Reakcje polskich konsumentów na produkty polskie, europejskie i globalne w zależności od cech socjodemograficznych konsumentów
DOI:
https://doi.org/10.33119/SIP.2026.208.1Słowa kluczowe:
tożsamość socjo-geograficzna, tożsamość globalna, tożsamość europejska, tożsamość polska, produkt, reakcje konsumentówAbstrakt
Artykuł skupia się na tożsamości socjogeograficznej, która odnosi się do identyfikacji konsumenta z danym obszarem terytorialnym (np. Polską, Europą) oraz wymiarem społeczno-kulturowym (np. Polacy, Europejczycy). Chociaż tożsamość socjogeograficzna może wydawać się pokrewna z etnocentryzmem, różni się od niego mechanizmem oddziaływania na decyzje konsumenckie. Tożsamość socjogeograficzna wyraża się w emocjonalnej więzi z określonym obszarem i manifestowaniu przynależności poprzez preferencje produktowe, niekoniecznie negując produkty z innych regionów. Badania potwierdziły, że reakcje polskich konsumentów na produkty o określonym pochodzeniu (polskim, europejskim i globalnym) zależą od ich tożsamości socjogeograficznej. Celem artykułu jest zbadanie zależności między cechami socjodemograficznymi polskich konsumentów a ich reakcjami na produkty odpowiadające różnym poziomom tożsamości socjogeograficznej: polskiej, europejskiej i globalnej. Pomimo ograniczonej wartości analitycznej cech socjodemograficznych w wyjaśnianiu rzeczywistych zachowań konsumenckich w porównaniu do czynników psychograficznych czy behawioralnych, artykuł wypełnia lukę badawczą, oferując kompleksową analizę demograficzną.
Downloads
Bibliografia
Wydawnictwa zwarte
Baran, R., Trzebiński, W. (red.). (2024). Tożsamość polska, europejska i globalna konsumentów. Implikacje dla działań marketingowych. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH. DOI:10.33119/978-83-8030-699-8_2024.
Jadach, E. (2020). Badanie etnocentrycznych zachowań zakupowych nabywców w Polsce. W:Bezpieczeństwo ekonomiczne. Polityka, finanse, innowacje (s. 215–231), M. Urbaniec, M. Kosała, I. Czaja (red.). Warszawa: Wydawnictwo Poltext.
Marciniak, B., Trzebiński, W. (2024). Istota tożsamości socjo-geograficznej. W: Tożsamość polska, europejska i globalna konsumentów. Implikacje dla działań marketingowych (s. 15–22), R. Baran, W. Trzebiński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH. DOI: 10.33119/978-83-8030-699-8_2024.
Piligrimienė, Ž., Kazakauskienė, G. (2016). Relations Between Consumer Ethnocentrism, Cosmopolitanism and Materialism: Lithuanian Consumer Profile. W: Business Challenges in the changing economic Landscape – Vol. 2. Eurasian Studies in Business and Economics, vol. 2/2. (s. 231–242), M. Bilgin, H. Danis, E. Demir, U. Can (Eds.) Cham: Springer. DOI:10.1007/978-3-319-22593-7_16.
Szwed, E., (2018). Etnocentryzm konsumencki przedstawicieli pokoleń X, Y i Z w Polsce. W:Procesy zarządzania w globalizującej się gospodarce (s. 47–62), Z. A. Nowak, B. Glinka (red.). Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego.
Artykuły naukowe
Burt, S., Gabbott, M. (1995). The Elderly Consumer and Non‐Food Purchase Behavior, European Journal of Marketing, 29 (2), s. 43–57. DOI: 10.1108/03090569510080941.
Carrigan, M., Szmigin, I., Wright, J. (2004), Shopping for a Better World? An Interpretive Study of the Potential for Ethical Consumption within the Older Market, The Journal of Consumer Marketing, 21, s. 401–417. DOI: 10.1108/07363760410558672.
