Cykliczność szarej strefy w Polsce w latach 2018–2024: mechanizm zmian

Radosław A. Kycia; Agnieszka Niemczynowicz; Andrzej Buszko

doi:10.33119/SIP.2026.208.4

Autor

Radosław A. Kycia Politechnika Krakowska
Agnieszka Niemczynowicz Politechnika Krakowska
Andrzej Buszko Uniwersytet Pomorski w Słupsku

DOI:

https://doi.org/10.33119/SIP.2026.208.4

Słowa kluczowe:

szara strefa, cykl, mechanizm, zmiana, trend, komponent

Abstrakt

Celem badań było ustalenie cykliczności szarej strefy w latach 2018–2014. Na podstawie badań ustalono,
że szara strefa jest zjawiskiem cyklicznym w relacji do zmian PKB, przy poziomie istotności wynoszącym 95%. W badaniach posłużono się analizą trendu i korelacją krzyżową. Użyto filtr Hodricka–Prescotta oraz przeprowadzono korelację komponentu cyklicznego PKB z komponentem cyklicznym szarej strefy. Na tej podstawie ustalono także zmiany szarej strefy w zależności od poziomu PKB.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Wydawnictwa zwarte

Aczel, A. D. (2008). Business Statistics, 7th ed. The McGraw−Hill Companies.

Charmes, J. (2022). Employment and the Informal Economy. Population and Development Issues. Hoboken: Wiley. DOI: 10.1002/9781394156009.

Davidson, J. (2018). An Introduction to Econometric Theory. Hoboken: John Wiley & Sons. DOI: 10.1002/9781119484905.

Dimotikalis, Y., Skiadas, Ch. (2025). Data Analysis and Related Applications 5: Models, Methods and Techniques. Hoboken: Wiley. DOI: 10.1002/9781394401604.

Fundowicz, J., Łapiński, K., Wyżnikiewicz, B. (2024). Szara Strefa 2024. Warszawa: Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych Fundacja Naukowa.

Holle, V. von (2024). The Real Functioning of the Economy. W: New Economic Theory. Wiesbaden: Springer. DOI: 10.1007/978-3-658-45136-3_11.

Kakhaber, T. (2024). Shadow Economy in Georgia. Georgia: Sokhumi State University.

McCleskey, S. (2012). When Free Markets Fail: Saving the Market When It Can’t Save Itself. Hoboken: John Wiley & Sons. DOI: 10.1002/9781119200116.app1.

Matthias M. (2005). A Trend-Cycle(-Season) Filter. Working Papers Series, 499/July. European Central Bank.

Rocznik Statystyczny Polski (2025). Warszawa: GUS.

Rorie, M. (2019). The Handbook of White‐Collar Crime. Hoboken: Wiley and Sons. DOI:10.1002/9781118775004.ch4.

Vougiatzi, V., Delipalla, S., Papapanagos, H., Tsitouras, A. (2025). Size and Determinants of the Shadow Economy in Greece, 1980–2020. W: Advances in Applied Macroeconomics. ICOAE 2024. Springer Proceedings in Business and Economics, N. Tsounis, A. Vlachvei (Eds.). Cham:Springer. DOI; 10.1007/978-3-031-76658-9_6.

Artykuły naukowe

Adegboyega, O., Aziz, N., Berdiev, J., Saunoris, W. (2022). Is the Shadow Economy Procyclical or Countercyclical over the Business Cycle? International Evidence, The Quarterly Review of Economics and Finance, 84, s. 257–270. DOI: 10.1016/j.qref.2022.01.017.

Anscombe, F. J. (1973). Graphs in Statistical Analysis, American Statistician, 27, s. 17–21.

Asllani, A., Schneider, F. (2024). A Review of the Driving Forces of the Informal Economy and Policy Measures for Mitigation: An Analysis of Six EU Countries, International Tax and Public Finance, 32 (1), s. 310–344. DOI: 10.1007/s10797-024-09842‑z.

Berdiev, A., Saunoris, J., Schneider, F. (2020). Poverty and the Shadow Economy: The Role of Governmental Institutions, The World Economy, 43 (4), s. 921–947. DOI: 10.1111/twec.12917.

Błaszczyk, A. (2010). Wyciągnąć biznes z szarej strefy, Rzeczpospolita, 21 stycznia.

Cichocki, S. (2006). Metody pomiaru Szarej Strefy, Gospodarka Narodowa, 1–2, s. 37–61.

Danopoulos, C., Znidaric, B. (2007). Informal Economy, Tax Evasion, and Poverty in a Democratic Setting: Greece, Mediterranean Quarterly, 18, s. 67–84.

