (2016). Superficial reform to uphold rule of flaw [Powierzchowna reforma dla podtrzymania rządów patorządności], The Jakarta Post, https://www.thejakartapost.com/news/2016/11/28/superficial-reform-uphold-rule-flaw.html (dostęp: 11.03.2026).

Sahbani, A. (2018). Sejak berdiri, KY “produksi” 58 hakim agung, Hukumonline, https://www.hukumonline.com/berita/a/sejak-berdiri--ky-produksi-58-hakim-agung-lt5b721e79a9f70 (dostęp: 11.03.2026).

Alamsyah, W., Abid, L., Sunaryanto, A. (2018). Laporan tren penindakan kasus korupsi tahun 2018. Dżakarta: Transparency International Indonesia.

Wibowo, R.A. (2015). Mencegah korupsi pengadaan barang jasa apa yang sudah dan yang masih harus dilakukan?, Integritas: Jurnal Antikorupsi, 1(1), s. 37–60, https://doi.org/10.32697/INTEGRITAS.V1I1.113.

Andrews, M., Pritchett, L., Woolcock, M. (2017). Building state capability: Evidence, analysis, action [Zwiększanie potencjału państwa – dowody, analiza, działania]. Oksford: Oxford University Press.

Anw/Gun (2011). Mulai 2011, anggaran Komisi Kejaksaan & Kompolnas di bawah Kemenko Polhukam, DetikNews, 9 marca, https://news.detik.com/berita/d-1588217/mulai-2011-anggaran-komisi-kejaksaan-kompolnas-di-bawah-kemenko-polhukam (dostęp: 11.03.2026).

Arifin, J., Hartadi, T. (2020). The implementation of probity audit to prevent fraud in public procurement of goods and services for government agencies [Wdrożenie audytu rzetelności w celu zapobiegania oszustwom w zamówieniach publicznych na towary i usługi dla agencji rządowych], Jurnal Akuntansi dan Auditing Indonesia, 24(1), s. 11–21, https://doi.org/10.20885/JAAI.VOL24.ISS1.ART2.

Assegaf, R., Syarifah, N. (2006). Membandingkan komisi-komisi pengawas lembaga peradilan dan penegak hukum, Jentera: Jurnal Hukum, 12.

Australia Indonesia Partnership for Justice (AIPJ) [Australijsko-indonezyjskie Partnerstwo na rzecz Sprawiedliwości] (2010). Dokumen rancangan. Dżakarta: Australia Indonesia Partnership for Justice.

Australia-Indonesia Partnership for Justice 2 (AIPJ2) [Australijsko-indonezyjskie Partnerstwo na rzecz Sprawiedliwości 2] (2018). Six monthly progress report: 1 July to 31 December 2018 [Półroczny raport dotyczący postępów. Od 1 lipca do 31 grudnia 2018 r.]. Dżakarta: Australia Indonesia Partnership for Justice.

Badan Perencanaan dan Pembangunan Nasional (2007). Snapshot assessment of Indonesia’s public procurement system: Piloting OECD/DAC procurement JV – baseline indicator (BLI) benchmarking methodology version 4 [Ogólnikowa ocena indonezyjskiego systemu zamówień publicznych. Pilotaż OECD/DAC w zakresie zaopatrzenia JV – metodologia analizy porównawczej wykorzystująca wskaźnik bazowy (BLI), wersja 4]. Dżakarta: Badan Perencanaan Pembangunan Nasional.

Baker, J. (2023). Reformasi Reversal: Structural drivers of democratic decline in Jokowi’s middle-income Indonesia [Odwrotność okresu reformacyjnego Reformasi – strukturalne czynniki upadku demokracji w Indonezji Jokowiego o średnich dochodach], Bulletin of Indonesian Economic Studies, 59(3), s. 341–364, https://doi.org/10.1080/00074918.2023.2286020.

Bangga, A. et al. (2008). Buku panduan penanganan saran dan keluhan masyarakat (SKM) Komisi Kepolisian Nasional (Kompolnas). Dżakarta: Komisi Kepolisian Nasional and Kemitraan.

Bedner, A. (2018). Ombudspersons in developing countries: The case of Indonesia [Rzecznicy Praw Obywatelskich w krajach rozwijających się. Przypadek Indonezji]. W: Research handbook on the ombudsman [Podręcznik badawczy na temat Rzecznika Praw Obywatelskich], M. Hertogh, R. Kirkham (eds.). Cheltenham: Edward Elgar Publishing Ltd., s. 167–187, https://doi.org/10.4337/9781786431257.00019.

Belarminus, R., Meiliana, D. (2018). LPSK saat ini lindungi 148 saksi dan korban kasus korupsi, Kompas.com, 5 kwietnia, https://nasional.kompas.com/read/2018/04/05/20371611/lpsk-saat-ini-lindungi-148-saksi-dan-korban-kasus-korupsi (dostęp: 12.03.2026).

Belton, R.K. (2005). Competing definitions of rule of law: Implications for practitioners [Różne definicje praworządności. Implikacje dla praktyków]. Rule of Law Series, nr 55. Waszyngton, DC: Carnegie Endowment for International Peace, https://www.carnegieendowment.org/pubs (dostęp: 12.03.2026).

Bolongaita, E.P. (2010). An exception to the rule? Why Indonesia’s anti-corruption commission succeeds where others don’t: A comparison with the Philippines’ ombudsman [Wyjątek od reguły? Dlaczego indonezyjska komisja antykorupcyjna odnosi sukcesy tam, gdzie inni nie – porównanie z Rzecznikiem Praw Obywatelskich Filipin], U4 Issue, 2010(4), https://www.cmi.no/publications/3765-an-exception-to-the-rule (dostęp: 12.03.2026).

Bosch, A.B. (2016). Local actors in donor-funded rule of law assistance in Indonesia: Owners, partners, agents? [Podmioty lokalne w obszarze wspierania praworządności finansowanej przez darczyńców w Indonezji: właściciele, partnerzy, agenci?]. Praca doktorska, Uniwersytet Waszyngtoński, http://hdl.handle.net/1773/36734 (dostęp: 12.03.2026).

Bramasta, D.B., Hardiyanto, S. (2020). Sederet fakta soal Ketua KPK Firli Bahuri, dari berharta 18 miliar hingga pernah sewa helikopter, Kompas.com, 26 sierpnia, https://www.kompas.com/tren/read/2020/08/26/113100665/sederet-fakta-soal-ketua-kpk-firli-bahuri-dari-berharta-18-miliar-hingga (dostęp: 12.03.2026).

