Article Sidebar
-
pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie, kryzys, przedsiębiorstwo społeczne (PS), ład gospodarczy, społeczna gospodarka rynkowa (SGR)
Abstrakt
Podejmowanym problemem badawczym przez autora jest kondycja i działalność przedsiębiorstw społecznych (PS) w obliczu kryzysów spowodowanych pandemią COVID-19 oraz wojną w Ukrainie. Podjęcie problemu badawczego wynika z dodatkowych działań podejmowanych przez PS na rzecz odbiorców w czasie pandemii oraz uchodźców z Ukrainy. Celem głównym artykułu jest weryfikacja hipotezy, że PS, w zależności od ich kondycji, częściej niż przed kryzysem podejmują działania pomocowe. Postawiony problem został zbadany pomocniczo przy użyciu modelu badawczego stanowiącego syntezę koncepcji PS i społecznej gospodarki rynkowej (SGR). Dwa ogólnopolskie badania wśród PS zostały przeprowadzone w czasie pandemii, w dniach od 22.07.2021 r. do 29.10.2021 r., oraz po wybuchu wojny w Ukrainie, w dniach od 2.04.2023 r. do 31.07.2023 r. Przedmiotem badania była kondycja i działalność przedsiębiorstw społecznych. Pomimo że kondycja PS pogorszyła się w wyniku kryzysów, podejmowały one dodatkowe działania na rzecz odbiorców w czasie pandemii oraz uchodźców. Kluczowym wnioskiem jest to, że PS, odczuwające następstwa kryzysów, jednocześnie minimalizują ich skutki, wspierając zrównoważony rozwój gospodarczy.
Full Text
Bibliografia
Bednarek J., Belina A., Charycka B., Gumkowska M. [2025], Przedsiębiorstwa społeczne w Polsce. Raport z badania 2024, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa.
Brdulak J., Florczak E. [2016], Uwarunkowania działalności przedsiębiorstw społecznych w Polsce, Oficyna Wydawnicza Uczelni Łazarskiego, Warszawa.
Brdulak J., Florczak E., Gardziński T. [2017], Przedsiębiorstwo społeczne w kulturze odpowiedzialnego rozwoju, w: Partycki S., Sobiecki R. (red.), Wartości i nowoczesność w strategii odpowiedzialnego rozwoju, KUL, Lublin.
Brdulak J., Florczak E., Gardziński T. [2021], Prospołeczność w gospodarce jako czynnik zmian współczesnej ekonomii, w: Rola instytucji edukacyjnych w pobudzaniu rozwoju przedsiębiorczości, Przedsiębiorczość – Edukacja, nr 17 (1), Wydawnictwo Naukowe UP, DOI: https://doi.org/10.24917/20833296.171.12.
Charycka B., Bednarek J., Belin A. [2025], Kondycja organizacji pozarządowych działających na rzecz uchodźców w Polsce. Raport z badań 2024, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa.
Charycka B., Bednarek J., Gumkowska M. [2024], Kiedy praca w kryzysie staje się codziennością. Lokalne organizacje społeczne wspierające uchodźców w Polsce. Raport z badań 2024, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa.
Charycka B., Gumkowska M. [2020], 2020. Organizacje pozarządowe wobec pandemii. Raport z badań, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa.
Charycka B., Gumkowska M. [2021a], Praca w pandemii. Raport z badań organizacji pozarządowych 2020/2021, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa.
Charycka B., Gumkowska M. [2021b], Rok w pandemii. Raport z badań organizacji pozarządowych 2020/2021, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa.
DES [2023], Baza Przedsiębiorstw Społecznych, Departament Ekonomii Społecznej, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, http://www.bazaps.ekonomiaspoleczna.gov.pl/ (dostęp: 18.07.2023).
Eucken W. [2005], Podstawy polityki gospodarczej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Florczak E., Gardziński, T. [2018], Social innovations in the aspect of the social economy, International Journal of New Economics and Social Sciences, nr 7 (1), Międzynarodowy Instytut Innowacji Nauka – Edukacja – Rozwój w Warszawie.
Gardziński T. [2021a], Przedsiębiorczość społeczna w pandemicznym ładzie gospodarki rynkowej, Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, nr 60 (3).
Gardziński T. [2021b], Przedsiębiorstwo społeczne w walce z wpływem COVID-19 na ład gospodarczy, w: Chojan A., Dahl M., Florczak E. (red.), Europa w czasie pandemii COVID-19, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.
