Pasek boczny artykułu

Pobieranie
PDF EPUB

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Instytucja opieki czy też pomocy społecznej funkcjonuje w Polsce już od ponad 100 lat w zasadniczo niezmienionym, instytucjonalnym kształcie. W opracowaniu podjęta jest próba identyfikacji mechanizmów jej trwałości. Prowadzone w nim analizy i rozważania oparte są na koncepcji „zależności od szlaku”, zaproponowanej przez Jamesa Mahoney’a (Mahoney 2000). Pokazane jest, jak i za pośrednictwem jakich mechanizmów instytucja ta była odtwarzana po każdym z najważniejszych wydarzeń historycznych. Opracowanie kończą refleksje dotyczące kierunków jej transformacji, w szczególności potencjalnej roli, jaką w tym procesie mogą odegrać centra usług społecznych.

Słowa kluczowe

centrum usług społecznych; opieka społeczna; pomoc społeczna; służby społeczne; usługi społeczne; zależność od szlaku path dependence; social assistance; social welfare; social services; social services center;

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Tomasz Kaźmierczak

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Czasopismo „Studia z Polityki Publicznej/Public Policy Studies” zapewnia dostęp do treści artykułów w trybie otwartego dostępu (Open Access) na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0).

Licencja CC-BY

Więcej informacji: Polityka Open Access czasopisma "Studia z Polityki Publicznej/Public Policy Studies"

Jak cytować
Kaźmierczak, T. (2026) „O mechanizmach trwałości instytucji opieki/pomocy społecznej”, Studia z Polityki Publicznej, 14(2(50). doi: 10.33119/KSzPP/2026.2.5.
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Metrics