Brata, R.A. (2014). Why did anticorruption policy fail? A study of anticorruption policy implementation failure in Indonesia [Dlaczego polityka antykorupcyjna zawiodła? Badanie niepowodzenia we wdrażaniu polityki antykorupcyjnej w Indonezji]. Charlotte, NC: Information Age Publishing, https://www.infoagepub.com/products/Why-did-Anticorruption-Policy-Fail (dostęp: 12.03.2026).

Brinkerhoff, D.W. (2000). Assessing political will for anti-corruption efforts: An analytic framework [Ocena politycznej woli realizowania działań antykorupcyjnych – ramy analityczne], Public Administration and Development, 20(3), s. 239–252.

Brinkerhoff, D.W. (2010). Unpacking the concept of political will to confront corruption [Analiza koncepcji politycznej woli walki z korupcją]. U4 Brief, nr 1. Oslo: U4 Anti-Corruption Resource Centre, https://www.rti.org (dostęp: 12.03.2026).

Butt, S. (2012). Indonesia’s regional anti-corruption court: Should they be abolished? [Regionalne sądy antykorupcyjne w Indonezji – czy powinny zostać zlikwidowane?], Indonesia Law Review, 2(2), s. 145–162.

Butt, S. (2014). Freedom of information law and its application in Indonesia: A preliminary assessment [Przepisy dotyczące wolności informacji i ich stosowanie w Indonezji. Ocena wstępna], Asian Journal of Comparative Law, 8(1), s. 113–154, https://doi.org/10.1515/asjcl-2013-0030.

Butt, S., Schütte, S.A. (2014). Assessing judicial performance in Indonesia: The court for corruption crimes [Ocena wyników sądowych w Indonezji. Trybunał ds. przestępstw korupcyjnych], Crime, Law and Social Change, 62(5), s. 603–619, https://doi.org/10.1007/s10611-014-9547-1.

Carson, L. (2015). Institutional specialisation in the battle against corruption: Uganda’s Anti-Corruption Court [Specjalizacja instytucjonalna w walce z korupcją – sąd antykorupcyjny w Ugandzie], The Public Sphere: Journal of Public Policy, 3(1), s. 13–25.

Chhina, R. (2022). Beneficial ownership transparency in Asia and the Pacific [Transparentność własności rzeczywistej w Azji i na Pacyfiku]. Manila: Asian Development Bank, https://doi.org/10.22617/TCS220565.

Choi, J.W. (2011). Measuring the performance of an anticorruption agency: The case of the KPK in Indonesia [Pomiar skuteczności działania agencji antykorupcyjnej. Przypadek KPK w Indonezji], International Review of Public Administration, 16(3), s. 45–63, https://doi.org/10.1080/12294659.2011.10805207.

Ustawa o Komisji ds. Likwidacji Korupcji (ustawa nr 30 z 2002 r.) dotycząca Komisji ds. Likwidacji Korupcji, https://peraturan.bpk.go.id/Details/44493/uu-no-30-tahun-2002 (dostęp: 12.03.2026).

Ustawa o Komisji ds. Likwidacji Korupcji (ustawa nr 31 z 1999 r.) dotycząca zwalczania przestępstw korupcyjnych.

Cox, M., Duituturaga, E., Sholikin, N. (2012). Indonesia case study: Evaluation of Australian law and justice assistance [Studium przypadku Indonezji – ocena wsparcia australijskiego prawa i wymiaru sprawiedliwości]. Canberra: AusAID, https://www.ausaid.gov.au (dostęp: 12.03.2026).

CR (2005). Efektivitas pembentukan Komisi Kejaksaan jadi sorotan, Hukumonline, 10 kwietnia, https://www.hukumonline.com/berita/a/efektivitas-pembentukan-komisi-kejaksaan-jadi-sorotan--hol12614/ (dostęp: 12.03.2026).

CRN (2007). KPK rekrut jaksa baru, Hukumonline, 6 czerwca, https://www.hukumonline.com/berita/a/kpk-rekrut-jaksa-baru--hol16865/ (dostęp: 12.03.2026).

Crouch, M. (2019). The judicial reform landscape in Indonesia: Innovation, specialisation and the legacy of Dan S. Lev [Krajobraz reformy sądownictwa w Indonezji –innowacja, specjalizacja i dziedzictwo Dana S. Leva]. W: The politics of court reform: Judicial change and legal culture in Indonesia [Polityka w zakresie reformy sądownictwa – zmiany w sądownictwie oraz kultura prawna w Indonezji], M. Crouch (ed.). Cambridge: Cambridge University Press, s. 1–28, https://doi.org/10.1017/9781108636131.001.

Crouch, M. (2021). The challenges for court reform after authoritarian rule: The role of specialized courts in Indonesia [Wyzwania dla reformy sądownictwa po autorytarnych rządach – rola wyspecjalizowanych sądów w Indonezji], Constitutional Review, 7(1), s. 1–25, https://doi.org/10.31078/CONSREV711.

Crouch, M.A. (2007). The Yogyakarta Local Ombudsman: Promoting good governance through local support [Lokalny Rzecznik Praw Obywatelskich Yogyakarty – promowanie dobrych rządów poprzez udzielanie lokalnego wsparcia], Asian Journal of Comparative Law, 2(1), s. 1–30, https://ssrn.com/abstract=1551648 (dostęp: 12.03.2026).

DA, A.T. (2023). 2 guru besar FHUI beri masukan revisi UU Ombudsman, Hukumonline, 5 kwietnia, https://www.hukumonline.com/berita/a/2-guru-besar-fhui-beri-masukan-revisi-uu-ombudsman-lt642d40b08956a/?page=1 (dostęp: 12.03.2026).

Damanik, A.S. (2005). Evaluasi kebijakan pemberantasan korupsi pemerintahan SBY–Kalla (Oktober 2004–Mei 2005). Dżakarta: The Indonesian Institute, https://www.neliti.com/publications/45108/ (dostęp: 12.03.2026).

Sousa, L. de (2010). Anti-corruption agencies: Between empowerment and irrelevance [Agencje antykorupcyjne – pomiędzy wzmacnianiem pozycji a brakiem znaczenia], Crime, Law and Social Change, 53(1), s. 5–22, https://doi.org/10.1007/S10611-009-9211-3.

Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) (b.d.). Assistance in preventing and combating corruption in Indonesia (APCC-KPK) [Pomoc w zapobieganiu i zwalczaniu korupcji w Indonezji (APCC-KPK)]. Eschborn: Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH, https://www.giz.de/en/downloads/giz2020_en_apcc_factsheet.pdf (dostęp: 9.08.2024).

