Pasek boczny artykułu

Pobieranie
PDF EPUB

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Odpowiedzią na eskalację ryzyka geopolitycznego oraz rosnące zagrożenie ze strony Federacji
Rosyjskiej jest znaczące zwiększenie wydatków na bezpieczeństwo i obronność. Powstaje jednocześnie pytanie o wpływ tych inwestycji na polską gospodarkę oraz finanse publiczne. Do rozwiązań zmniejszających obciążenia budżetu wydatkami zbrojeniowymi zaliczyć można zaangażowanie banków komercyjnych w proces finansowania. Dlatego celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie, na ile sektor banków komercyjnych w Polsce mógłby stać się częściowym substytutem państwa w zakresie finansowania wydatków na bezpieczeństwo i obronność. W artykule zaakcentowano potrzebę zbudowania modelu finansowania sektora obronnego, który charakteryzuje się kreowaniem efektu mnożnikowego oraz stymulowaniem wzrostu gospodarczego przy jednoczesnym
zachowaniu kontroli nad deficytem i zadłużeniem sektora instytucji rządowych i samorządowych
w kontekście zbliżania się do wartości określonych w kryteriach z Maastricht, a także stabilności finansowej. Analizie poddano kluczowe uwarunkowania włączenia się sektora bankowego w finansowanie polityki obronnej.

Słowa kluczowe

polityka obronna banki komercyjne ESG ryzyko geopolityczne finansowanie defence policy commercial banks ESG geopolitical risk financing

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Paweł Niedziółka, Małgorzata Zaleska, Renata Karkowska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Czasopismo „Studia z Polityki Publicznej/Public Policy Studies” zapewnia dostęp do treści artykułów w trybie otwartego dostępu (Open Access) na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0).

Licencja CC-BY

Więcej informacji: Polityka Open Access czasopisma "Studia z Polityki Publicznej/Public Policy Studies"

Jak cytować
Niedziółka, P., Zaleska, M. i Karkowska, R. (2026) „Uwarunkowania zaangażowania banków komercyjnych w finansowanie polityki obronnej w Polsce: aspekt regulacyjny, zrównoważonego rozwoju i finansowy”, Studia z Polityki Publicznej, 13(1(49), s. 7–28. doi: 10.33119/KSzPP/2026.1.1.
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Metrics

