Abstrakt
Modele płac efektywnościowych są wykorzystywane w makroekonomii do wyjaśniania sztywności wynagrodzeń oraz przymusowego bezrobocia. Ich fundamenty teoretyczne wykazują jednak niespójności w świetle współczesnych przemian gospodarczych. Celem artykułu jest krytyczna analiza klasycznych koncepcji płac efektywnościowych poprzez skonfrontowanie ich z warunkami dzisiejszego rynku pracy. W badaniu zastosowano podejście oparte na systematycznym przeglądzie literatury, w ramach którego wyselekcjonowano kilkadziesiąt najnowszych publikacji teoretycznych i empirycznych. Przeprowadzona analiza ujawnia, że poszczególne warianty tych modeli opierają się na wzajemnie wykluczających się założeniach. Uwzględnienie w nich nowoczesnych zjawisk obnaża niezdolność do spójnego wyjaśniania procesów rynkowych. Autor artykułu dowodzi, że badane koncepcje nie stanowią ogólnej teorii bezrobocia przymusowego, co wymusza redefinicję podejścia do sztywności płac.
Full Text
Bibliografia
Autor D. H. [2003], Outsourcing at Will: Unjust Dismissal and the Growth of Temporary Help, Journal of Labor Economics, vol. 21 (1), s. 1–42.
Benndorf V., Rau H. [2012], Competition in the Workplace: An Experimental Investigation, DICE Discussion Paper, no. 53.
Bewley T. F. [1999], Why Wages Don’t Fall During a Recession, Harvard University Press.
Bradbury J. Ch. [2017], Monitoring and Employee Shirking: Evidence From MLB Umpires, Journal of Sports Economics, vol. 20 (6).
Colasante A., Russo A. [2014], Reciprocity in the Labor Market: Experimental Evidence, Quaderni di Ricerca, no. 404.
Dawid H., Harting P., Neugart M. [2023], Implications of algorithmic wage setting on online labor platforms: a simulation-based analysis, Universität Bielefeld Working Papers in Economics and Management, no. 2.
Dhami S., Wei M., al-Nowaihi A. [2023], Classical and Belief-Based Gift Exchange Models: Theory and Evidence, CESifo Working Papers.
Doeringer P., Piore M. [1971], Internal Labor Markets and Manpower Analysis, D. C. Heath and Company, Lexington, MA.
Fritoli M., Laffin N., Bonacim C. A., Gaio L., Gatsios R. [2021], Efficiency wage and work effort: Case study of a Brazilian multinational company, African Journal of Business Management, vol. 15 (1), s. 13–25.
Georgiadis A. [2013], Efficiency Wages and the Economic Effects of the MinimumWage: Evidence from a Low-Wage Labour Market, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, vol. 75 (6), s. 962–979.
Giménez-Nadal J. I., Molina J. A., Velilla J. [2017], Spatial distribution of US employment in an urban efficiency wage setting, Journal of Regional Science, vol. 58 (1), s. 141–158.
Kali R., Liu A. Y. [2024)], Labor Market Power and Worker Turnover, European Economic Review, vol. 163 (C), s. 1–46.
Koskela E., Schöb R. [2009], A note on internal and external reference in efficiency wage models, Journal of Economics, vol. 96, s. 79–86.
Leonard J. S. [1987], Carrots and Sticks: Pay, Supervision, and Turnover, Journal of Labor Economics, vol. 5 (4), s. 136–152.
Manning A., Thomas J. [1997], A Simple Test of the Shirking Model, CEP Discussion Paper, no. 374.
Peach E. K., Stanley T. [2009], Efficiency Wages, Productivity and Simultaneity: A Meta-Regression Analysis, Journal of Labor Research, vol. 30 (3), s. 262–268.
Rebitzer J. B. [1995], Is there a trade-off between supervision and wages? An empirical test of efficiency wage theory, Journal of Economic Behavior & Organization, vol. 28 (1), s. 107–129.
Romaguera P. [1991], Wage Differentials and Efficiency Wage Models: Evidence from the Chilean Economy, The Helen Kellogg Institute for International Studies Working Paper 153.
Snowdon B., Vane H., Wynarczyk P. [1998], Współczesne nurty teorii makroekonomii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Stoica A., Mendler-Duenner C., Hardt M. [2026], Stochastic wage suppression on gig platforms and how to organize against it, Proceedings of the ACM Web Conference.
Tyrowicz J., Hardy W. [2016], Próba empirycznej weryfikacji hipotezy płac efektywnościowych w Polsce, Ekonomista, nr 2.
Autor
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.