Zmiany w polsko-białoruskiej wymianie towarowej po rozszerzeniu sankcji Unii Europejskiej w latach 2020–2023
Article Sidebar
-
sankcje, handel zagraniczny, polsko-białoruska wymiana towarowa
Abstrakt
Artykuł podejmuje problem wpływu sankcji Unii Europejskiej wobec Białorusi na polsko-białoruską wymianę towarową. Podjęcie tego tematu uzasadnia stopniowe rozszerzanie restrykcji po 2020 r. oraz ich potencjalnie zróżnicowane oddziaływanie na polski eksport do Białorusi i import z tego kraju. Celem badania jest ocena wpływu sankcji gospodarczych na wartość, saldo oraz strukturę towarową polsko-białoruskiej wymiany handlowej. Analizą objęto lata 2004–2023. Badanie przeprowadzono na podstawie danych dotyczących polskiego eksportu do Białorusi i importu z tego kraju, a także struktury wymiany handlowej według sekcji Nomenklatury Scalonej (CN). Okres badawczy podzielono na trzy etapy: lata 2004–2019, obejmujące okres referencyjny; lata 2020–2021, przypadające na okres narastających napięć politycznych i stopniowego rozszerzania sankcji; oraz lata 2022–2023, odpowiadające okresowi obowiązywania rozbudowanych sankcji sektorowych. Przyjęto hipotezę badawczą, zgodnie z którą sankcje gospodarcze w większym stopniu ograniczyły polski import z Białorusi niż polski eksport do tego kraju, prowadząc jednocześnie do istotnych zmian w strukturze towarowej wymiany. Wyniki wskazują na wyraźną asymetrię zmian po 2021 r. W 2023 r. wartość polskiego eksportu do Białorusi osiągnęła najwyższy poziom w całym analizowanym okresie, podczas gdy import z tego kraju uległ znacznemu ograniczeniu. W rezultacie odnotowano rekordowo wysokie dodatnie saldo handlowe. Zmiany były widoczne również w strukturze towarowej wymiany, zwłaszcza po stronie importu, gdzie wyraźnie zmniejszyło się znaczenie produktów mineralnych, drewna oraz metali nieszlachetnych. Wyniki sugerują, że sektorowy i selektywny charakter sankcji sprzyjał ich asymetrycznemu oddziaływaniu na oba kierunki wymiany handlowej. Jednocześnie analiza ma charakter opisowy, dlatego obserwowanych zmian nie można przypisywać wyłącznie sankcjom. Na kształt polsko-białoruskiej wymiany handlowej wpływały bowiem również inne uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne.
Full Text
Bibliografia
Ciborowski R. W., Grabowiecki J. [2007], Wymiana handlowa Polski z Białorusią, w: Ciborowski R., Grabowiecki J. (red.), Rola Polski w polityce Unii Europejskiej wobec krajów Europy Środkowo-Wschodniej, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok, s. 169–172.
Dąbrowski M., Antczak R. [1995], Economic Transition in Russia, the Ukraine and Belarus in Comparative Perspective, CASE Network Studies and Analyses, no. 50, s. 32, 38.
Dobrinsky R. [2016], Belarus’ unorthodox political and economic transformation, w: Dobrinsky R. (red.), The Belarus Economy: The Challenges of Stalled Reforms, Research Report 413, Wiedeń, s. 35–36.
Felbermayr G., Morgan T. C., Syropoulos C., Yotov Y. [2021], Understanding economic sanctions: Interdisciplinary perspectives on theory and evidence, European Economic Review, vol. 135.
Folfas P., Czarny E., Menkes J. [2018], Białoruś po niedokończonej transformacji, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica, nr 3 (335), s. 168–169.
Hufbauer G. C., Jung E. [2020], What’s New in Economic Sanctions? European Economic Review, vol. 130, s. 4.
Leukavets A. [2022], EU Sanctions Against Belarus in 2020–2022: Time for a Reappraisal, SCEEUS Report, no. 7.
Maksimczuk M. [2022a], Euroregions of the Eastern Borderland of Poland – What Can They Aim at in the Current Geopolitical Conditions (Development, Stagnation, Twilight of Functioning)? Studia Sieci Uniwersytetów Pogranicza, nr 6, s. 129.
Maksimczuk M. [2022b], Prawno-ekonomiczne aspekty zwrotu podatku VAT dla podróżnych na przykładzie polsko-białoruskich przejść granicznych, Dyskurs Prawniczy i Administracyjny, nr 3, s. 212.
MFW [2026], Międzynarodowy handel towarami (wg kraju partnerskiego), Międzynarodowy Fundusz Walutowy, https://data.imf.org/en/Data%20Explorer?datasetUrn=IMF.STA:IMTS (1.0.0)&dataPresentation=H_IMTS_EXPORT_IMPORT_AREA_COUNTRY (dostęp: 29.07.2026).
Miadzvetskaya Y., Challet C. [2022], Are EU restrictive measures really targeted, temporary and preventive? The case of Belarus, Europe and the World: A Law Review, vol. 6 (1), s. 11.
Morgan T. C., Syropoulos C., Yotov Y. V. [2023], Economic Sanctions: Evolution, Consequences, and Challenges, Journal of Economic Perspectives, vol. 379 (1), s. 8–10.
Pala T. [2021], The effectiveness of economic sanctions: a literature review, NISPAcee Journal of Public Administration and Policy, vol. 14 (1), s. 251–252, 256–257.
Pieczewski A., Sidarava A. [2022], Belarusian vs. Polish transformation. Two paths of institutional change, UR Journal of Humanities and Social Sciences, no. 1 (22), s. 172–175, 189–190.
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.U. L 256 z 7.09.1987).
Sokół M., Grzywacz J., Maksimczuk M. [2024], Conditions for Trade Exchange Between Eastern Polish and Belarusian Enterprises: Research Results, European Research Studies Journal, vol. XXVII, s.i. 3, s. 248.
Vovchuk L., Volkivskyi A. [2024], Implementation of EU Sanctions Against Belarus, Старожитності Лукомор’я, no. 3.
Wooldridge J. M. [2001], Applications of Generalized Method of Moments Estimation, Journal of Economic Perspectives, vol. 15 (4), s. 87–10
Autor
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.