Ocena skutków regulacji w świetle koncepcji zależności od ścieżki

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę instytucjonalizacji oceny skutków regulacji (OSR) w Polsce jako narzędzia polityki opartej na dowodach (evidence-based policy). Celem artykułu jest identyfikacja uwarunkowań, które doprowadziły do „osadzenia” OSR w polskim systemie instytucjonalnych. Podjęta analiza obejmuje rekonstrukcję procesu instytucjonalizacji OSR w Polsce. Współczesna procedura OSR w Polsce ukształtowała się w wyniku zależności od ścieżki (path dependence), której zdarzeniem początkowym/inicjującym było przystąpienie Polski do organizacji ponadnarodowych: Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Unii Europejskiej (UE). Jednocześnie wykazano, że proces ten nie przebiegał w instytucjonalnej próżni, nakładał się on bowiem na wcześniej istniejące w polskim porządku prawnym rozwiązania i standardy dotyczące zasad stanowienia prawa. Wcześniejsze rozwiązania obejmowały m.in. wymogi uzasadniania projektów aktów normatywnych oraz racjonalizacji interwencji regulacyjnej, które nie stanowiły jednak normatywnego odpowiednika OSR. Przystąpienie do organizacji OECD, która promowała standardy jakości regulacji, a także akcesja do Unii Europejskiej i implementacja acquis communautaire zdeterminowały dalsze kształtowanie przepisów w obszarze oceny skutków regulacji. Proces ten przyczynił się do wykształcenia trwałego wzorca proceduralnego, którego funkcjonowanie charakteryzuje się uzależnieniem od sekwencji wcześniejszych decyzji instytucjonalnych. W artykule wykazano, że koncepcja zależności od ścieżki umożliwia uchwycenie mechanizmów sekwencyjnego rozwoju OSR: od impulsów międzynarodowych po utrwalone praktyki krajowe. Przeprowadzone badania wskazują, że uwarunkowania, które doprowadziły do „osadzenia” OSR w polskim systemie instytucjonalnych, to instytucje w obrębie istniejącej literatury formacyjnej oraz zastane instytucje formalne w zakresie stanowienia prawa.