Pasek boczny artykułu

Pobieranie
PDF EPUB

Treść głównego artykułu

Abstrakt


Przedmiotem artykułu jest analiza porównawcza programów współpracy transgranicznej Interreg Polska–Słowacja oraz Polska–Białoruś–Ukraina (od 2021 r. Polska–Ukraina) realizowanych w trzech perspektywach finansowych (2007–2013, 2014–2020, 2021–2027). Analiza ukierunkowana jest na identyfikację mechanizmów zależności od szlaku (path dependence) oraz punktów krytycznych w procesach programowania i implementacji polityk publicznych Unii Europejskiej.




Artykuł ma charakter empiryczny i opiera się na analizie dokumentów programowych, danych ilościowych z bazy keep.eu oraz analizy wybranych projektów. Postawiono hipotezę, że charakter granicy (wewnętrzna/zewnętrzna granica UE) różnicuje zarówno trwałość początkowych priorytetów programowych, jak i kierunek adaptacji w punktach krytycznych.




Wyniki analizy wskazują na utrzymywanie się w obu programach wspólnych filarów interwencji – dostępności transportowej, dziedzictwa kulturowego i turystyki oraz ochrony środowiska – przy jednoczesnym zróżnicowaniu ich funkcjonalnego wypełnienia. W programie Polska–Słowacja widoczne jest stopniowe przesunięcie w stronę działań „miękkich”, natomiast w programie realizowanym na granicy zewnętrznej UE utrzymuje się silna orientacja na bezpieczeństwo i infrastrukturę graniczną, wzmocniona po 2022 r. Trwałym elementem wszystkich perspektyw pozostają Fundusze Małych Projektów, stanowiące stabilny instrument wspierania współpracy społecznej.


Słowa kluczowe

polityka publiczna zależność od szlaku współpraca transgraniczna Interreg

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Agnieszka Pieniążek

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Czasopismo „Studia z Polityki Publicznej/Public Policy Studies” zapewnia dostęp do treści artykułów w trybie otwartego dostępu (Open Access) na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0).

Licencja CC-BY

Więcej informacji: Polityka Open Access czasopisma "Studia z Polityki Publicznej/Public Policy Studies"

Jak cytować
Pieniążek, A. (2026) „Zależność od szlaku w programach współpracy transgranicznej Unii Europejskiej: analiza punktów krytycznych i ewolucji programów Interreg Polska-Słowacja oraz Polska-Białoruś-Ukraina (2007-2027)”, Studia z Polityki Publicznej, 14(2(50). doi: 10.33119/KSzPP/2026.2.3.
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Metrics

