Czynniki umożliwiające rozwój sztucznej inteligencji a przyciąganie bezpośrednich inwestycji zagranicznych: dowody ekonometryczne z estońskiego ekosystemu innowacji cyfrowych (2005–2024)
Article Sidebar
-
sztuczna inteligencja, gotowość na rozwój sztucznej inteligencji (AI readiness), transformacja cyfrowa, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, innowacje technologiczne, infrastruktura cyfrowa, badania i rozwój (B+R), Estonia, model ARDL
Abstrakt
Celem badania jest analiza roli czynników umożliwiających rozwój sztucznej inteligencji (AI) w zwiększaniu zdolności Estonii do przyciągania bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w latach 2005–2024, ze szczególnym uwzględnieniem wskaźników gotowości cyfrowej i innowacji technologicznych. Ze względu na brak spójnych długoterminowych danych dotyczących bezpośredniego wdrażania sztucznej inteligencji, w badaniu zastosowano zmienne zastępcze obejmujące infrastrukturę cyfrową, wydatki na badania i rozwój (B+R) oraz aktywność patentową jako kluczowe elementy zdolności związanych z AI. Do analizy relacji krótko- i długookresowych między zmiennymi wykorzystano metodę ARDL. Wyniki wskazują, że rozwój ekosystemu cyfrowego i innowacyjnego istotnie przyczynia się do zwiększenia atrakcyjności Estonii dla inwestorów zagranicznych. Doświadczenia Estonii pokazują, że inwestycje w infrastrukturę cyfrową, kapitał ludzki oraz zdolności innowacyjne stanowią strategiczne podstawy integracji z globalną gospodarką cyfrową i wzmacniania konkurencyjności inwestycyjnej.
Full Text
Bibliografia
Adarkwah G. K., Malonæs T. P. [2022], Firm-specific advantages: a comprehensive review with a focus on emerging markets, Asia Pacific Journal of Management, vol. 39, pp. 539–585, doi:10.1007/s10490-020-09737-7.
Al Balushi S., Khalil M. K. [2026], Building Smart Economy: How Digitalization, Artificial Intelligence, and Innovation Are Shaping a Diversified Future, Sustainability, vol. 18 (6), doi:10.3390/su18062911.
Ali W., Khan A. Z. [2025], Factors influencing readiness for artificial intelligence: a systematic literature review, Data Science and Management, vol. 8 (2), pp. 224–236, doi:10.1016/j.dsm.2024.09.005.
Azzopardi D., Lenain P., Molnar M., Mosiashvili N., Pareliussen J. [2020], Seizing the productive potential of digital change in Estonia (OECD Economics Department Working Papers no. 1639), OECD Publishing, doi:10.1787/999c7d5a-en.
Barde S. R. [2024], The Art of Digitalization: A Dive into e-Estonia, Retrieved from https://www.apo-tokyo.org/wpcontent/uploads/2024/09/5-1_The-Art-of-Digitalization_PUB.pdf.
Belderbos R., Lokshin B., Sadowski B. [2015], The returns to foreign R&D, Journal of International Business Studies, vol. 46 (4), pp. 491–504, doi:10.1057/jibs.2014.63.
Bobenič Hintošová A., Bódy G. [2023], Sustainable FDI in the digital economy, Sustainability, vol. 15 (14), doi:10.3390/su151410794.
Bouguerra M., Yalouli T. [2025], Foreign direct investment in the context of geopolitical changes: Analyzing the role of strategic agility in Singapore’s maintenance of investment flows, Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, vol. 78 (4), pp. 137–151, doi:https://doi.org/10.33119/KNOP.2025.78.4.9.
Bouguerra M., Yalouli T., Lawal F. C., Repac A. [2026], Artificial Intelligence as a Driver of Entrepreneurial Success and Global Lessons from Emerging Experiences: A Case Study of Pony.ai in China, REVIZOR * Journal of Organizational Management, Finance and Auditing, vol. 28 (4), doi:https://doi.org/10.46793/Rev25112.001P.