Elgin, C. (2012). Cyclicality of Shadow Economy, Economic Papers (ESA), 31 (4), s. 478–490.

Elgin, C., Williams, C., Oz-Yalaman, G., Yalaman, A. (2022). Fiscal Stimulus Packages to COVID-19: The Role of Informality, Journal of International Development, 34 (4), s. 861–879. DOI:10.1002/jid.3628.

Elgin, C. (2020). Shadow Economies Around the World: Evidence from Metropolitan Areas, Eastern Economic Journal, 46, s. 301–322. DOI: 10.1057/s41302-019-00161-4.

Estrin, S., Mickiewicz, T. (2012). Shadow Economy and Entrepreneurial Entry, Review of Development Economics, 16 (4), s. 559–578. DOI: 10.1111/rode.12004.

Feige L. (1979). How Big Is the Irregular Economy? Challenge, 22 (5), s. 5–13.

Feld, L., Schneider, F. (2010). Survey on the Shadow Economy and Undeclared Earnings in OECD Countries, German Economic Review, 11 (2), s. 109–149. DOI: 10.1111/j.1468-0475.2010.00509.x.

Fenzl, M. (2024). A Shadow on Democracy? The Shadow Economy and Government Responsiveness, European Journal of Political Research, 64 (3), s. 985–1588. DOI: 10.1111/1475-6765.12732.

Franciszkowska, S., Węgrzyn, A. (2019). Zjawisko szarej strefy w Polsce – przyczyny, skutki i metody ograniczenia, Finanse i Prawo Finansowe/Journal of Finance and Financial Law, 4 (24), s. 33–48.

Granda-Carvajal, C., García-Callejas, D. (2023). Informality, Tax Policy and the Business Cycle: Exploring the Links, International Tax and Public Finance, 30, s. 114–166. DOI: 10.1007/s10797-021-09717-7.

Goel, R., Saunoris, J., Schneider, F. (2019). Growth in the Shadows: Effect of the Shadow Economy on U. S. Economic Growth over more than a Century, Contemporary Economic Policy,37 (1), s. 50–67. DOI: 10.1111/coep.12288.

Hodrick, R, Prescott, E. C. (1997). Postwar U. S. Business Cycles: An Empirical Investigation, Journal of Money, Credit, and Banking, 29 (1), s. 1–16. DOI: 10.2307/2953682.

Kaplanoglou, G., Rapanos, V. (2013). Tax and Trust: The Fiscal Crisis in Greece, South European Society and Politics, 18, s. 283–304.

Khattak, M., Azmi, W., Ali, M., Khan, N. (2024). The Interplay of Bank Competition and Institutional Quality: Implications for Shadow Economy, Journal of Public Affairs. An International Journal, 24 (2), s. 1–23. DOI: 10.1002/pa.2916.

Kim, M., Burnie, D. (2002). The Firm Size Effect and the Economic Cycle, The Journal of Financial Research, 25 (1), s. 111–124. DOI: 10.1111/1475-6803.00007.

Le, P., Kent, M, Meenagh, D., Minford, P., Xiao, Z. (2020). China’s Market Economy, Shadow Banking and the Frequency of Growth Slowdown, The Manchester School, 89 (5), s. 420–444. DOI: 10.1111/manc.12318.

Masiukiewicz, P. (2014). Czarny rynek a system płatności, Kurier Finansowy, 3 (37), s. 29–34.

Monahov, A. (2023). HP Filter: An R Implementation of the One- and Two-Sided Hodrick-Prescott Filter, SSRN Electronic Journal. DOI: 10.2139/ssrn.4387670.

Ojewale, O. (2024). Shadow of Death: The Criminal Economy of Banditry and Kidnapping in Northwest Nigeria, Security Journal, 37, s. 1680–1710. DOI: 10.1057/s41284-024-00436-2.

Ravn, M., Uhlig, H. (2002). On Adjusting the Hodrick-Prescott Filter for the Frequency of Observations, The Review of Economics and Statistics, 84 (2), s. 371–376.

Schneider, F., Enste, D. (2000). Shadow Economies: Size, Causes, and Consequences, Journal of Economic Literature, 38 (1), s. 77–114.

Torosyan, K., Filer, R. (2014). Tax Reform in Georgia and the Size of the Shadow Economy, Economics of Transition and Institutional Change, 22 (1), s. 179–210. DOI: 10.1111/ecot.12034.

Materiały internetowe

World of Meters (2025). https://www.worldometers.info/pl/pkb/gruzja-pkb/ (dostęp: 13.09.2025).