Pasek boczny artykułu

Pobieranie
PDF EPUB

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Jednym z obszarów kształtowania polityk lokalnych, nabierających znaczenia w ostatnich czasach, jest możliwość włączenia mieszkańców w proces rządzenia dzięki mechanizmom partycypacji publicznej. Równoczesne wykorzystanie budżetów obywatelskich oraz funduszy sołeckich w niektórych gminach wiejskich rodzi pytanie o przyjęte rozwiązania w zakresie budżetów obywatelskich jako form partycypacji elastyczniejszych od sformalizowanych funduszy sołeckich. Dzięki analizie porównawczej regulaminów budżetów obywatelskich gmin wiejskich, które w latach 2020–2023 wykorzystywały obie formy partycypacji publicznej mieszkańców, zidentyfikowano dwa „bazowe” podejścia do tworzenia budżetów obywatelskich, możliwe do wykorzystania w gminach wiejskich (w zależności od celów, które władze lokalne zamierzają osiągnąć). Pierwszym z nich jest podejście zachowawcze naśladujące w dużej mierze rozwiązania funduszu sołeckiego, a przeznaczone także w praktyce sołectwom (z uwzględnieniem przepisów dotyczących budżetów obywatelskich).
Drugim z nich jest podejście aktywne, w praktyce komplementarne z funduszem sołeckim. Jest ono w części bądź całości skierowane na rozwiązywanie problemów dotyczących
istotnych części bądź całego obszaru gminy. Dzięki niemu mieszkańcy mogą zgłaszać
potrzeby istotne z punktu widzenia wielu sołectw, których realizacja w ramach funduszu sołeckiego byłaby trudna bądź niemożliwa. Wyniki badań mogą stanowić wskazówkę dla rad gmin wiejskich rozważających przesłanki wdrożenia budżetu obywatelskiego równolegle z funduszem sołeckim.

Słowa kluczowe

partycypacja publiczna fundusz sołecki budżet obywatelski polityka lokalna public participation village fund participatory budget local gvernment policy

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Jarosław Olejniczak, Dorota Bednarska-Olejniczak

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Czasopismo „Studia z Polityki Publicznej/Public Policy Studies” zapewnia dostęp do treści artykułów w trybie otwartego dostępu (Open Access) na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0).

Licencja CC-BY

Więcej informacji: Polityka Open Access czasopisma "Studia z Polityki Publicznej/Public Policy Studies"

Jak cytować
Olejniczak, J. i Bednarska-Olejniczak, D. (2026) „Współistnienie budżetów obywatelskich i funduszy sołeckich jako form partycypacji publicznej”, Studia z Polityki Publicznej, 13(1(49), s. 57–75. doi: 10.33119/KSzPP/2026.1.3.
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Metrics

