Teoretyczne refleksje nad odpornością jako strategiczną zdolnością łańcuchów dostaw w epoce polikryzysu
Article Sidebar
-
odporność, polikryzys, zarządzanie łańcuchem dostaw, niepewność, zdolność adaptacyjna, zdolności dynamiczne
Abstrakt
W artykule autor analizuje odporność (resilience) jako strategiczną zdolność łańcuchów dostaw w warunkach permanentnej polikryzysowości. Wykorzystując dorobek teorii organizacji, podejścia systemowego oraz zarządzania łańcuchami dostaw, opracowano model koncepcyjny integrujący cztery współzależne wymiary odporności: przewidywanie, absorpcję, adaptację i transformację. Odporność ujęto nie jako mechanizm operacyjny, lecz jako dynamiczna metazdolność umożliwiająca organizacjom uczenie się, rekonfigurację i ewolucję w warunkach strukturalnej niepewności. Łącząc ramy analizy polikryzysu z teoriami zdolności dynamicznych, artykuł tworzy pomost między turbulencją systemową a strategicznym odnowieniem przedsiębiorstw. Wyniki przyczyniają się do konsolidacji teoretycznej badań nad odpornością oraz podkreślają jej systemowy, sieciowy charakter. Implikacje menedżerskie wskazują na konieczność przesunięcia akcentu z kontroli ryzyka na rozwijanie zdolności adaptacyjnych, zaś implikacje teoretyczne – na rolę odporności jako podstawy trwałej konkurencyjności i stabilności instytucjonalnej w złożonych środowiskach gospodarczych.
Full Text
Bibliografia
Bauman Z. [2012], Times of interregnum, Ethics & Global Politics, vol. 5 (1), pp. 49–56, https://doi.org/10.3402/egp.v5i1.17200.
Beck U. [1992], Risk society: Towards a new modernity, Sage, London.
Bhamra R., Dani S., Burnard K. [2011], Resilience: The concept, a literature review and future directions, International Journal of Production Research, vol. 49 (18), pp. 5375–5393, https://doi.org/10.1080/00207543.2011.563826.
Blackhurst J., Dunn K. S., Craighead C. W. [2011], An empirically derived framework of global supply resiliency, Journal of Business Logistics, vol. 32 (4), pp. 374–391, https://doi.org/10.1111/j.2158-1592.2011.01046.x.
Brusset X., Teller C. [2017], Supply chain capabilities, risks, and resilience, International Journal of Production Economics, vol. 184, pp. 59–68, https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2016.09.008.
Christopher M., Peck H. [2004], Building the resilient supply chain, The International Journal of Logistics Management, vol. 15 (2), pp. 1–14, https://doi.org/10.1108/09574090410700275.
Craighead C. W., Ketchen D. J., Darby J. L. [2020], Pandemics and supply chain management research: Toward a theoretical toolbox, Decision Sciences, vol. 51 (4), pp. 838–866, https://doi.org/10.1111/deci.12468.
Dolgui A., Ivanov D., Sokolov B. [2020], Reconfigurable supply chain: The X-network, International Journal of Production Research, vol. 58 (13), pp. 4138–4163, https://doi.org/10.1080/00207543.2020.1750727.
Duchek S. [2020], Organizational resilience: A capability-based conceptualization, Business Research, vol. 13 (1), pp. 215–246, https://doi.org/10.1007/s40685-019-0085-7.
Folke C., Carpenter S., Walker B., Scheffer M., Chapin F. S., Rockström J. [2010], Resilience thinking: Integrating resilience, adaptability and transformability, Ecology and Society, vol. 15 (4), art. 20, https://doi.org/10.5751/ES-03610-150420.
Hollnagel E. [2011], Resilience engineering in practice: A guidebook, Ashgate, Farnham.
Hynes W., Lees M., Müller J. M. [2023], Resilience in complex systems: Managing uncertainty in global value chains, Journal of Business Research, vol. 164, art. 113985, https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113985.
Ivanov D. [2020], Predictive supply chain management: The future of supply chain resilience, International Journal of Production Research, vol. 58 (10), pp. 2904–2915, https://doi.org/10.1080/00207543.2020.1750727.
Jüttner U., Peck H., Christopher M. [2003], Supply chain risk management: Outlining an agenda for future research, International Journal of Logistics: Research and Applications, vol. 6 (4), pp. 197–210, https://doi.org/10.1080/13675560310001627016.
Knight F. H. [2006], Risk, uncertainty and profit (Original work published 1921), Dover Publications, Mineola.
Lengnick-Hall C. A., Beck T. E. [2005], Adaptive fit and resilience in complex organizations, Journal of Organizational Behavior, vol. 26 (7), pp. 727–743, https://doi.org/10.1002/job.337.
Lengnick-Hall C. A., Beck T. E., Lengnick-Hall M. L. [2011], Developing a capacity for organizational resilience through strategic human resource management, Human Resource Management Review, vol. 21 (3), pp. 243–255, https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2010.07.003.
Marzantowicz Ł. [2017], Niepewność i nieprzewidywalność w łańcuchu dostaw – rozważania teoretyczne, Nauki o Zarządzaniu. Management Sciences, vol. 2 (31), pp. 62–70, https://doi.org/10.15611/noz.2017.2.09.
Morin E. [2008], On complexity, Hampton Press, Cresskill.
OECD [2023], Resilient supply chains for a sustainable future, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/9c34ef7d-en.
OECD [2024], Strategic foresight and resilience: Managing interconnected crises, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/ce5b9b87‑en.
Pettit T. J., Fiksel J., Croxton K. L. [2010], Ensuring supply chain resilience: Development of a conceptual framework, Journal of Business Logistics, vol. 31 (1), pp. 1–21, https://doi.org/10.1002/j.2158-1592.2010.tb00125.x.
Ponomarov S. Y., Holcomb M. C. [2009], Understanding the concept of supply chain resilience, The International Journal of Logistics Management, vol. 20 (1), pp. 124–143, https://doi.org/10.1108/09574090910954873.
Sheffi Y. [2020], The new (ab) normal: Reshaping business and supply chain strategy beyond Covid- 19, Mit Ctl Media.
Taleb N. N. [2012], Antifragile: Things that gain from disorder, Random House, New York.
Tang C. S. [2006], Perspectives in supply chain risk management, International Journal of Production Economics, vol. 103 (2), pp. 451–488, https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2005.12.006.
Teece D. J. [2007], Explicating dynamic capabilities: the nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance, Strategic Management Journal, vol. 28 (13), pp. 1319–1350.
Tooze A. [2022], Welcome to the world of the polycrisis, London Review of Books, December, https://www.lrb.co.uk/blog/2022/december/welcome-to-the-world-of-the-polycrisis (dostęp: 23.10.2025).
WEF [2023], Global risks report 2023, World Economic Forum, Geneva, https://www.weforum.org/reports/global-risks-report-2023 (dostęp: 23.10.2025).
Wieland A. [2021], Resilient supply chain design: A conceptual and methodological approach, Springer, Cham, https://doi.org/10.1007/978-3-030-74351-5.
Wieland A., Durach C. F. [2021], Two perspectives on supply chain resilience, Journal of Business Logistics, vol. 42 (3), pp. 315–322, https://doi.org/10.1111/jbl.12279.
Wieland A., Wallenburg C. M. [2013], The influence of relational competencies on supply chain resilience: a relational view, International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, vol. 43 (4), pp. 300–320.
Willet A. H. [1951], The economic theory of risk and insurance, University of Pennsylvania Press, Philadelphia (Original work published 1901).
Autor
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.