Referencje

  1. Air Quality in Europe. (2023). Europe’s Air Quality Status 2025, European Environment Agency,
  2. https://www.eea.europa.eu/publications/europes-air-quality-status-2024 (dostęp: 22.02.2026).
  3. Airly.org, https://airly.org (dostęp: 22.02.2026).
  4. Apley, D. W., Zhu, J. (2020). Visualizing the Effects of Predictor Variables in Black Box Supervised
  5. Learning Models, Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Statistical Methodology),
  6. (4): 1059–1086, https://doi.org/10.48550/arXiv.1612.08468.
  7. Bank Światowy (2019). Air Quality in Poland: What Are the Issues and What Can Be Done?,
  8. https://documents1.worldbank.org/curated/ar/426051575639438457/pdf/Air-Quality-in-
  9. Poland-What-are-the-Issues-and-What-can-be-Done.pdf (dostęp: 22.02.2026).
  10. Baron, J. (2018). A Brief History of Evidence-Based Policy, The Annals of the American Academy
  11. of Political and Social Science, 678 (1): 40–50, https://doi.org/10.1177/0002716218770642.
  12. Bellamy, J. L., Bledsoe, S. E., Traube, D. E. (2006). The Current State of Evidence-Based Practice
  13. in Social Work: A Review of the Literature and Qualitative Analysis of Expert Interviews,
  14. Journal of Evidence-Based Social Work, 3: 23–48.
  15. Bokwa, A. (2019). Rozwój badań nad klimatem lokalnym Krakowa, Acta Geographica Lodziensia,
  16. : 7–20, https://doi.org/10.26485/AGL/2019/108/1.
  17. Behn, M., Lang, J. H., Reghezza, A. (2025). Geopolitical Risk and Its Implications for Macroprudential
  18. Policy, Macroprudential Bulletin, 28, April 2025, https://www.ecb.europa.eu/press/
  19. financial-stability-publications/macroprudential-bulletin/html/ecb.mpbu202504_01~6aa0c34852.
  20. en.html (dostęp: 16.06.2025).
  21. Bernardelli, M., Korzeb, Z., Niedziółka, P., Waliszewski, K. (2023). Channels for the Impact of
  22. the War in Ukraine on the Commercial Banking Sector in Poland, Contemporary Economics,
  23. (2): 142–173, https:/doi.org/10.5709/ce.1897-9254.504.
  24. Buch, C. (2024). Global Rifts and Financial Shifts: Supervising Banks in an Era of Geopolitical
  25. Instability, keynote speech by Claudia Buch, Chair of the Supervisory Board of the ECB,
  26. at the 8th European Systemic Risk Board (ESRB) Annual Conference on “New Frontiers
  27. in Macroprudential Policy”, https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/speeches/
  28. date/2024/html/ssm.sp240926_1~ebf2df6685.en.html (dostęp: 30.05.2025).
  29. Caiazza, S., Galloppo, G., La Rosa, G. (2023). The Mitigation Role of Corporate Sustainability:
  30. Evidence from the CDS Spread, Finance Research Letters, 52: 103561, https://doi.
  31. org/10.1016/j.frl.2022.103561.
  32. Caldara, D., Iacoviello, M. (2022). Measuring Geopolitical Risk, American Economic Review,
  33. (4): 1194–1225, https://doi.org/10.1257/aer.20191823.
  34. Chimczak-Bratkowski, P. (2025). ESG a finansowanie przemysłu obronnego w Europie, https://
  35. akademiaesg.pl/baza-wiedzy/ewolucja-polityk-esg-w-europejskim-sektorze-bankowym-
  36. -geopolityczne-paradygmaty-2025-2026/ (dostęp: 1.07.2025).
  37. Defense News (2025). https://www.defensenews.com/global/europe/2025/03/04/eu-pitchesplan-
  38. to-free-up-800‑billion-for-defense-spending/ (dostęp: 30.07.2025).
  39. Dieckelmann, D., Kaufmann, Ch., Larkou, Ch., McQuade, P., Negri, C., Pancaro, C. Rößler, D.
  40. (2024). Turbulent Times: Geopolitical Risk and its Impact on Euro Area Financial Stability,
  41. https://www.ecb.europa.eu/press/financial-stability-publications/fsr/special/html/ecb.
  42. fsrart202405_01~4e4e30f01f.en.html (dostęp: 12.04.2025).
  43. Dudek, S. (2025). Czołgi na kredyt. Czy Polska buduje trwałe bezpieczeństwo?, Gazeta SGH,
  44. https://gazeta.sgh.waw.pl/meritum/czolgi-na-kredyt-czy-polska-buduje-trwale-bezpieczenstwo
  45. (dostęp: 20.07.2025).