Gardziński T. [2021c], Metodologia teorii ładu społeczno-gospodarczego w zarządzaniu przedsiębiorstwem społecznym, w: Dahl M., Florczak E. (red.), Prospołeczność w życiu społeczno-gospodarczym w XXI wieku, Oficyna Wydawnicza Uczelni Łazarskiego, Warszawa.
Gardziński T. [2022], Przedsiębiorstwa społeczne w Polsce w czasie pandemii, Myśl Ekonomiczna i Polityczna, nr 2 (73).
Gardziński T. [2023], Przedsiębiorstwa społeczne w Polsce w czasie wojny w Ukrainie, Myśl Ekonomiczna i Polityczna, nr 1 (76).
Gardziński T. [2024], Social Enterprises in Poland in the Face of Recent Crises, Social Entrepreneurship Review, Krakow University of Economics, vol. 1 (6/30).
GUS [2020], Organizacje non-profit w czasie epidemii COVID-19 (marzec – sierpień 2020), Główny Urząd Statystyczny, 29.12.2020, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/gospodarka-spoleczna-wolontariat/gospodarka-spoleczna-trzeci-sektor/organizacje-non-profit-w-czasie-epidemiicovid-19‑marzec-sierpien-2020,20,1.html (dostęp: 2.07.2025).
GUS [2022], Zaangażowanie podmiotów gospodarki społecznej w pomoc w związku z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy (24.02–31.03.2022 r.), Główny Urząd Statystyczny, 5.10.2022, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/gospodarka-spoleczna-wolontariat/gospodarka-spoleczna-trzeci-sektor/zaangazowanie-podmiotow-gospodarki-spolecznej-w-pomocw-zwiazku-z-dzialaniami-wojennymi-na-terytorium-ukrainy-24-02-31-03-2022‑r-,21,1.html (dostęp: 6.02.2022).
Kołodko G. (red.) [2001], “Nowa gospodarka” i jej implikacje dla długookresowego wzrostu w krajach posocjalistycznych, Wydawnictwo WSzPiZ im. Leona Koźmińskiego, Warszawa.
Kołodko G. [2010], Społeczna gospodarka rynkowa – Konstytucja i rzeczywistość, w: Mączyńska E., Pysz P. (red.), Idee ordo i społeczna gospodarka rynkowa, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa.
Mączyńska E., Pysz P. (red.), [2003], Społeczna Gospodarka Rynkowa. Idee i możliwości praktycznego wykorzystania w Polsce, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa.
MRiPS [2021], Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia solidarności społecznej, Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, Warszawa.
MRiPS [2023], Rejestry ustawowe, Rejestr Jednostek Pomocy Społecznej – Przedsiębiorstwa Społeczne, https://rjps.mrips.gov.pl/RJPS/RU/start.do?id_menu=59 (dostęp: 18.07.2023).
Moszyński M. [2016], Niemiecki model Społecznej Gospodarki Rynkowej – perspektywa rynku pracy, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Prokopowicz D., Domańska-Szaruga B. [2015], Makroekonomiczne zarządzanie antykryzysowe, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, nr 107, Seria: Administracja i Zarządzanie, t. 34, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny, Wydział Nauk Ekonomicznych i Prawnych, Siedlce, s. 37–48.
Pysz P. [2008], Społeczna gospodarka rynkowa. Ordoliberalna koncepcja polityki gospodarczej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Pysz P. [2012], Neoliberalizm/keynesizm versus ordoliberalizm, a światowy ład gospodarczy, referat wygłoszony na Konferencji, 25–30.06.2012, PAN-RAS, Moskwa.
Sowa-Kofta A., Wróblewski J. [2021a], Badanie kondycji, przedsiębiorstw społecznych, w tym spółdzielni socjalnych, w kontekście skutków pandemii COVID-19. Analiza część I, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa.
Sowa-Kofta A., Wróblewski J. [2021b], Badanie kondycji, przedsiębiorstw społecznych, w tym spółdzielni socjalnych, w kontekście skutków pandemii COVID-19. Analiza część II, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa.
Sulmicki P. [1978], Planowanie i zarządzanie gospodarcze, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Węgrzyn P., Waligóra A. [2025], Banki spółdzielcze jako przedsiębiorstwa społeczne: Weryfikacja empiryczna na podstawie reakcji banków spółdzielczych na pandemię COVID-19, Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, 78 (4), s. 73–91, https://doi.org/10.33119/KNOP.2025.78.4.
Wiliamson O. E. [1985], The Economic Institution of Capitalism, Free Press, New York.
Żbik W. [2020], Przedsiębiorstwo społeczne. Praktyczny poradnik od A do Z, Waldemar Żbik Szkolenia ES, Kielce.
Autor
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.