Chakrabarti A. [2001], The determinants of foreign direct investments: Sensitivity analyses of cross‐country regressions, Kyklos, vol. 54 (1), pp. 89–114, doi:10.1111/1467-6435.00142.
Chen Y., Jiang H., Liang Y., Pan S. [2022], The impact of foreign direct investment on innovation: Evidence from patent filings and citations in China, Journal of Comparative Economics, vol. 50 (4), pp. 917–945, doi:10.1016/j.jce.2022.05.005.
Chornyi R., Chorna N. [2026], The role of foreign direct investment in promoting economic growth: Evidence from Poland, Ukraine, and Vietnam (2004–2024), Research in Globalization, vol. 12, doi:10.1016/j.resglo.2026.100337.
Cohen W. M., Levinthal D. A. [1990], Absorptive Capacity: A New Perspective on Learning and Innovation, Administrative Science Quarterly, vol. 35 (1), pp. 128–152, doi:10.2307/2393553.
Crescenzi R., Gagliardi L. [2018], The innovative performance of firms in heterogeneous environments: The interplay between external knowledge and internal absorptive capacities, Research Policy, vol. 47 (4), pp. 782–795, doi:10.1016/j.respol.2018.02.006.
Dunning J. H. [1988], The Eclectic Paradigm of International Production: A Restatement and Some Possible Extensions, Journal of International Business Studies, vol. 19 (1), pp. 1–31, Retrieved from, http://www.jstor.org/stable/154984.
Dunning J. H., Lundan S. M. [2008], Multinational Enterprises and the Global Economy, 2nd ed., Edward Elgar, Retrieved from https://ideas.repec.org/b/elg/eebook/3215.html.
Dunning J. H., Narula R. [1995], The R&D activities of foreign firms in the United States, International Studies of Management & Organization, vol. 25 (1–2), pp. 39–74, doi:10.1080/00208825.1995.11656651.
EC [2025, June 16], Digital Decade 2025: Country reports, European Commission, Retrieved from Shaping Europe’s Digital Future: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digitaldecade-2025‑country-reports.
EC [2025, June 18], Estonia 2025 Digital Decade country report, European Commission, Retrieved from Shaping Europe’s Digital Future: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/factpages/estonia-2025‑digital-decade-country-report.
Fawaz A. [2025], Locational advantages and foreign direct investment in MENA: A comprehensive analysis of institutional and economic factors, Transnational Corporations Review, vol. 17 (2), doi:10.1016/j.tncr.2025.200131.
Fu L., Liang W. [2025], How improving the quality of foreign direct investment can promote sustainable development: Evidence from China, Sustainability, vol. 17 (9), doi:10.3390/su17093824.
Goi V., Ahieieva I., Mamonov K., Pavliuk S., Dligach A. [2023], The impact of digital technologies on the companies’ strategic management, Economic Affairs, vol. 68 (2), pp. 1291–1299, doi:10.46852/0424-2513.2.2023.33.
Griliches Z. [1990], Patent Statistics as Economic Indicators: A Survey, Journal of Economic Literature, vol. 28 (4), pp. 1661–1707, Retrieved from http://www.jstor.org/stable/2727442.
Hao T., Rasiah R., Mustafa S. [2026], Digital Infrastructure, SME E-Commerce, and Economic Growth: Evidence from China’s Platform Economy, Economies, vol. 14 (2), p. 40, doi:10.3390/economies14020040.
Hellmanzik C., Schmitz M. [2017], Taking gravity online: The role of virtual proximity in international finance, Journal of International Money and Finance, vol. 77, pp. 164–179, Retrieved from https://cepr.org/voxeu/columns/taking-gravity-online-role-virtual-proximity-international-finance.
Jemberu E. T., Metzker Z. [2026], The impact of national technological capabilities on foreign direct investment inflows: an empirical analysis, Business Process Management Journal, pp. 1–15, doi:10.1108/BPMJ-11-2025-1914.