  46. European Banking Authority (EBA). (2025). EU-wide Stress Testing, https://www.eba.europa.
  47. eu/risk-and-data-analysis/risk-analysis/eu-wide-stress-testing (dostęp: 18.06.2025).
  48. European Central Bank (ECB). (2024). ECB Concludes Cyber Resilience Stress Test, https://
  49. www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2024/html/ssm.pr240726~06d5776a02.
  50. pl.html (dostęp: 19.03.2025).
  51. European Commission (EC). (2025). Accommodating Increased Defence Expenditure within the
  52. Stability and Growth Pact, https://defence-industry-space.ec.europa.eu/document/download/
  53. a57304ce-1a98-4a2c-aed5-36485884f1a0_en?filename=Communication-on-the-national-
  54. escape-clause.pdf (dostęp: 20.04.2025).
  55. European Defence Agency (EDA). (2023). Strengthening the EDTIB’s Access to Finance and
  56. its Ability to Contribute to Peace, Stability, and Sustainability in Europe, EDA202311066,
  57. https://eda.europa.eu/docs/default-source/news/20231114_jointstatement_accesstofinance.
  58. pdf (dostęp: 22.03.2025).
  59. European Investment Bank (EIB). (2025). EIB is Stepping up Support Europe’s Security and
  60. Defence Industry, July 2025.
  61. Geçikli, S., Zalinyan, I. (2025). ESG and Defence: A Financial Stand-off or a Strategic Opportunity?,
  62. https://www.rsm.global/netherlands/en/insights/esg-and-defence-financial-standor-
  63. strategic-opportunity (dostęp: 19.07.2025).
  64. Gholami, A., Sands, J. Rahman, H. U. (2022). Environmental, Social and Governance Disclosure
  65. and Value Generation: Is the Financial Industry Different?, Sustainability, 14: 2647, https://
  66. doi.org/10.3390/su14052647.
  67. International Monetary Fund (IMF). (2024). Global Financial Stability Report. Steadying the
  68. Course: Uncertainty, Artificial Intelligence, and Financial Stability, https://www.imf.org/-/
  69. media/files/publications/gfsr/2024/october/english/textrevised.pdf (dostęp: 19.07.2025).
  70. Jones, D., Templeman, L. (2022). Will defence and nuclear pivot to ESG?, dbSustainability,
  71. https://www.dbresearch.com/PROD/RPS_EN-PROD/PROD0000000000522744/dbSustainability_
  72. Spotlight%3A_Will_defence_and_nucle.PDF (dostęp: 27.04.2025).
  73. Jordà, Ò., Schularick, M., Taylor, A. M. (2016). Macrofinancial History and the New Business
  74. Cycle Facts, NBER Working Paper, 22743. https://www.nber.org/system/files/working_
  75. papers/w22743/w22743.pdf (dostęp: 20.03.2025).
  76. Karkowska, R., Niedziółka, P. (2019). Rentowność banków komercyjnych a ich płynność w kontekście
  77. implementacji ilościowych norm płynności rekomendowanych przez Bazylejski
  78. Komitet ds. Nadzoru Bankowego, Bank i Kredyt, 50 (2): 149–172.
  79. Khan, K., Khurshid, A., Cifuentes-Faura, J. (2025). Do Geopolitical Risks Induce a Butterfly Effect on
  80. Cybersecurity?, Information Development, 0 (0), https://doi.org/10.1177/02666669251325455.
  81. Komisja Europejska (KE) – Dyrekcja Generalna ds. Przemysłu Obronnego i Przestrzeni
  82. Kosmicznej (DG DEFIS) (2025). European Commission Unveils Defence Readiness Omnibus
  83. and EDF Interim Evaluation, https://defence-industry-space.ec.europa.eu/european-commission-
  84. unveils-defence-readiness-omnibus-and-edf-interim-evaluation-2025-06-17_en
  85. (dostęp: 29.07.2025).
  86. Merler, S. (2025). Sustainability Rules Are Not a Block on EU Defence Financing, but Reputational
  87. Fears Are, https://www.bruegel.org/analysis/sustainability-rules-are-not-block-eudefence-
  88. financing-reputational-fears-are (dostęp: 19.03.2025).
  89. Ministerstwo Finansów (MF). (2025). Zadłużenie sektora finansów publicznych, https://www.
  90. gov.pl/web/finanse/szeregiczasowe (dostęp: 7.10.2025).
  91. Murray, R. (2024). How a New Global Defense Bank – The ‘Defense, Security, and Resilience