Diprose, R., McRae, D., Hadiz, V.R. (2019). Two decades of Reformasi in Indonesia: Its illiberal turn [Dwie dekady okresu Reformasi w Indonezji i nieliberalny zwrot], Journal of Contemporary Asia, 49(5), s. 691–712, https://doi.org/10.1080/00472336.2019.1637922.

Direktorat Jenderal Pemasyarakatan (b.d.). Informasi data pemasyarakatan, https://sdppublik.ditjenpas.go.id/ (dostęp: 10.08.2024).

Eddiyono, S.W. i in. (2008). Main opinions on drafting the blue print for witness and victim protection institution [Główne opinie na temat projektowania instytucji ochrony świadków i ofiar]. Dżakarta: Indonesia Corruption Watch (ICW).

Eddy, J.A. (2005). Legal culture, institutional design choices, and the struggle to implement an effective anti-money laundering regime in Indonesia [Kultura prawna, wybory instytucjonalne i walka o wdrożenie skutecznego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy w Indonezji], Australian Journal of Asian Law, 7(1), s. 1–24, https://doi.org/10.3316/agis_archive.20052622.

Djojosoekarto, A. (ed.) (2009). E-procurement di Indonesia: Pengembangan layanan pengadaan barang dan jasa pemerintah secara elektronik. Dżakarta: Kemitraan.

Procedura e-przetargowa (Rozporządzenie szefa LKPP – Krajowej Agencji ds. Zamówień Publicznych – nr 1 z 2011 r.) w sprawie procedur e-przetargowych, https://jdih.lkpp.go.id/regulation/peraturan-kepala-lkpp/peraturan-kepala-lkpp-nomor-1-tahun-2011 (dostęp: 12.03.2026).

Faiz, E., Muslih, M., Sahlul, Azhar, I., Mushafi, Z., Razaq, A. (2013). Risalah Komisi Yudisial: Cikal bakal, pelembagaan, dan dinamika wewenang. Dżakarta: Komisi Yudisial.

Falaakh, M.F. (2014). Beberapa pemikiran untuk revisi Undang-Undang Komisi Yudisial Republik Indonesia. W: Konsep pengawasan kejakiman: Upaya memperkuat kewenangan konstitusional Komisi Yudisial dalam pengawasan peradilan, I.A. Saleh (ed.). Yogyakarta: Intrans.

Fariz, D. (2012). Saweran gedung KPK, Kompas, 28 czerwca, https://www.antikorupsi.org/id/article/saweran-gedung-kpk (dostęp: 12.03.2026).

Festy (2021). KY rekomendasikan sanksi terhadap 85 hakim, Komisi Yudisial, 22 grudnia, https://komisiyudisial.go.id/frontend/news_detail/15037/ky-rekomendasikan-sanksi-terhadap-hakim (dostęp: 12.03.2026).

Gandhi, G. (2012). Kata Denny, Sukamiskin untuk koruptor kelas kakap, Tempo.co, 28 grudnia, https://nasional.tempo.co/read/450782/kata-denny-sukamiskin-untuk-koruptor-kelas-kakap (dostęp: 12.03.2026).

Grindle, M.S. (2004). Good enough governance: Poverty reduction and reform in developing countries [Wystarczająco dobre rządy: redukcja ubóstwa i reformy w krajach rozwijających się], Governance, 17(4), s. 525–548, https://doi.org/10.1111/j.0952-1895.2004.00256.x.

Grindle, M.S. (2007). Good enough governance revisited [Ponowna analiza wystarczająco dobrych rządów], Development Policy Review, 25(5), s. 553–574, https://doi.org/10.1111/j.1467-7679.2011.00526.x.

Hammergren, L.A. (2014). Justice reform and development: Rethinking donor assistance to developing and transition countries [Reforma i rozwój wymiaru sprawiedliwości. Przemyślenia na temat wsparcia darczyńców dla krajów rozwijających się i w okresie transformacji]. Londyn: Routledge.

Hari, B. (2014). KY laporkan 6 hakim terduga terima suap ke KPK, KBR, 9 stycznia, https://kbr.id/berita/nasional/ky-laporkan-6-hakim-terduga-terima-suap-ke-kpk (dostęp: 12.03.2026).

Harijanti, S.D. (2013). The evolution of the Indonesian ombudsman system [Ewolucja indonezyjskiego systemu Rzecznika Praw Obywatelskich], International Journal of Public Law and Policy, 4(1), s. 37–52, https://doi.org/10.1504/IJPLAP.2014.057885.

Harijanti, S.D. (2020). Complaint handling systems in the public sector: A comparative analysis between Indonesia and Australia [Systemy rozpatrywania skarg w sektorze publicznym. Analiza porównawcza Indonezji i Australii], Indonesian Comparative Law Review, 3(1), s. 1–24, https://doi.org/10.18196/iclr.v3i1.11454.

Harun, T. (2016). Beberapa kendala implementasi tugas dan fungsi Komisi Informasi Provinsi Kalimantan Selatan, As-Siyasah: Jurnal Ilmu Sosial dan Ilmu Politik, 1(1), s. 1–11, https://ojs.uniska-bjm.ac.id/index.php/Asy/article/view/585 (dostęp: 12.03.2026).

Haryati, D., Anditya, A., Wibowo, R.A. (2011). Pelaksanaan pengadaan barang/jasa secara elektronik (e-procurement) pada Pemerintah Kota Yogyakarta, Mimbar Hukum, 23(2), s. 328–342, https://doi.org/10.22146/JMH.16192.

Herdiana, I. (2011). Tak dapat tunjangan, panitera Pengadilan Tipikor malas bekerja: Okezone News, Okezone News, 12 listopada, https://news.okezone.com/read/2011/11/12/340/528375/tak-dapat-tunjangan-panitera-pengadilan-tipikor-malas-bekerja (dostęp: 12.03.2026).

Husein, Y. (2004). Tindak pidana pencucian uang (money laundering) dalam perspektif hukum internasional, Indonesian Journal of International Law, 1(2), s. 342–363, https://doi.org/10.17304/ijil.vol1.2.409.

Huther, J., Shah, A. (2000). Anti-corruption policies: A framework for evaluation [Polityka antykorupcyjna – model oceny]. Dokument roboczy dotyczący badań politycznych, nr 2501. Waszyngton, DC: Bank Światowy, https://www.worldbank.org/research/workingpapers (dostęp: 12.03.2026).