Jiao H., Wang T., Libaers D., Yang J., Hu L. [2025], The relationship between digital technologies and innovation: A review, critique, and research agenda, Journal of Innovation & Knowledge, vol. 10 (1), doi:10.1016/j.jik.2024.100638.
Kalvet T. [2012], Innovation: a factor explaining e-government success in Estonia, Electronic Government, an International Journal, vol. 9 (2), pp. 142–157, doi:10.1504/EG.2012.046266.
Knight G. A., Liesch P. W. [2002], Information internalisation in internationalising the firm, Journal of Business Research, vol. 55 (12), pp. 981–995, doi:10.1016/S0148-2963(02)00375-2.
Koutroumpis P., Leiponen A., Thomas L. D. [2020], Small is big in ICT: The impact of R&D on productivity, Telecommunications Policy, vol. 44 (1), doi:10.1016/j.telpol.2019.101833.
Kumar N. [2001], Determinants of location of overseas R&D activity of multinational enterprises: the case of US and Japanese corporations, Research policy, vol. 30 (1), pp. 159–174, doi:10.1016/S0048-7333(99)00102‑X.
Ladeira C. S., Ferreira J. J. [2026], Multinational enterprises in global value chains using MCA approach: mapping the field and future research, International Marketing Review, vol. 43 (4), pp. 823–869, doi:10.1108/IMR-03-2025-0104.
Li L., Du L. [2025], Location strategy of emerging economy multinational enterprise, International Review of Economics & Finance, vol. 101, doi:10.1016/j.iref.2025.104121.
Li L., Zeng Y., Xia D. [2024], How does the digital innovation ecosystem enable green regional development? A dynamic Qca study in China, Systems, vol. 12 (12), p. 551, doi:10.3390/systems12120551.
Limnyuy G. Y., Mignamissi D. [2026], Do FDI inflows enhance digital transformation in Sub-Saharan Africa? Strategic Business Research, vol. 2 (1), doi:10.1016/j.sbr.2026.100050.
Liu S., Huang A., Lin N., Han Z. [2026], Does Platform Integration Unlock the Value of Digital Infrastructure? Evidence from Chinese Listed Firms, International Review of Economics & Finance, vol. 106, doi:10.1016/j.iref.2026.104935.
Mastac L., Trandafir R. A., Nicodim L. [2026], Digitalization and Institutional Quality in the EU Shadow Economy: Complementarity, Substitution, and Nonlinearity, Economies, vol. 14 (4), p. 127, doi:10.3390/economies14040127.
Mohanty S., Sethi N., Dash D. P. [2024], What determines outward FDI in developing blocs? A new empirical comparative macroeconomic perspective of post 1990 s, Heliyon, vol. 10 (23), doi:10.1016/j.heliyon.2024.e40320.
Moon H. C., Yim S. [2014], Re-interpreting Ownership Advantages and Re-categorizing Investment Motivations of Multinational Corporations: From the Perspective of Imbalance Theory, Journal of International and Area Studies, vol. 21 (1), pp. 87–99, Retrieved from http://www.jstor.org/stable/43111526.
Nguyen V. B. [2025], Digitalization’s Divergent Impact on FDI Inflows: A Comparative Analysis between Advanced and Developing Countries, Transnational Corporations Review, vol. 17, doi:10.1016/j.tncr.2025.200148.
Noorbakhsh F., Paloni A., Youssef A. [2001], Human capital and FDI inflows to developing countries: New empirical evidence, World Development, vol. 29 (9), pp. 1593–1610, doi:10.1016/S0305-750X(01)00054-7.
OECD [2024, 05 14], OECD Digital Economy Outlook 2024 (Volume 1), Retrieved 07 20, 2026, from https://www.oecd.org/en/publications/oecd-digital-economy-outlook-2024‑volume-1_a1689dc5‑en.html.
Onuogu I. C., Hassan A., Akadiri S. S., Bello A. A., Riti J. S. [2026, February], Impacts of ICT diffusion, foreign direct investment, trade openness, and globalization on growth in Sub‐Saharan Africa, Natural Resources Forum, vol. 50 (1), pp. 247–274, doi:10.1111/1477-8947.12569.