Referencje

  1. Abelson, J., Forest, P.‑G., Eyles, J., Smith, P., Martin, E., Gauvin, F.‑P. (2003). Deliberations about
  2. Deliberative Methods: Issues in the Design and Evaluation of Public Participation Processes,
  3. Social Science & Medicine, 57 (2): 239–251, https://doi.org/10.1016/S0277-9536(02)00343‑X.
  4. Bednarska-Olejniczak, D., Olejniczak, J. (2025). Public Participation in Turbulent Times: The
  5. Village Fund in Poland, Lex localis – Journal of Local Self-Government, 23 (1): 20–40, https://
  6. doi.org/10.52152/23.2.20-40(2025).
  7. BO Chojnów (2023). https://www.gmina-chojnow.pl/68, budzet-obywatelski (dostęp: 20.04.2025).
  8. BO Gościeradów (2023). http://archiwum.goscieradow.pl/cms/27511/budzet_obywatelski
  9. (dostęp: 20.04.2025).
  10. BO Leszno (2023). https://bo.gminaleszno.pl/index.php (dostęp: 20.04.2025).
  11. BO Małkinia Górna (2023). https://malkinia.budzet-obywatelski.org/index.php (dostęp:
  12. 04.2025).
  13. BO Męcinka (2023). https://www.bip.mecinka.pl/Search/?tekst=obywatelskiego (dostęp:
  14. 04.2025).
  15. BO Pszczółki (2023). https://bip.pszczolki.pl/758.html (dostęp: 20.04.2025).
  16. BO Wielka Nieszawka (2023). https://www.wielkanieszawka.pl/40, budzet-obywatelski (dostęp:
  17. 04.2025).
  18. Głod-van de Sanden, U. (2017). Fundusz sołecki jako forma realizacji zadań gminy przez sołectwa,
  19. Acta Iuris Stetinensis, 17: 109–135, https://doi.org/10.18276/ais.2017.17-09.
  20. Gońda, E. (2017). Tak zwany budżet obywatelski jako instrument alokacji środków publicznych
  21. w jednostkach samorządu terytorialnego, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we
  22. Wrocławiu, 485: 169–177, https://doi.org/10.15611/pn.2017.485.13.
  23. Hussay, S. (2020). International Public Participation Models 1969–2020, https://www.bangthetable.
  24. com/blog/international-public-participation-models/ (dostęp: 20.04.2025).
  25. Jankowska, K. (2023). Instytucjonalizacja budżetu obywatelskiego na szczeblu gminnym – ocena
  26. unormowań ustawowych, Zeszyt Prawniczy UAM, 13: 55–66, https://doi.org/10.14746/
  27. zpuam.2023.13.5.
  28. Jaśkowiec, D. (2023). Partycypacja obywatelska w procesach decyzyjnych samorządu gminnego,
  29. Rocznik Administracji Publicznej, 9: 7–39, https://doi.org/10.4467/24497800RAP.23.002.18298.
  30. Kaźmierczak, T. (2011). Partycypacja publiczna: Pojęcie, ramy teoretyczne. W: Partycypacja
  31. publiczna. O uczestnictwie obywateli w życiu wspólnoty lokalnej (100–111), A. Olech (red.).
  32. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.
  33. Kołodziejczyk, D. (2016). Budżet partycypacyjny jako innowacyjny instrument współzarządzania
  34. lokalną strefą publiczną, Studia KPZK, 173: 103–113.
  35. Martela, B., Bubak, G., Janik, L. (2023). Barometr budżetu obywatelskiego. Edycja 2022. Warszawa:
  36. Instytut Rozwoju Miast i Regionów.
  37. Mączka, K., Jeran, A., Matczak, P., Milewicz, M., Allegretti, G. (2021). Models of Participatory
  38. Budgeting. Analysis of Participatory Budgeting Procedures in Poland, Polish Sociological
  39. Review, 4 (216): 474–492, https://doi.org/10.26412/psr216.03.
  40. Mituś, A. (2022). Budżet obywatelski/partycypacyjny w kontekście budżetów miast wojewódzkich,
  41. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio K – Politologia, 29 (2): 101–
  42. , https://doi.org/10.17951/k.2022.29.2.101-113.
  43. Noworól, K. (2020). Wyzwania partycypacji w zarządzaniu publicznym. Kraków: Instytut
  44. Spraw Publicznych UJ.
  45. OECD. (2022). OECD Guidelines for Citizen Participation Processes. Paris: Publishing OECD,
  46. https://doi.org/10.1787/f765caf6‑en.
  47. Olejniczak, J., Bednarska-Olejniczak, D. (2018). Participatory Budgeting in Poland in 2013–
  48. – Six Years of Experiences and Directions of Changes. W: Hope for Democracy. 30
  49. Years of Participatory Budgeting Worldwide (337–354). N. Dias (Ed.). Lisbon: Epopeia