Indonesia Corruption Watch (2015). Catatan akhir tahun pemberantasan korupsi Indonesia Corruption Watch: Pandemi, kemunduran demokrasi, dan redupnya spirit pemerantasan korupsi. Dżakarta: Indonesia Corruption Watch, https://www.antikorupsi.org/sites/default/files/dokumen/Catatan%20Akhir%20Tahun%20Pemberantasan%20Korupsi%20ICW_2020.pdf (dostęp: 12.03.2026).

Indonesia Corruption Watch (2020). Hasil pemantauan persidangan perkara tindak pidana korupsi tahun 2020. Dżakarta: Indonesia Corruption Watch.

Inter-American Development Bank and Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2019). A beneficial ownership implementation toolkit [Zestaw narzędzi do wdrażania własności rzeczywistej]. Waszyngton, DC: Międzyamerykański Bank Rozwoju i Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), https://doi.org/10.18235/0001711.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy (2004). Financial intelligence units: An overview [Jednostki wywiadu finansowego – przegląd], P. Gleason, G. Gottselig (eds.). Waszyngton, DC: Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

IOM Indonesia (2007). IOM backs police reform process [IOM wspiera proces reformy policji], Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji, 13 września, https://www.iom.int/news/iom-backs-police-reform-process (dostęp: 12.03.2026).

Jakarta Globe (2015). All eyes on Jokowi as KPK, National Police kerfuffle continues [Wszystkie oczy zwrócone są na Jokowiego i KPK – zamęt wokół policji krajowej trwa], Jakarta Globe, 27 stycznia, https://jakartaglobe.id/news/all-eyes-on-jokowi-as-kpk-national-police-kerfuffle-continues (dostęp: 12.03.2026).

Juwono, V. (2014). The partner in prosecuting crime: The role of international organization in setting up Corruption Eradication Commission in Indonesia. [Partner w ściganiu przestępstw – rola organizacji międzynarodowych w powołaniu Komisji ds. Likwidacji Korupcji w Indonezji], Global: Jurnal Politik Internasional, 16(1), s. 1–18, https://doi.org/10.7454/global.v16i1.6.

Juwono, V. (2016). Berantas korupsi: A political history of governance reform and anti-corruption initiatives in Indonesia 1945–2014 [Berantas korupsi: polityczna historia reformy rządów oraz inicjatyw antykorupcyjnych w Indonezji w latach 1945-2014]. Praca doktorska. The London School of Economics and Political Science.

Kamil, H. (2006). The role and initiatives of NGOs in Indonesia in empowering freedom of information [Rola i inicjatywy organizacji pozarządowych w Indonezji w zakresie umacniania wolności informacji], referat zaprezentowany w marcu na konferencji CONSAL XIII, Manila, Phillipines.

Kashala, M.M. (2017). Specialised anti-corruption courts: What lessons for Zambia [Wyspecjalizowane sądy antykorupcyjne – jakie lekcje może wyciągnąć Zambia], The International Journal of Multi-Disciplinary Research, CFP (326), s. 1–14, https://www.ijmdr.net (dostęp: 12.03.2026).

Khairi, H. (2022). Evaluation of non-structural institution establishment policy in Indonesia: Cases on National Police Commission and Prosecutor’s Commission [Ocena polityki ustanawiania niestrukturalnych instytucji w Indonezji – przykłady Komisji Policyjnej oraz Komisji Prokuratorskiej], Sosiohumaniora: Jurnal Ilmu-Ilmu Sosial dan Humaniora, 24(1), s. 1–7, https://doi.org/10.24198/sosiohumaniora.v24i1.37757.

Komisi Kejaksaan (2012). Kompilasi peraturan organisasi dan tata kerja Komisi Kejaksaan. Dżakarta: Komisi Kejaksaan.

Komisi Kejaksaan Republik Indonesia (2020). Laporan tahunan 2019. Dżakarta: Komisi Kejaksaan Republik Indonesia, https://www.komisi-kejaksaan.go.id (dostęp: 12.03.2026).

Komisi Kejaksaan Republik Indonesia (2021). Penyusunan naskah akademik: Peningkatan hak-hak komisioner Komisi Kejaksaan RI tahun anggaran 2021. Dżakarta: Komisi Kejaksaan Republik Indonesia, https://komisi-kejaksaan.go.id/komjak/wp-content/uploads/2021/10/Peningkatan-Hak-Hak-Komisioner-Komisi-Kejaksaan-RI.pdf (dostęp: 12.03.2026).

Komisi Kepolisian Republik Indonesia (2013). Naskah akademik dan RUU Kompolnas. Dżakarta: Komisi Kepolisian Republik Indonesia.

Komisi Pemberantasan Korupsi (2005). Laporan tahunan Komisi Pemberantasan Korupsi (KPK) tahun 2005. Dżakarta: Komisi Pemberantasan Korupsi, https://www.kpk.go.id/images/pdf/laptah/KPK_LAPTAH_2005.pdf (dostęp: 12.03.2026).

Komisi Pemberantasan Korupsi (2015). Pengantar laporan harta kekayaan penyelenggara negara (LHKPN). Dżakarta: Komisi Pemberantasan Korupsi.

Komisi Yudisial (b.d.). KY | Sejarah pembentukan, Komisi Yudisial, https://www.komisiyudisial.go.id/frontend/static_content/history/about_ky (dostęp: 10.08.2024).

Komisi Yudisial Republik Indonesia (2010). Cetak biru pembaruan Komisi Yudisial, 2010–2025. Dżakarta: Komisi Yudisial Republik Indonesia.

Koran Tempo (2013). Komisi Yudisial kekurangan tenaga penyidik, Koran Tempo, 15 kwietnia, https://koran.tempo.co/read/nasional/307005/komisi-yudisial-kekurangan-tenaga-penyidik (dostęp: 12.03.2026).

Kuvvet, E. (2021). Anti-corruption courts and foreign direct investments [Sądy antykorupcyjne i bezpośrednie inwestycje zagraniczne], International Review of Economics & Finance, 72, s. 573–582, https://doi.org/10.1016/j.iref.2020.12.019.

Lembaga Perlindungan Saksi dan Korban (LPSK) (2012). Potret saksi dan korban dalam media massa tahun 2011. Dżakarta: Lembaga Perlindungan Saksi dan Korban.

Lindsey, T. (2004). Legal infrastructure and governance reform in post-crisis Asia: The case of Indonesia [Infrastruktura prawna i reforma rządów w Azji po kryzysie. Przypadek Indonezji], Asian-Pacific Economic Literature, 18(1), s. 12–40, https://doi.org/10.1111/j.1467-8411.2004.00142.x.