Özocaklı D. [2026], Can Artificial Intelligence Drive Sustainable Growth? Empirical Evidence on the AI – Energy – Growth Nexus in Advanced Economies, Sustainability, vol. 18 (5), doi:10.3390/su18052308.
Pesaran M. H., Shin Y., Smith R. J. [2001], Bounds testing approaches to the analysis of level relationships, Journal of Applied Econometrics, vol. 16 (3), pp. 289–326, doi:https://doi.org/10.1002/jae.616.
Petkovski I., Fedajev A., Mihajlović I. [2024], Technology-based factors of globalization in market and transition economies, Is there a difference? Business, Management and Economics Engineering, vol. 22 (1), pp. 33–52, doi:10.3846/bmee.2024.19904.
Prasetyo M. L., Peranginangin R. A., Martinovic N., Ichsan M., Wicaksono H. [2025], Artificial intelligence in open innovation project management: A systematic literature review on technologies, applications, and integration requirements, Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, vol. 11 (1), doi:10.1016/j.joitmc.2024.100445.
Radivojević V., Krstić B., Stanišić T. [2018], The role of technological readiness in the global competitiveness of Serbian economy, Facta Universitatis, Series: Economics and Organization, vol. 15 (2), pp. 111–123, doi:10.22190/FUEO1802111R.
Raina K., Sharma G. D., Taheri B., Dev D., Chavriya S. [2026], Artificial intelligence-driven management: Bridging innovation, knowledge creation, and sustainable business practices, Journal of Innovation & Knowledge, vol. 11, doi:10.1016/j.jik.2025.100860.
Sun Q., Tong W., Yu Q. [2002], Determinants of foreign direct investment across China, Journal of international money and finance, vol. 21 (1), pp. 79–113, doi:10.1016/S0261-5606(01) 00032-8.
Tammpuu P., Masso A. [2019], Transnational Digital Identity as an Instrument for Global Digital Citizenship: The Case of Estonia’s E-Residency, Information Systems Frontiers, vol. 21 (3), pp. 621–634, doi:10.1007/s10796-019-09908‑y.
Wang W., Yan Z., Zhang J. [2025], The impact of digital infrastructure on ambidextrous innovation: Evidence from specialized, sophisticated, distinctive, and innovative enterprises in China, International Journal of Innovation Studies, vol. 10 (1), pp. 106–121, doi:10.1016/j.ijis.2025.12.004.
WB [2026], World Development Indicators, Retrieved June 13, 2026, from World Bank: https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators.
Williamson O. E. [1975], Markets and Hierarchies: Analysis and Antitrust Implications: A Study in the Economics of Internal Organization, Retrieved from https://ssrn.com/abstract=1496220.
Yalouli T., Bouguerra M., Choutri A. [2026], The impact of digitalization on labor productivity in the manufacturing sector: a panel data study (2010–2023), Journal of Innovations in Business and Industry, vol. 4 (3), pp. 241–258, doi:https://doi.org/10.61552/JIBI.2026.03.002.
Yang S. P. [2026], Foreign Direct Investment, Trade Openness, and Economic Growth: A Review of Theoretical Channels, Empirical Evidence, and Conditional Effects, Encyclopedia, vol. 6 (6), p. 129, doi:10.3390/encyclopedia6060129.
Zandieh A. [2026], Artificial intelligence, economic inequality, and the financial hurdles to sustainable peace: Navigating the interconnected challenges of the 21st century, Social Sciences & Humanities Open, vol. 13, doi:10.1016/j.ssaho.2026.102687.
Zhang Q., Wu P., Li R., Chen A. [2024], Digital transformation and economic growth efficiency improvement in the digital media era: digitalization of industry or digital industrialization? International Review of Economics & Finance, vol. 92, pp. 667–677, doi:10.1016/j.iref.2024.02.010.
Autor
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.