  92. Bank’ – Can Solve US and Allied Funding Problems, https://www.atlanticcouncil.org/indepth-
  93. research-reports/report/how-a-new-global-defense-bank-can-solve-us-and-alliedfunding-
  94. problems/ (dostęp: 4.04.2025).
  95. Narodowy Bank Polski (NBP). (2025). Raport o stabilności systemu finansowego, https://nbp.
  96. pl/wp-content/uploads/2025/06/Raport-o-stabilnosci-systemu-finansowego.‑Czerwiec-
  97. ‑r.pdf (dostęp: 14.03.2025).
  98. NATO (2024). Defence Expenditure of NATO Countries (2014–2024), https://www.nato.int/
  99. nato_static_fl2014/assets/pdf/2024/6/pdf/240617‑def-exp-2024‑en.pdf (dostęp: 29.03.2025).
  100. Niepmann, F., Sheng Shen, L. (2024). Geopolitical Risk and Global Banking, Federal Reserve
  101. Board, Federal Reserve Bank of Boston, Joint ECB-IMF-IMFER conference on “Global
  102. Challenges and Channels for Fiscal and Monetary Policy”, Frankfurt, 23–24 July 2024,
  103. https://www.ecb.europa.eu/press/conferences/shared/pdf/20240723/presentation_Niepmann.
  104. pdf (dostęp: 16.05.2025).
  105. Nowa Technika Wojskowa (2025). Budżet Ministerstwa Obrony Narodowej – edycja 2025,
  106. Nowa Technika Wojskowa, 4, https://portalmilitarny.pl/artykuly/budzet-ministerstwa-
  107. -obrony-narodowej-edycja-2025/ (dostęp: 20.07.2025).
  108. Palmieri, E., Ferilli, G. B., Altunbas, Y., Stefanelli, V. Geretto, E. (2023). Business Model and ESG
  109. Pillars: The Impacts on Banking Default Risk, International Review of Financial Analysis,
  110. , https://doi.org/10.1016/j.irfa.2023.102978.
  111. Paquette, S. (2025). The DSR Bank: A New Finance Mechanism for Collective Defence, https://
  112. carleton.ca/eetn/2025/the-dsr-bank-a-new-finance-mechanism-for-collective-defence/
  113. (dostęp: 22.07.2025).
  114. Phan, D., Tran, V., Iyke, B. (2022). Geopolitical Risk and Bank Stability, Finance Research Letters,
  115. (B), https://doi.org/1016/j.frl.2021.102453.
  116. Prayitno, A. (2025). Sustainable Business Practices in the Defense Industry: Between Efficiency
  117. and National Security, MAR-Ekonomi: Jurnal Manajemen, Akuntansi Dan Rumpun Ilmu
  118. Ekonomi, 3 (02): 87–95, https://doi.org/10.58471/mar-ekonomi.v3i02.667.
  119. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/1818 z dnia 17 lipca 2020 r. uzupełniające
  120. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 w odniesieniu do
  121. minimalnych norm dotyczących unijnych wskaźników referencyjnych transformacji klimatycznej
  122. i unijnych wskaźników referencyjnych dostosowanych do porozumienia paryskiego,
  123. Dz. Urz. Unii Europejskiej L 406/17, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/
  124. TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R1818 (dostęp: 15.07.2025).
  125. Szymański, P. (2025). Szczyt NATO w Hadze – powrót Trumpa i dwuskładnikowe 5% PKB
  126. na obronność, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2025-06-26/szczytnato-
  127. w-hadze-powrot-trumpa-i-dwuskladnikowe-5‑pkb-na (dostęp: 4.07.2025).
  128. Tarmuji, I., Maelah, R. Tarmuji, N. (2016). The Impact of Environmental, Social and Governance
  129. Practices (ESG) on Economic Performance: Evidence from ESG Score, International Journal
  130. of Trade, Economics and Finance, 7: 67–74, https://doi.org/10.18178/ijtef.2016.7.3.501.
  131. Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. 2022 poz. 655).
  132. Zaleska, M. (2025). Koło zamachowe gospodarki – jak banki mogą i powinny efektywnie wspierać
  133. rozwój Polski?, Rzeczpospolita, 22.05.2025.
  134. Zaleska, M. (2022). Wybrane trendy w bankowości centralnej, Bank i Kredyt, 53 (3): 279–294.
  135. Związek Banków Polskich (ZBP). (2025). Infokredyt, wydanie 2024, https://zbp.pl/getmedia/4680
  136. fbf6-625c-4dcd-bcfd-3dd235d25049/infokredyt_raport_2024_m4‑final (dostęp: 27.07.2025).