Lindsey, T. (2018). Post-reformasi Indonesia: The age of uncertainty [Indonezja po okresie Reformasi. Era niepewności], Indonesia at Melbourne, https://indonesiaatmelbourne.unimelb.edu.au/post-reformasi-indonesia-the-age-of-uncertainty/ (dostęp: 12.03.2026).

MacMillan, J. (2011). Reformasi and public corruption: Why Indonesia’s anti-corruption agency strategy should be reformed to effectively combat public corruption [Reformasi i korupcja publiczna. Dlaczego należy zreformować strategię indonezyjskiej agencji antykorupcyjnej, aby skutecznie zwalczać korupcję w sferze publicznej], Emory International Law Review, 25(1), s. 587–630, https://scholarlycommons.law.emory.edu/eilr/vol25/iss1/13 (dostęp: 12.03.2026).

Masduki (2010). Keterbukaan informasi publik: Pengalaman beberapa negara, Jurnal Penelitian Ilmu Pengetahuan dan Teknologi Komunikasi, 12(1), s. 17–28, https://fpscs.uii.ac.id/wp-content/uploads/Jurnal%20FPSB/Karya%20Ilmiah%20Dosen/Prodi%20Ilmu%20Komunikasi/Masduki,%20S.Ag.,%20MA/Keterbukaan-Informasi-Publik-Pengalaman-Beberapa-Negara.PDF (dostęp: 12.03.2026).

Masyarakat Peduli Pelayanan Publik (MP3) (2000). Hasil studi evaluasi kinerja Ombudsman Republik Indonesia (ORI). (Dżakarta: Masyarakat Peduli Pelayanan Publik).

Masyarakat Pemantau Peradilan Indonesia (MaPPI FHUI) oraz Komisi Hukum Nasional (KHN) (2002). Lembaga pengawas sistem peradilan (pidana) terpadu. Dżakarta: Masyarakat Pemantau Peradilan Indonesia oraz Komisi Hukum Nasional.

McGuire, H. (2016). Indonesian law reform and the promotion of justice: An analysis of law reform in the post-Soeharto period [Indonezyjska reforma prawa i promowanie sprawiedliwości. Analiza reformy prawa w okresie po Suharto], Brawijaya Law Journal, 3(1), s. 60–78, https://doi.org/10.21776/UB.BLJ.2016.00301.04.

McLeod, R.H. (2008). Inadequate budgets and salaries as instruments for institutionalizing public sector corruption in Indonesia [Niewystarczające budżety i wynagrodzenia jako instrumenty instytucjonalizacji korupcji sektora publicznego w Indonezji], South East Asia Research, 16(2), s. 199–223, https://doi.org/10.5367/000000008785260464.

Mohr, R. (2007). Local court reforms and «global» law [Reformy sądów lokalnych i prawo „globalne”], Utrecht Law Review, 3(1), s. 41–59, https://ro.uow.edu.au/lawpapers/50 (dostęp: 12.03.2026).

Ustawa o zapobieganiu praniu pieniędzy i zwalczaniu tego zjawiska (ustawa nr 8 z 2010 r.).

Dekret MPR o niezawisłych urzędnikach państwowych wolnych od korupcji, zmowy i nepotyzmu (Dekret MPR nr XI/MPR/1998).

Mudzakkir (2011). Laporan akhir Tim Kompendium Hukum tentang lembaga pemberantasan korupsi.

Muqoddas, B. (2010). Dinamika kelembagaan Komisi Yudisial: Sebuah pembelajaran. W: Seminar on comparative models of judicial commissions: Peran Komisi Yudisial di era transisi menuju demokrasi [Seminarium na temat modeli porównawczych komisji sądowych: Peran Komisi Yudisial di era transisi menuju demokrasi], Komisi Yudisial RI (ed.). Dżakarta: Komisi Yudisial Republik Indonesia.

Mustami, A.A. (2017). Anggaran dua kementerian koordinator dipangkas, Kontan, 11 lipca, https://nasional.kontan.co.id/news/anggaran-dua-kementerian-koordinator-dipangkas (dostęp: 12.03.2026).

Mys i Ali (2009). Komisi-komisi negara minta dukungan nyata pemerintah, Hukumonline, 22 stycznia, https://www.hukumonline.com/berita/a/komisikomisi-negara-minta-dukungan-nyata-pemerintah-hol20990/ (dostęp: 12.03.2026).

Nasrullah, N. (2023). Tinjauan terhadap independensi Komisi Polisi Nasional dalam perspektif lembaga negara independen, UNES Law Review, 5(4), s. 3581–3592, https://doi.org/10.31933/UNESREV.V5I4.677.

Krajowa Agencja ds. Zamówień Publicznych (b.d.A). Laporan monitoring & evaluasi kinerja unit organisasi Juni 2023.

Krajowa Agencja ds. Zamówień Publicznych (b.d.B). Sejarah dan latar belakang, https://www.lkpp.go.id/tentang/sejarah (dostęp: 10.08.2024).

Krajowa Agencja ds. Zamówień Publicznych (b.d.C). Tugas dan fungsi, https://www.lkpp.go.id/tentang/peran-dan-fungsi (dostęp: 10.08.2024).

Krajowy Sekretariat ds. Zapobiegania Korupcji (Sekretariat Nasional Pencegahan Korupsi/Setnas PK) (2020). Laporan pelaksanaan Stranas PK triwulan VII tahun 2020. Dżakarta: Setnas PK, https://stranaspk.id/uploads/documents/63b3a5256d7dd-Laporan_Triwulan_VII_2020.pdf (dostęp: 12.03.2026).

Nicola, A., Rohman, Z., Suryani, T.B., Rahmat (2003). Penguatan strategi nasional pencegahan korupsi (Stranas PK): Kajian terhadap tata kelola kelembagaan dan mekanisme partisipasi masyarakat dalam pelaksanaan Peraturan Presiden Nomor 54 tahun 2018.

Nugraha, R.M. (2021). 75 KPK employees fail civic knowledge test to become state apparatus [75 pracowników KPK nie zdało testu z wiedzy obywatelskiej pozwalającego wejść w skład aparatu państwowego], Tempo.co, 5 maja, https://en.tempo.co/read/1459721/75-kpk-employees-fail-civic-knowledge-test-to-become-state-apparatus (dostęp: 12.03.2026).