  50. Records, Oficina.
  51. Olejniczak, J., Bednarska-Olejniczak, D. (2019). Co-Production of Public Services In Rural
  52. Areas – The Polish Way? W: 22nd International Colloquium on Regional Sciences. Conference
  53. Proceedings (418–425), V. Žitek, V. Klimova (Eds.). Brno: Masaryk University
  54. Press, https://doi.org/10.5817/cz.muni.p210-9268-2019-52.
  55. Olejniczak, J., Bednarska-Olejniczak, D. (2024). Public Participation in Rural Areas Supported
  56. by Regional Governments in the Context of Sustainable Rural Development: The case of
  57. Poland, International Journal of Management and Economics, 60 (3): 186–198, https://doi.
  58. org/10.2478/ijme-2024-0013.
  59. Olszewska, K., Sidorkiewicz, K., Starańczak, K., Uziębło, P. (red.). (2021). Partycypacja w samorządzie
  60. terytorialnym – Stan obecny i perspektywy. Elbląg: Wydawnictwo PWSZ w Elblągu.
  61. Pięta, P. (2020). Budżet partycypacyjny a fundusz sołecki, Samorząd Terytorialny, 9: 27–36.
  62. Pistelok, P., Martela, B. (red.). (2019). Raport o stanie polskich miast. Partycypacja publiczna.
  63. Warszawa: Instytut Rozwoju Miast i Regionów.
  64. Poniatowicz, M. (2014). Kontrowersje wokół idei budżetu partycypacyjnego jako instrumentu
  65. finansów lokalnych, Studia Ekonomiczne/Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach,
  66. (1): 177–188.
  67. Popławski, M. (2018). Budżet obywatelski w Polsce. Model i lokalne rozwiązania. Toruń: Wydawnictwo
  68. Adam Marszałek.
  69. Ptak, A. (2015). Lokalna społeczność w procesie tworzenia funduszu sołeckiego, Studia Regionalne
  70. i Lokalne, 16 (59): 138–153, https://doi.org/10.7366/1509499515907.
  71. Pułka, P. (2016). Czy fundusz sołecki to rządowy projekt budżetu obywatelskiego? Homo Politicus,
  72. (1): 88–101, https://doi.org/10.25312/2391-5110.11/2016_89-102.
  73. Sintomer, Y., Herzberg, C., Röcke, A. (2008). Participatory Budgeting in Europe: Potentials and
  74. Challenges, International Journal of Urban and Regional Research, 32 (1): 164–178, https://
  75. doi.org/10.1111/j.1468-2427.2008.00777.x.
  76. Sintomer, Y., Herzberg, C., Röcke, A., Allegretti, G. (2012). Transnational Models of Citizen
  77. Participation: The Case of Participatory Budgeting, Journal of Deliberative Democracy,
  78. (2): 2, https://doi.org/10.16997/jdd.141.
  79. Sroka, J., Pawlica, B., Ufel, W. (2022). Ewolucja budżetu obywatelskiego w Polsce – W kierunku
  80. deliberacji czy plebiscytu? Kraków: Wydawnictwo Libron.
  81. Szesciło, D., Wilk, B. (2018). Can Top Down Participatory Budgeting Work? The Case of Polish
  82. Community Fund, Central European Public Administration Review, 16 (2): 2, https://
  83. doi.org/10.17573/cepar.2018.2.09.
  84. Sześciło, D. (2015). Participatory Budgeting in Poland: Quasi-Referendum Instead of Deliberation,
  85. Croatian and Comparative Public Administration, 15 (2): 373–388.
  86. Szulc-Wałecka, E. (2022). Partycypacyjne kształtowanie lokalnych polityk publicznych w opinii
  87. przedstawicieli władz samorządowych. Studium przypadku wybranych miast, Studia
  88. Politologiczne, 64: 146–155.
  89. Szulc-Wałecka, E. (2024). Między partycypacją a współrządzeniem. Kierunki rozwoju partycypacji
  90. publicznej w Polsce, Przegląd Sejmowy, 5 (185): 25–50. https://doi.org/10.31268/
  91. PS.2024.253.
  92. Ustawa z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim (Dz.U. 2014 poz. 301).
  93. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2024 poz. 1465, t.j.)
  94. Wójcik, M. (2014). Fundusz sołecki w świetle nowych regulacji prawnych, Prawo Budżetowe
  95. Państwa i Samorządu, 2 (4): 103–114, https://doi.org/10.12775/PBPS.2014.040.
  96. Ziętek, A. (2022). Publiczne zarządzanie partycypacyjne. O narzędziach włączania obywateli
  97. w procesy decyzyjne, Studia Politologiczne, 64: 43–65, https://doi.org/10.33896/SPolit.
  98. 64.3.