Referencje

  1. Bibliografia
  2. Abercrombie N., Hill S. (1976) Paternalism and Patronage, British Journal of Sociology 27 (4) 413-429
  3. Brenk M., Chaczko K., Pląsek R. (2018) Organizacja pomocy społecznej w Polsce 1918-2018, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar
  4. Chaczko, K. (2016). Czy w systemie opieki społecznej Drugiej Rzeczypospolitej istniały zasiłki pieniężne? Praca Socjalna, 2, 189-201
  5. Chaczko, K. (2018) „Przeszłość niedokończona” O imitacji i zaniechaniach w reformowaniu systemu pomocy społecznej. Studia Politicae Universitatis Silesiensis T. 20, s. 79—96
  6. Chaczko K. (2023) Ustawa o opiece społecznej z 1923 r. w: M. Grewinski, J. Lizut (red.) Stulecie ustawy o opiece społecznej, Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa,
  7. Esping-Andersen G., (2010) Trzy światy kapitalistycznego państwa dobrobytu. Warszawa: Difin
  8. Grata P. (2023), Droga do ustawy o opiece społecznej z 16 sierpnia 1923 roku, w: M. Grewiński, J. Lizut (red.) Stulecie ustawy o opiece społecznej, Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa
  9. Grata, P. (2013). Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
  10. Grewiński M. (2021) Usługi społeczne we współczesnej polityce społecznej, Warszawa:
  11. Dom Wydawniczy Elipsa,
  12. Kahn A.J., Kamerman S.B. (1976), Social Services in International Perspective: The Emergence of a Sixth System, Washington, D.C., U.S. Department of Health, Education, and Welfare.
  13. Karwacki A., Rymsza M., (2025) Social policy with the citizen at the centre. The social service centre as a new Polish institution and an example of service-based modernisation of social policy, Problemy Polityki Społecznej 68(1):1-22
  14. Kaźmierczak T., (2012) Czy nowy paradygmat służb społecznych? w: K. Wódz, K. Faliszek, A. Karwacki, M. Rymsza (red.) Nowe priorytety i tendencje w polityce społecznej – wokół integracji i aktywizacji zawodowej, Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne Akapit,
  15. Kaźmierczak T., (2014) O potrzebie końca pomocy społecznej, jaką znamy, Problemy Polityki Społecznej 27(4), 91-106
  16. Kaźmierczak T., (2016) O kontrakcie socjalnym i reformie aktywnej integracji, czyli jak pomoc społeczna (znów) obroniła się przed zmianą. Refleksja rocznicowa, „Problemy Polityki Społecznej. Studia i Dyskusje” nr 35(4) 75–92.
  17. Kaźmierczak T. (2017) O potrzebie uznania służb społecznych, Praca Socjalna, 3(32), 5–16
  18. Kaźmierczak T., (2022) O “drugiej” ustawie o pomocy społecznej i (niektórych ) jej nowelizacjach, w: M. Grewiński, J. Lizut (red.) Stulecie ustawy o opiece społecznej, Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa,
  19. Krzeczkowski K., (2019) Uwagi nad drogami opieki społecznej, Praca Socjalna 4(34): 65–88
  20. Lach D., (2021) Funkcja pilotująca pomocy społecznej a typizacja systemów świadczeniowych prawa socjalnego, w: R. Babińska-Górecka, A. Przybyłowicz, K. Stopka, A. Tomanek (red.), Prawo pracy i prawo socjalne. Teraźniejszość i przyszłość. Wrocław: Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego
  21. Mahoney, J. (2000) Path Dependence in Historical Sociology, Theory and Society 29 (4): 507-548
  22. Mahoney J., (2001) Path-dependent explanations of regime change: Central America in comparative perspective, Studies in Comparative International Development, 36(1): 111-141
  23. Mikluski J., Gulda C., (1981) Służby socjalne w Polsce, Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych
  24. Piven F.F., Cloward R. (1971) Regulating the poor: The functions of public welfare. New York: Pantheon Books
  25. Pierson P. (2000) Increasing Returns, Path Dependence, and the Study of Politics, The American Political Science Review , 94 (2): 251-267
  26. Pierson, P. (2004), Politics in Time: History, Institutions, and Social Analysis, Princeton, NJ: Princeton University Press
  27. Pląsek R. (2022) Rozwój instytucji pomocy społecznej w okresie 1919 – 1939, w: E. Bojanowska, K. Chaczko, J. Krzyszkowski, E. Zdebska (red.) Pomoc społeczna. Idea – rozwój – instytucje. Warszawa: PWN
  28. Rymsza M. (red.) (2012), Pracownicy socjalni i praca socjalna w Polsce. Między służbą społeczną a urzędem, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych
  29. Rymsza M. (2021), Centra usług społecznych: krocząca zmiana systemowa, Wiadomości Społecznej, 1(24): 8–10
  30. Sierpowska I., (2022) Świadczenia w pomocy społecznej w: E. Bojanowska, K. Chaczko, J. Krzyszkowski, E. Zdebska (red.) Pomoc społeczna. Idea – rozwój – instytucje. Warszawa: PWN
  31. Stopka K., (2022) Instytucje, cele i zasady pomocy społecznej w: E. Bojanowska, K. Chaczko, J. Krzyszkowski, E. Zdebska (red.) Pomoc społeczna. Idea – rozwój – instytucje. Warszawa: PWN
  32. Szatur-Jaworska B., (2025) Służby społeczne. Perspektywa polityki społecznej. Warszawa:
  33. Dom Wydawniczy Elipsa,
  34. Szurgacz H., (1993) Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego,
  35. Trochymiak M., (2025) O moralności transferów socjalnych, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego
  36. Zalewski D., (2022) Bezpieczeństwo socjalne Polaków. Analiza porównawcza. Warszawa: Instytut Pracy i Spraw Socjalnych,
  37. Zalewski, D. (2005). Opieka i pomoc społeczna. Dynamika instytucji. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
  38. Zawadzki. J., (1935) Zasady opieki społecznej: wykłady w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie w r. 1934/5, Warszawa: Wydawnictwo "Samorządu Miejskiego"
  39. Akty prawne
  40. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Dz. U. z 2004, nr 64, poz. 593.
  41. Ustawa z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej, Dz. U. z 1923, nr 92, poz. 726.
  42. Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, Dz. U. z 1998, nr 64, poz. 414.
  43. Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centra usług społecznych, Dz. U. z 2019, poz. 1818.
  44. Dokumenty
  45. Założenia reformy pomocy społecznej, Podzespół ds. reformy pomocy społecznej, Warszawa, październik 1989 [reprint] Problemy Polityki Społecznej 2016, 35 (9)

Inne teksty tego samego autora