O’Connor, V. (2015). Understanding the international rule of law community, its history, and its practice [Zrozumienie międzynarodowej wspólnoty praworządności, jej historii i praktyk], https://ssrn.com/abstract=2665672 (dostęp: 12.03.2026).

Ofosu-Amaah, W. (2002). Legal and judicial reform in developing countries: Reflections on World Bank experience [Reforma prawna i sądownicza w krajach rozwijających się. Refleksje na temat doświadczeń Banku Światowego], Law and Business Review of the Americas, 8(4), s. 551–581, https://scholar.smu.edu/lbra/vol8/iss4/4 (dostęp: 12.03.2026).

Rzecznik Praw Obywatelskich (b.d.). Perwakilan, https://ombudsman.go.id/perwakilan/ (dostęp: 10.08.2024).

Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich (ustawa nr 37 z 2008 r.) dotycząca Rzecznika Praw Obywatelskich Republiki Indonezji, https://peraturan.bpk.go.id/Details/39708 (dostęp: 12.03.2026).

Pandupraja, A. (2005). Independensi Komisi Kepolisian Nasional, Jurnal Studi Kepolisian, 64, s. 29–45.

Peters, B.G. (2012). Analyzing public policy [Analiza polityki publicznej]. Wyd. 2. Londyn: Routledge, https://doi.org/10.4324/9780203136218.

Pieth, M. (ed.) (2002). FATF special recommendations on terrorist financing [Specjalne zalecenia FATF dotyczące finansowania terroryzmu]. W: Financing terrorism [Finansowanie terroryzmu]. Nowy Jork: Springer, s. 131–145, https://doi.org/10.1007/0-306-48044-1_9.

Pompe, S. (2005). The Indonesian Supreme Court: A study of institutional collapse [Indonezyjski Sąd Najwyższy. Studium upadku instytucjonalnego]. Ithaca, Nowy Jork: Cornell University Press, https://doi.org/10.7591/9781501718861-002.

Poverty Reduction and Economic Management Unit, East Asia and the Pacific Region [Wydział ds. redukcji ubóstwa i zarządzania gospodarką, Azja Wschodnia i Region Pacyfiku], Bank Światowy (2003). Indonesia – Combating corruption in Indonesia: Enhancing accountability for development [Indonezja – zwalczanie korupcji w Indonezji. Zwiększenie odpowiedzialności za rozwój]. Waszyngton, DC: Bank Światowy.

Dekret prezydencki o krajowym Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dekret prezydencki nr 44 z 2000 r.).

Dekret prezydencki o wytycznych w sprawie zamówień publicznych (Dekret prezydencki nr 18 z 2000 r.).

Polecenie prezydenckie w sprawie przyspieszenia eliminacji korupcji (Polecenie prezydenckie nr 5 z 2004 r.).

Priskilla i Noer (2020). Optimalkan kinerja lembaga, Ketua KY sambut kunjungan silaturahmi Menpan-RB, Komisi Yudisial, 12 marca, https://komisiyudisial.go.id/frontend/news_detail/1213/optimizing-performance-kys-chairman-hails-a-friendly-visit-of-the-ministerrb (dostęp: 12.03.2026).

Pritchett, L., Woolcock, M., Andrews, M. (2010). Capability traps? The mechanisms of persistent implementation failure [Pułapki potencjału? Mechanizmy uporczywych niepowodzeń we wdrażaniu]. Working Paper nr 234. Waszyngton, DC: Center for Global Development, http://www.cgdev.org/content/publications/detail/1424651 (dostęp: 12.03.2026).

Ustawa o informacji publicznej (ustawa nr 14 z 2008 r.) dotycząca dostępu do informacji publicznej.

Purnamasari, D.D. (2021). Anggaran KY terbatas untuk rekrutmen hakim baru, Kompas, 8 lipca, https://www.kompas.id/baca/polhuk/2021/07/08/anggaran-ky-terbatas-untuk-rekrutmen-hakim-baru (dostęp: 12.03.2026).

Purwadi, D. (2011). ICW desak hakim “kuburan koruptor” dievaluasi, Republika Online, 7 listopada, https://news.republika.co.id/berita/lu9vga/icw-desak-hakim-kuburan-koruptor-dievaluasi (dostęp: 12.03.2026).

Pusat Pelaporan dan Analisis Transaksi Keuangan (PPATK) (2020). Laporan tahunan 2019. Dżakarta: PPATK, https://www.ppatk.go.id/publikasi/read/116/laporan-tahunan-2019.html (dostęp: 12.03.2026).

Pusat Pelaporan dan Analisis Transaksi Keuangan (PPATK) (2021). Laporan tahunan 2020. Dżakarta: PPATK, https://www.ppatk.go.id/publikasi/read/138/laporan-tahunan-2020.html (dostęp: 12.03.2026).

Puspita, A.C., Gultom, Y.M.L. (2024). The effect of e-procurement policy on corruption in government procurement: Evidence from Indonesia [Wpływ polityki e-zamówień na korupcję w sferze zamówień publicznych. Dowody z Indonezji], International Journal of Public Administration, 47(2), s. 117–129, https://doi.org/10.1080/01900692.2022.2093900.

Rachman, T. (2016). Can the Indonesian criminal justice system be enhanced by replacing the mandatory prosecution system with a discretionary one, like that used in Australia? [Czy indonezyjski system sądownictwa karnego można ulepszyć, zastępując obowiązkowy systemu ścigania systemem uznaniowym, takim jak w Australii?]. Praca magisterska. Victoria University, http://vuir.vu.edu.au/ (dostęp: 12.03.2026).

Ramadhan, C. (2013). Kedudukan, tugas, dan kewenangan Komisi Kejaksaan, Teropong: Media Hukum dan Keadilan, 1, s. 1–14.

Ramadhan, C. (2017) Kata pengantar, Jurnal Peradilan Indonesia: Teropong, 6, s. iii–iv.

Ramadhan, C. (2020). Contract disclosure and beneficial ownership transparency [Ujawnianie umów oraz przejrzystość własności rzeczywistej]. Dżakarta: Publish What You Pay.

Ramadhan, C.R. (2022). Reviewing the Indonesian anticorruption court: A cost-effective analysis [Kontrola indonezyjskiego Sądu Antykorupcyjnego – analiza opłacalności], Law and Development Review, 15(1), s. 121–146, https://doi.org/10.1515/ldr-2021-0107.

Ramadhan, C.R. (2023). Using rational choice theory to understand corruption in Indonesia [Zrozumieć korupcję w Indonezji dzięki teorii racjonalnego wyboru], Integritas: Jurnal Antikorupsi, 9(2), s. 171–182, https://doi.org/10.32697/INTEGRITAS.V9I2.949.