Josiassen, A., Assaf, A. G., Karpen, I. O. (2011). Consumer Ethnocentrism and Willingness to Buy: Analyzing the Role of Three Demographic Consumer Characteristics, International Marketing Review, 28 (6), s. 627–646. DOI: 10.1108/02651331111181448.
Lambert-Pandraud, R., Laurent, G., Lapersonne, E. (2005). Repeat Purchasing of New Automobiles by Older Consumers: Empirical Evidence and Interpretations, Journal of Marketing, 69, s. 97–113. DOI: 10.1509/jmkg.69.2.97.60757.
Małysa-Kaleta, A. (2012). Uwarunkowania kulturowe zachowań współczesnych konsumentów, Handel Wewnętrzny, 2, s. 124–131.
Matić, M. (2013). The Impact of Demographic and Socio-Psychological Factors on Consumers Ethnocentric Tendencies in Croatia, Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 26 (3), s. 1–14. DOI: 10.1080/133167.
Micevski, M., Halkias, G., Herz, M. (2019). Multiple Consumer Identities and the Crossover Effect of the EU Identity in Predicting Domestic and Foreign Product Preferences, Journal of Business Research, 104, s. 622–631. DOI: 10.1016/j.jbusres.2018.11.026.
Shan Ding, Q. (2017). Chinese Products for Chinese People? Consumer Ethnocentrism in China, International Journal of Retail and Distribution Management, 45 (5), s. 550–564. DOI: 10.1108/IJRDM-11-2016-0212.
Sharma, S., Shimp, T. A., Shin, J. (1995). Consumer Ethnocentrism: A Test of Antecedents and Moderators, Journal of the Academy of Marketing Science, 23 (1), s. 26–37. DOI: 10.1007/BF02894609.
Steenkamp, J.‑B. E. M., de Jong, M. G. (2010). A Global Investigation into the Constellation of Consumer Attitudes Toward Global and Local Products, Journal of Marketing, 74 (6), s. 18–40. DOI: 10.1509/jmkg.74.6.18.
Szromnik, A., Wolanin-Jarosz, W. E. (2014). Etnocentryzm konsumencki na zglobalizowanym rynku – czynniki i procesy kształtowania (cz. 1), Marketing i Rynek, (4), s. 9–13.
Tan, C. T., Farley, J. U. (1987). The Impact of Cultural Patterns on Cognition and Intention in Singapore, Journal of Consumer Research, 13 (4), s. 540–544. DOI: 10.1086/209087.
Zalega, T. (2016). Incomes and Savings of Polish Seniors in View of Research Outcomes, Problemy Zarządzania, 14 (2), s. 135–155. DOI: 10.7172/1644-9584.59.9.
Zalega, T. (2023). Etnocentryczne zachowania nabywcze miejskich srebrnych singli w Polsce, Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy, 76 (4), s. 93–120. DOI: 10.15584/nsawg.2023.4.5.
Zhang, Y., Khare, A. (2009). The Impact of Accessible Identities on the Evaluation of Global versus Local Products, Journal of Consumer Research, 36 (3), s. 524–537. DOI: 10.1086/598794.
Materiały internetowe
Encyklopedia PWN (2024). www.encyklopedia.pwn.pl (dostęp: 1.06.2024).
Mobile Institute (2021). Green Generation. Wspólnie na rzecz ziemi, https://mobileinstitute.eu/green (dostęp: 2.06.2024).
Rzeczpospolita (2006). Kupujemy patriotycznie, https://www.bankier.pl/wiadomosc/Kupujemy-patriotycznie-dwie-trzecie-dla-krajowych-produktow-1416215.html (dostęp 10.06.2024).
Trzebiński, W., Baran, R., Marciniak, B., Żelazko, B., Karwowska, J., Pawluk, A., Pietrasieński, P. (2024). Consumer Geo-Social Identities and Patronage Intentions: The Mediating Role of Self-Congruence, https://ssrn.com/abstract=4980146 (dostęp: 12.05.2025).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