Referencje

  1. Bachtler, J., Mendez, C., Wishlade, F. (2017). EU cohesion policy: Reassessing performance and direction. Regional Studies, 51(2): 161–173. DOI:10.1080/00343404.2016.1237774.
  2. Baran, E. (2015). Możliwości rozwoju pogranicza polsko-słowackiego. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, (43): 313–322.
  3. Buczek-Kowalik, M., Mitura, T. (2018). Cross-border cooperation on the Polish–Slovak borderland: Examples of joint tourism initiatives. Folia Geographica, 60(2): 55–62.
  4. Capoccia, G., Kelemen, R. D. (2007). The study of critical junctures: Theory, narrative, and counterfactuals in historical institutionalism. World politics, 59(3): 341-369.
  5. Council of Europe. (1980). European Outline Convention on Transfrontier Co-operation between Territorial Communities or Authorities. Council of Europe.
  6. Dehousse, R. (2011). The ‘Community method’at sixty. In The ‘Community Method’ Obstinate or Obsolete? (3-15). London: Palgrave Macmillan UK.
  7. Dołzbłasz, S. (2010). Współpraca transgraniczna w Polsce po akcesji do UE. Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer Polska.
  8. Dołzbłasz, S. (2017). Sieci współpracy transgranicznej na pograniczach Polski (Rozprawy Naukowe Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego, nr 40). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
  9. Dołzbłasz, S., Raczyk, A. (2011). Projekty współpracy transgranicznej na zewnętrznych i wewnętrznych granicach Unii Europejskiej-przykład Polski. Studia Regionalne i Lokalne, (3 (45)): 59-80.
  10. European Commission. (2022, April 3). Commission suspends cross-border cooperation and transnational cooperation with Russia and Belarus. https://ec.europa.eu/regional_policy/whats-new/newsroom/03-04-2022-commission-suspends-cross-border-cooperation-and-transnational-cooperation-with-russia-and-belarus_pl (dostęp: 26.01.2026).
  11. Jakubowski, A., Bronisz, U., Miszczuk, A. (2017). Polityka spójności oraz Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa jako narzędzia wsparcia współpracy transgranicznej na wewnętrznych i zewnętrznych granicach Unii Europejskiej. Roczniki Nauk Społecznych, 9(3): 59–74.
  12. Jastrzębska, W. (2008). Rola euroregionów i współpracy transgranicznej w procesie integracji europejskiej. W M. G. Woźniak (red.), Spójność ekonomiczna a modernizacja regionów transgranicznych (95–105). Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
  13. Joint Programming Committee. (2024). Interreg A NEXT Poland–Ukraine 2021–2027 Programme (version 3, approved by the European Commission decision C(2024) 7838 of 5 November 2024).
  14. Kawałko, B. (2011). Wybrane problemy polsko-ukraińskiej współpracy transgranicznej. Barometr Regionalny. Analizy i Prognozy, (2): 35–60.
  15. Kawałko, B. (2015). Program Polska–Białoruś–Ukraina w polityce rozwoju regionów przygranicznych. Regional Barometer. Analyses & Prognoses, 13(2), 7-27.
  16. Kawałko, B. (2017). Wyzwania rozwojowe pogranicza polsko-ukraińskiego – w świetle dokumentów strategicznych. W A. Miszczuk (red.), Wyzwania rozwojowe pogranicza polsko-ukraińskiego (257–282). Lublin: Norbertinum.
  17. KEEP – Knowledge and Expertise in European Programmes. https://keep.eu (dostęp: 26.01.2026).
  18. Mahoney, J. (2000). Path dependence in historical sociology. Theory and society, 29(4): 507-548.
  19. Makowiecka, M. (2019). Atrakcyjność inwestycyjna obszarów przygranicznych Polski i Słowacji. Studia Ekonomiczne. Gospodarka, Społeczeństwo, Środowisko, (2): 47–59.
  20. Mendez, C., Bachtler, J. (2022). EU cohesion policy: From “redistributive” to “place-based” approaches. European Policy Analysis, 8(2): 197–214. DOI:10.1002/epa2.1157.
  21. Mierosławska, A. (2004). Czynniki aktywizujące i hamujące rozwój współpracy transgranicznej. Samorząd Terytorialny, (3): 42–58.
  22. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstvo investícií, regionálneho rozvoja a informatizácie Slovenskej republiky. (2019). Program współpracy transgranicznej Interreg V-A Polska–Słowacja 2014–2020.
  23. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstvo investícií, regionálneho rozvoja a informatizácie Slovenskej republiky. (2023). Program współpracy transgranicznej Interreg Polska–Słowacja 2021–2027.
  24. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej. (2013). Program operacyjny współpracy transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007–2013.
  25. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Rzeczypospolitej Polskiej. (2008). Program współpracy transgranicznej Polska–Białoruś–Ukraina 2007–2013.
  26. Ministry of Funds and Regional Policy of the Republic of Poland. (2020). The ENI Cross-Border Cooperation Programme Poland–Belarus–Ukraine 2014–2020. Joint Operational Programme.
  27. Nienaber, B., Wille, C. (2020). Cross-border cooperation in Europe: a relational perspective. European Planning Studies, 28(1): 1-7.
  28. Perkmann, M. (2003). Cross-border regions in Europe: Significance and drivers of regional cross-border co-operation. European Urban and regional studies, 10(2): 153-171.
  29. Pierson, P. (2000). Increasing returns, path dependence, and the study of politics. American political science review, 94(2): 251-267.
  30. Pierson, P. (2004). Politics in time: History, institutions, and social analysis. Princeton University Press.
  31. Pochwała, J. (2020). Mechanizm i obszary wsparcia rozwoju współpracy transgranicznej oraz ochrony dziedzictwa i krajobrazu kulturowego w ramach programu Interreg Polska–Słowacja. Seminare. Poszukiwania Naukowe, 41(3): 75–89.
  32. Scott, J. W. (2015). Bordering, border politics and cross-border cooperation in Europe. In Neighbourhood policy and the construction of the European external borders (27-44). Cham: Springer International Publishing.
  33. Sousa, L. D. (2013). Understanding European cross-border cooperation: A framework for analysis. Journal of European Integration, 35(6): 669-687.
  34. Studzieniecki, T., Jakubowski, A., Kurowska-Pysz, J. (2024). Cross-border functional area as an organisational and legal instrument of Polish–Lithuanian cross-border cooperation. Studia Iuridica Lublinensia, 33(1): 279–299. DOI:10.17951/sil.2024.33.1.279-299.
  35. Ślusarz, G. (2008). Potrzeby i możliwości rozwoju współpracy transgranicznej na przykładzie Podkarpacia. W M. G. Woźniak (Red.), Spójność społeczno-ekonomiczna a modernizacja regionów transgranicznych (58–66). Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
  36. Thelen, K., Mahoney, J. (2015). Comparative-historical analysis in contemporary political science. Advances in comparative-historical analysis: 3-36.
  37. Tyrawa, D. (2016). Współpraca transgraniczna jednostek samorządu terytorialnego w systemie polskiej administracji publicznej. W M. Ganczar, I. M. Wieczorek (Red.), Wybrane aspekty współpracy transgranicznej polskich samorządów w kontekście przemian prawa Unii Europejskiej (37–48). Łódź: Wydawnictwo Naukowe Doctrina.
  38. Wallace, H. S., Pollack, M. A., Young, A. R. (eds.). (2025). Policy-making in the European Union. Oxford university press.
  39. Wieczorek, I., Głąb, A. (2016). Zadania administracji samorządowej w zakresie współpracy transgranicznej. W I. Wieczorek, M. Ganczar (Red.), Wybrane aspekty współpracy transgranicznej polskich samorządów w kontekście przemian prawa Unii Europejskiej (38–47). Łódź: Wydawnictwo Naukowe Doctrina.
  40. Wytrążek, W. (2016). Współpraca transgraniczna w dziedzinie kultury. W M. Ganczar, I. M. Wieczorek (red.), Wybrane aspekty współpracy transgranicznej polskich samorządów w kontekście przemian prawa Unii Europejskiej (155–168). Łódź: Wydawnictwo Naukowe Doctrina.
  41. Żukowska, I. (2017). Turystyka jako czynnik rozwoju regionalnego w Unii Europejskiej. Przedsiębiorczość i Zarządzanie, 18(3): 13–27.