Ratyfikacja Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (ustawa nr 12 z 2005 r.), https://peraturan.bpk.go.id/Details/40261/uu-no-12-tahun-2005 (dostęp: 12.03.2026).

Ratyfikacja Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji (ustawa nr 7 z 2006 r.).

Rotberg, R.I. (2017). The corruption cure: How citizens and leaders can combat graft [Lek na korupcję – jak obywatele i przywódcy mogą zwalczać łapownictwo?]. Princeton, NJ: Oxford University Press.

Sambhi, N. (2021). Generals gaining ground: Civil-military relations and democracy in Indonesia [Generałowie odrabiają straty – stosunki cywilno-wojskowe i demokracja w Indonezji], Brookings, https://www.brookings.edu/articles/generals-gaining-ground-civil-military-relations-and-democracy-in-indonesia/ (dostęp: 12.03.2026).

Sandgren, C. (2005). Combating corruption: The misunderstood role of law [Zwalczanie korupcji – źle rozumiana rola prawa], The International Lawyer, 39(3), s. 717–731, https://scholar.smu.edu/til/vol39/iss3/5 (dostęp: 12.03.2026).

Schütte, S.A. (2011). Appointing top officials in a democratic Indonesia: The Corruption Eradication Commission [Powoływanie najwyższej rangi urzędników w demokratycznej Indonezji – Komisja ds. Likwidacji Korupcji], Bulletin of Indonesian Economic Studies, 47(3), s. 355–379, https://doi.org/10.1080/00074918.2011.619052.

Schütte, S.A. (2012). Against the odds: Anti-corruption reform in Indonesia [Wbrew wszystkiemu – reforma antykorupcyjna w Indonezji], Public Administration and Development, 32(1), s. 38–48, https://doi.org/10.1002/pad.623.

Schütte, S.A., Reddy, P., Zorzi, L. (2016). A transparent and accountable judiciary to deliver justice for all [Transparentność i odpowiedzialność sądownictwa gwarantem sprawiedliwości dla wszystkich]. Nowy Jork: United Nations Development Programme (UNDP).

Setiyono, B. (2010). Making a new democracy work: The role of civil society organisations (CSOs) in combating corruption during democratic transition in Indonesia [Na rzecz sprawnej nowej demokracji – rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego (CSO) w zwalczaniu korupcji w okresie transformacji demokratycznej w Indonezji]. Praca doktorska. Curtin University of Technology.

Setiyono, B., McLeod, R.H. (2010). Civil society organisations’ contribution to the anti-corruption movement in Indonesia [Wkład organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ruch antykorupcyjny w Indonezji], Bulletin of Indonesian Economic Studies, 46(3), s. 347–370, https://doi.org/10.1080/00074918.2010.522504.

Sherlock, S. (2002). Combating corruption in Indonesia? The Ombudsman and the Assets Auditing Commission [Zwalczanie korupcji w Indonezji? Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Komisja ds. Audytu Majątkowego], Bulletin of Indonesian Economic Studies, 38(3), s. 367–383, https://doi.org/10.1080/00074910215532.

Shihab N. (2018). Mata Najwa Część 7 – Pura-Pura Penjara: Penjara tak bikin jera, https://www.youtube.com/watch?v=N6LkxwqpONE (dostęp: 12.03.2026).

Silva-Leander, A. (2015). The role and influence of nongovernmental organisations on anti-corruption policy reform in Indonesia [Rola i wpływ organizacji pozarządowych na reformę polityki antykorupcyjnej w Indonezji]. Praca doktorska. London School of Economics and Political Science.

Sjoraida, D.F., Asmawi, A., Anwar, R.K. (2018). The spirit of democracy in the implementation of public information policy at the provincial government of West Java [Duch demokratyczny we wdrażaniu polityki w zakresie informacji publicznej w prowincji Jawa Zachodnia], IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 126, 012054, s. 1–7, https://doi.org/10.1088/1755-1315/126/1/012054.

Smith, K.B., Larimer, C.W. (2018). The public policy theory primer. 3rd edn [Elementarz teorii polityki publicznej. III ed.]. Nowy Jork: Routledge.

Stephenson, M.C., Schütte, S.A. (2016). Specialised anti-corruption courts: A comparative mapping [Wyspecjalizowane sądy antykorupcyjne – analiza porównawcza]. U4 Issue, nr 7. Bergen: U4 Anti-Corruption Resource Centre, https://www.u4.no/publications/specialised-anti-corruption-courts-a-comparative-mapping (dostęp: 12.03.2026).

Sudaryono, L. (2018). «Holding bears in bamboo cages» – The irony of Indonesian corruptors behind bars [„Trzymanie niedźwiedzi w bambusowych klatkach” – ironia indonezyjskich łapówkarzy za kratkami], The Conversation, 27 lipca, https://theconversation.com/holding-bears-in-bamboo-cages-the-irony-of-indonesian-corruptors-behind-bars-100540 (dostęp: 12.03.2026).

Sudibyo, A. (2010). Jangan tunda keterbukaan informasi, Kompas, 30 kwietnia, https://antikorupsi.org/id/article/jangan-tunda-keterbukaan-informasi (dostęp: 12.03.2026).

Suhendra, N., Assegaf, R.S., Hardiansyah, D., Rositawati, D., Damayana, G.P., Chalid, H., Assegaf, I., Hamzah, C.M., Waluyo, S. (2002). Pengadilan Khusus Korupsi: Naskah akademis dan Rancangan Undang-Undang Pengadilan Tindak Pidana Korupsi. Dżakarta: LeIP, MTI, PSHK i TGTPK, https://perpustakaan.bldk.mahkamahagung.go.id/index.php?p=fstream-pdf&fid=1880&bid=1825 (dostęp: 12.03.2026).

Susanto, M. (2017). Revitalisasi peran publik dalam pengangkatan calon hakim agung, Jurnal Peradilan Indonesia: Teropong, 6, s. 1–15.

Suyanto, H., Andriyanto, Nugroho, A. (2020). Realizing Indonesia Prosecutors Commission professional and trustworthy [Tworzenie profesjonalnej i godnej zaufania indonezyjskiej Komisji Prokuratorskiej], International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 7(5), s. 52–60, https://doi.org/10.18415/IJMMU.V7I5.1597.

Suyatmiko, W., Nicola, A., Fajrin, N. (2020). Laporan pemantauan mandiri kelompok masyarakat sipil terhadap pelaksanaan Strategi Nasional Pencegahan Korupsi tahun 2019. Dżakarta: Transparency International Indonesia, https://www.ti.or.id (dostęp: 12.03.2026).

