Article Sidebar
-
podatek bezpośredni, podatek pośredni, substytucja, krzywa Laffera
Abstrakt
W artykule rozważono hipotezę ewentualnej substytucji podatków bezpośrednich (CIT, PIT, PPE) podatkami pośrednimi (takimi jak VAT i podatek akcyzowy). Teoretyczną przesłanką rozważań nad tą hipotezą jest fakt, że dochód jako zasób jest po raz pierwszy opodatkowany podatkami bezpośrednimi, natomiast dochód przeznaczony na zakup dóbr i usług na rynku stanowi przepływ pieniężny opodatkowany po raz drugi podatkami pośrednimi. Jednak ze względu na liczne zaburzenia zewnętrzne w gospodarce krajowej, trudno jest potwierdzić tego typu hipotezę ceteris paribus, analizując wpływy podatkowe do budżetu państwa w sytuacji, gdy zmieniają się stawki poszczególnych podatków. Postulowanie jednej stawki podatkowej, która miałaby zastosowanie wyłącznie do przychodów lub wyłącznie do obrotów (zakupu towarów i usług) prowadzi do wyprowadzenia krzywej Laffera w modelowaniu matematycznym. Maksimum wpływów podatkowych wskazane przez tę krzywą można oszacować na podstawie danych ekonomicznych dla Polski, np. dla 2023 r. Obliczenia wyznaczają przedział stawek podatkowych od 30% do 40%, w którym znajduje się stawka maksymalizująca wpływy budżetowe z podatków. Dlatego obliczenia pokazują jednak, że wysokość dochodów budżetowych uzyskanych w analizowanym 2023 r. mogłaby zostać osiągnięta przy stawce podatkowej znacznie niższej od stawki obliczonej dla maksimum krzywej Laffera.
Full Text
Bibliografia
Augustynowicz E. [2024], Assessment of the proposed changes to increase the tax-free amount to PLN 60,000, Scientific Papers of Silesian University of Technology, Organization & Management/
Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Organizacji i Zarządzanie, no. 200.
Barro R. J. [1997], Makroekonomia, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Baqaee D., Farhi E. [2022], Supply and demand in disaggregated Keynesian economies with an
application to the COVID-19 crisis, American Economic Review, vol. 112 (5), s. 1397–1436.
Ben O. [2020], Coronavirus pandemic shock; contrasting classical and keynes theories, American International Journal of Business Management, vol. 3 (6), s. 1–9.
Boadway R. W. [2012], From optimal tax theory to tax policy: retrospective and prospective views, MIT Press.
Chohan U. W. [2022], The return of Keynesianism? Exploring path dependency and ideational change in post-covid fiscal policy, Policy and Society, vol. 41 (1), s. 68–82.
Czapkiewicz A., Brzozowska-Rup K. [2021], Szacowanie rozmiarów szarej strefy w Polsce, Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, vol. 66 (4), s. 7–24.
Flis M. [2019], Kwota wolna od podatku jako anachronizm polskiego systemu podatkowego, Doradztwo Podatkowe – Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych, vol. 11 (279), s. 15–17.
Friend I., Taubman P. [1966], The aggregate propensity to save: Some concepts and their application to international data, The Review of Economics and Statistics, s. 113–123.
Gibała M. [2024], W 2023 roku zużycie paliw silnikowych w Polsce wzrosło o 7 procent, BiznesAlert, https://biznesalert.pl/energetyka-ropa-paliwo-polska-rynek/ (dostęp: 22.06.2025).
Greta M., Gasiński W. [2010], Próba oszacowania wartości krańcowej skłonności do konsumpcjiw wybranych państwach europejskich w latach 2000–2009, Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego, nr XXIV, s. 295–306.
Grzegorzewska-Mischka E., Wyrzykowski W. [2015], Szara strefa jako skutek polityki podatkowej państwa, Zarządzanie i Finanse, vol. 13 (3, cz. 2), s. 149–164.
GUS [2024], Rynek wewnętrzny 2023 r., https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/ defaultaktualnosci/5466/7/30/1/rynek_wewnetrzny pl.pdf (dostęp: 12.06.2025).
Gwiazdowski R. [2014], Krzywa Laffera, Warsaw Enterprise Institute, Warszawa.
ITD [2017], Prognozy eksperckie zmian aktywności sektora transportu drogowego (w kontekście ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji), Instytutu Transportu Drogowego, Zakład Badań Ekonomicznych, Warszawa.