Syahrial, M. (2022). Sejarah Lapas Sukamiskin, tempat pemerintah Belanda penjarakan Sang Proklamator, kini sel untuk koruptor, Kompas.com, 7 września, https://bandung.kompas.com/read/2022/09/07/102539578/sejarah-lapas-sukamiskin-tempat-pemerintah-belanda-penjarakan-sang (dostęp: 12.03.2026).

Tempo (2005). Kontroversi kewenangan tim, Tempo, 6 maja, https://koran.tempo.co/read/nasional/39649/kontroversi-kewenangan-tim (dostęp: 12.03.2026).

Bank Światowy (2003). Legal and judicial reform: Strategic directions [Reforma prawna i sądownicza – kierunki strategiczne]. Waszyngton, DC: Bank Światowy.

Bank Światowy (2013). Indonesia – Country procurement assessment report: Reforming the public procurement system [Indonezyjski Raport ws. oceny zamówień krajowych – reforma systemu zamówień publicznych]. Waszyngton, DC: Bank Światowy.

Bank Światowy (2013a). Income and asset disclosure: Case study illustrations [Ujawnianie dochodów i majątku – ilustracyjne studia przypadku]. Directions in Development, nr 77462. Waszyngton, DC: Bank Światowy.

Tim Taskforce (2008). Naskah akademis dan Rancangan Undang-Undang Pengadilan Tindak Pidana Korupsi. Dżakarta: Konsorsium Reformasi Hukum Nasional (KRHN).

Transparency International Indonesia (2023). Pelemahan jadi nyata: Evaluation of the Corruption Eradication Commission 2019–2023 [Pelemahan jadi nyata: ocena Komisji ds. Likwidacji Korupcji 2019–2023]. Dżakarta: Transparency International Indonesia, https://ti.or.id/wp-content/uploads/2024/01/ENG-TII-ACA-Assessment-KPK-2023.pdf (dostęp: 12.03.2026).

Umam, A.K., Whitehouse, G., Head, B., Adil Khan, M. (2020). Addressing corruption in post-Soeharto Indonesia: The role of the Corruption Eradication Commission [Walka z korupcją w Indonezji po Suharto. Rola Komisji ds. Likwidacji Korupcji], Journal of Contemporary Asia, 50(1), s. 125–143, https://doi.org/10.1080/00472336.2018.1552983.

Umar, B.W. (2005). Komisi Kepolisian Nasional dimasalahkan, Jurnal Studi Kepolisian, 64, s. 79–83, http://library.stik-ptik.ac.id/file?file=digital/28696-064-jsk-73.pdf (dostęp: 12.03.2026).

Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (2021). Promoting beneficial ownership disclosure in Indonesia [Propagowanie ujawniania informacji o beneficjentach rzeczywistych w Indonezji], United Nations Office on Drugs and Crime, 25 marca, https://www.unodc.org/roseap/en/what-we-do/anti-corruption/topics/2021/05-beneficial-ownership-disclosure-indonesia.html (dostęp: 12.03.2026).

Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) (2004). The Global Programme against Corruption: UN anti-corruption toolkit [Globalny program przeciwko korupcji. Zestaw narzędzi antykorupcyjnych ONZ]. II ed. Wiedeń: UNODC.

Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) (2020). Public procurement reform in Indonesia [Reforma zamówień publicznych w Indonezji], https://www.unodc.org/roseap/en/what-we-do/anti-corruption/topics/2020/public-procurement-reform-indonesia.html (dostęp: 12.03.2026).

Untung, S. (2018). KPK resmikan gedung pusat edukasi antikorupsi, InfoPublik, 27 listopada, https://infopublik.id/kategori/nasional-politik-hukum/313568/kpk-resmikan-gedung-pusat-edukasi-antikorupsi (dostęp: 12.03.2026).

Warburton, E. (2016). Jokowi and the new developmentalism [Jokowi i nowy dewelopmentalizm], Bulletin of Indonesian Economic Studies, 52(3), s. 297–320, https://doi.org/10.1080/00074918.2016.1249262.

Warsyim, Y. (2023). Peran Komisi Kepolisian Nasional dalam penegakan kode etik Kepolisian Negara Republik Indonesia, Fundamental: Jurnal Ilmiah Hukum, 12(1), s. 130–152, https://doi.org/10.34304/JF.V12I1.108.

Wibowo, R.A. (2017). Preventing maladministration in Indonesian public procurement (A good public procurement law approach and comparison with the Netherlands and the United Kingdom) [Zapobieganie niewłaściwej administracji w indonezyjskich zamówieniach publicznych (dobre podejście do przepisów dotyczących zamówień publicznych oraz porównanie z Holandią i Zjednoczonym Królestwem)]. Praca doktorska. Utrecht University, https://www.researchgate.net/publication/315380059 (dostęp: 12.03.2026).

Widoyoko, D. (2022). Laporan evaluasi penggunaan swakelola tipe III tahun 2021. Dżakarta: Knowledge Sector Initiative.

Wijayanti, A., Kasim, A. (2021). Implementasi Strategi Nasional Pencegahan Korupsi di Indonesia: Perspektif collaborative governance, Integritas: Jurnal Antikorupsi, 7(2), s. 291–310, https://doi.org/10.32697/INTEGRITAS.V7I2.858.

Zabokrytskyy, I. (2020). Transnational civil society influence on anti-corruption courts: Ukraine’s experience [Ponadnarodowy wpływ społeczeństwa obywatelskiego na sądy antykorupcyjne – doświadczenia Ukrainy], Global Jurist, 20(1), s. 1–12, https://doi.org/10.1515/GJ-2019-0010.

Zae (2002). MAPPI usul bentuk lembaga pengawas baru untuk sistem peradilan, Hukumonline, 16 lipca, https://www.hukumonline.com/berita/a/mappi-usul-bentuk-lembaga-pengawas-baru-untuk-sistem-peradilan--hol6021/?page=all (dostęp: 12.03.2026).

Pobrania

Opublikowane

2026-06-30

Jak cytować

[1]
Ramadhan, C.R. 2026. Należy też zważać na koszty (inicjatyw na rzecz praworządności): ocena wyzwań dotyczących zasobów dla indonezyjskich działań antykorupcyjnych. Analizy i Studia CASP. 21, 1 (cze. 2026), 1–27. DOI:https://doi.org/10.33119/ASCASP.2026.1.1.