Kamińska M. [2013], Co wpływa w Polsce na wysokie ceny paliw silnikowych – analiza czynników cenotwórczych w latach 2011–2012, Zeszyty Studenckie Wydziału Ekonomicznego „Nasze Studia”, nr 6, s. 87–98.
Kłosiewicz-Górecka U. [2011], Marże i zapasy jako wyznaczniki konkurencyjności przedsiębiorstw handlu detalicznego, Handel Wewnętrzny, nr 3, s. 5–13.
Laffer A. B. [2004], The Laffer Curve: Past, Present and Future, Executive Summary Backgrounder, no. 1765, June 1, https://iife.edu.vn/wp-content/uploads/2020/04/Laffer-Couver-Last-Present-and-Future-bg1765.pdf (dostęp: 10.06.2025).
Leontyev A., Plaskova N., Prodanova N., Oteshova A., Prokofieva E. [2020], The Optimization of the Tax System, as one of the Determining Factors of Production Growth, Journal of Security & Sustainability Issues, no. 9.
McKinnon R. I. [1974], Money, growth, and the propensity to save: An iconoclastic view, w: Horwich G., Samuelson P. A. (red.), Trade, stability, and macroeconomics. Essays in Honor of Lloyd A. Metzler, Academic Press, s. 487–502.
MF [2006–2011], Wpływy budżetowe, Ministerstwo Finansów, Warszawa, www.gov.pl/web/finanse/wplywy-budzetowe (dostęp: 8.06.2025).
Mirrlees J. A. [1976], Optimal tax theory: A synthesis, Journal of public Economics, vol. 6 (4), s. 327–358.
Mirrlees J. A. [1986], The theory of optimal taxation, Handbook of Mathematical Economics, vol. 3, s. 1197–1249.
Montgomerie J. [2023], COVID Keynesianism: locating inequality in the Anglo-American crisis response, Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, vol. 16 (1), s. 211–223.
Nawrot W. [2023], Globalny kryzys finansowy XXI wieku. Przyczyny, przebieg, skutki, prognozy, CeDeWu.
Pomorska A. [2018], Kwota wolna od podatku jako instrument realizacji zasady sprawiedliwości podatkowej, Krytyka Prawa, vol. 10 (1), s. 168–192.
Przecietna cena paliw w 2023 r., https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&q=przecietna+cena+paliw+w+2023+r. (dostęp: 23.06.2025).
Redlin K. [2021], Ustalanie cen i marż maksymalnych jako nowe narzędzie w ramach przeciwdziałania skutkom rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny, nr 10 (1), s. 55–66.
Riddick L. A., Whited T. M. [2009], The corporate propensity to save, The Journal of Finance, vol. 64 (4), s. 1729–1766.
Seremak-Bulge J. [2012], Zmiany cen i marż cenowych na podstawowych rynkach żywnościowych, Zeszyty Naukowe SGGW – Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, nr 100, s. 5–23, https://doi.org/10.22630/EIOGZ.2012.100.112.
Szczepkowski M. [2017], Kwota wolna od podatku w Polsce w kontekście minimum egzystencji i minimum socjalnego, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 488, s. 245–254.
Wasilewski J., Werner A., Kimla K., Kostrzewa A. [2018], Kwota wolna od opodatkowania sprawiedliwość podatkowa, Edukacja Ekonomistów i Menedżerów, nr 49 (3), s. 187–199.
Wójtowicz W., Szustek-Janowska M., Smoleń P. [2002], Prawo podatkowe, Oficyna Wydawnicza „BRANTA”, Bydgoszcz.
Wnorowski H. [2010], Wpływ podatków na wzrost gospodarczy i konkurencyjność w ujęciu instytucjonalnym, Gospodarka Narodowa – The Polish Journal of Economics, nr 4, s. 47–65.
Wyrzykowski W. [2015], Kwota wolna od podatku dochodowego – istota i funkcja, Pieniądze i Więź, nr 3 (68), s. 85–94.
Wyszkowski A. [2010], Podatki pośrednie i dochodowe w systemie podatkowym, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
Zblewska K. [2019], Luka podatkowa w podatku VAT w Polsce oraz innych krajach Unii Europejskiej w latach 2014–2018, Przedsiębiorstwo we Współczesnej Gospodarce – Teoria i Praktyka, nr 29 (2), s. 13–24.
Zielińska J., Sawulski J. [2022], Modele systemów podatkowych w państwach Unii Europejskiej, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 66 (1), s. 168–181.
Autor
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.