Zawód biegłego rewidenta w Polsce i uzyskiwanie uprawnień w ocenie kandydatów
DOI:
https://doi.org/10.33119/SIP.2025.206.1Słowa kluczowe:
biegły rewident, kandydaci na biegłych rewidentów, audyt, firma audytorska, rewizja finansowa, Międzynarodowe Standardy Badania, KSB, MSB, rynek audytuAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie historii zawodu biegłego rewidenta oraz uzyskiwania uprawnień do jego wykonywania, a także próba oceny przyszłości zawodu biegłego rewidenta w Polsce. Do realizacji celu w publikacji wykorzystano w szczególności metodę analizy literatury przedmiotu, aktów prawnych wraz z uzasadnieniami, a w dalszej części metodę analizy wyników ankiety przeprowadzonej wśród kandydatów na biegłych rewidentów oraz analizę danych statystycznych. Podczas analizy poszukiwano odpowiedzi na pytania badawcze: 1) czy rosnące wymagania prawne wpływają negatywnie na liczbę kandydatów przystępujących do postępowania kwalifikacyjnego, 2) co jest największą trudnością w postępowaniu kwalifikacyjnym, 3) czy zmieniające się wymagania prawne wpływają na kandydatów kończących proces kwalifikacyjny i uzyskujących tytuł biegłego rewidenta? Uzyskane wyniki z przeprowadzonego badania nie potwierdziły jednoznacznie, że rosnące wymagania prawne wpływają negatywnie na liczbę kandydatów na biegłych rewidentów kończących proces kwalifikacyjny. Nie ma dowodów również na to, że osoby, które uznają zdawanie egzaminów za największą trudność, różnią się od tych, które nie wskazały tej trudności.
Downloads
Bibliografia
Akty prawne
Dyrektywa 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylająca dyrektywę Rady 84/253/EWG, DZ.U. EU L 157/87.
Krajowy Standard Badania 200 w brzmieniu Międzynarodowego Standardu Badania 200: Ogólne cele niezależnego biegłego rewidenta oraz przeprowadzanie badania zgodnie z międzynarodowymi standardami badania. Załącznik nr 1.1 do uchwały nr 3430/52a/2019 Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia 21 marca 2019 r. zmieniony uchwałą nr 1107/15a/2020 KRBR z dnia 8 września 2020 r.
KRBR (2022). Uchwała Nr 2336/42/2022 Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia 30 sierpnia 2022 r. w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie szczegółowego zakresu tematycznego egzaminów w postepowaniu kwalifikacyjnym na biegłych rewidentów, https://www.pibr.org.pl/assets/meta/6604,2336.%20Uchwa%C5%82y%20w%20przedmiocie%20zmiany%20zakresu%20szczeg%C3%B3%C5%82owego.pdf (dostęp: 2.05.2024).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych
jednostek interesu publicznego, uchylające decyzję Komisji 2005/909/WE, L.158/77 z dnia 27.05.2024 r.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 26 marca 1928 r. Prawo o spółkach akcyjnych, Dz.U. nr 39, poz. 383.
Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1035 z póź. zm.
Ustawa z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, Dz.U. z 1994 r., nr 121, poz. 592.
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o badaniu i ogłaszaniu sprawozdań finansowych oraz biegłych rewidentach i ich samorządzie, Dz.U. z 1991 r., nr 111, poz. 480.
Ustawa z dnia 21 września 2000 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, Dz.U. z 2022 r., nr 89, poz. 992.
Ustawa z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym, Dz.U. z 2009 r., nr 77, poz. 649.
Wydawnictwa zwarte
Babbie, E (2009). Podstawy badań społecznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bielecka, A. (2017). Statystyka dla menadżerów. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Nieoczywiste.
Creswell, J. W. (2009). Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Dilmann, D. A. (1978). Mail and Telephone: The Total Design Method. New York: John Wiley.
Gabrusewicz, W. (2009). Audyt sprawozdań finansowych. Warszawa: PWE.
Green, W. L. (1930). History and Survey of Accountancy. New York.
Hendriksen, A. E., van Breda, M. F. (2002). Teoria rachunkowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Hołda, A., Pociecha, J. (2005). Rewizja finansowa. Kraków: Wydawnictwo AE w Krakowie.
Jóźwiak, J., Podgórski, J. (2012). Statystyka od podstaw. Warszawa: Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.
Kaczmarczyk, S. (2003). Badania marketingowe. Metody i techniki. Warszawa: PWE.
Kwiecień, M. (red.) (2007). Standaryzacja rachunkowości i rewizji finansowej. Wrocław: Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu.
Pfaff, J. (2007). Wpływ rewizji finansowej na wiarygodność sprawozdania finansowego. Katowice: Wydawnictwo AE.
Pułaska-Turyna, B. (2011). Statystyka dla ekonomistów. Warszawa: Difin.
Rószkiewicz, M. (2012). Metody ilościowe w badaniach marketingowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wojcikiewicz, M. (2020). How Does the Capability of Top Management Influence Financial Reporting Fraud? Smithfield: Bryant University Honors Program.
Artykuły naukowe
Alsmady, A. A. (2022). Quality of Financial Reporting, External Audit, Earnings Power and Companies Performance: The Case of Gulf Corporate Council Countries, Research in Globalization, 5, 100093.
Andrałojć, M. (2006). Zalety i ograniczenia ankiety internetowej jako metody zbierania materiały badawczego w dziedzinie ZZL, Zarządzanie zasobami ludzkimi, 5, s. 109–123.
Andrzejewski, M. (2011). Zmiany regulacyjne w systemie rewizji finansowej jako pochodne kryzysów gospodarczych, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe, 10, s. 393–412.
Bishop, C., Hermanson, D, Marks, J., Riley, R. (2019). Unique Characteristics of Management Override Fraud Cases, Journal of Forensic and Investigative Accounting, 11 (3), s. 395–415.
Chen, S. (2016). Detection of Fraudulent Financial Statements Using the Hybrid Data Mining Approach, SpringerOpen, 5, 89.
Gad, J. (2018). Rynek usług audytorskich świadczonych na rzecz spółek publicznych notowanych na polskim rynku kapitałowym, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, 97 (153), s. 9–30.
Gmińska, R., Jaworski, J. (2017). Wizerunek biegłego rewidenta według opinii studentów Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia, 4 (88), s. 603–614. DOI: 10.18276/frfu.2017.88/1-57.
Henry E., Gordon G., Reed B., Louwers T. (2012). The Role of Related Party Transactions in Fraudulent Financial Reporting, 4 (1), s. 186–213.
Iffah Binti Abdullah, Z., Almsafir, M. K., Abdal-Majeed Al-Smadi, A. (2015). Transparency and Reliability in Financial, Open Journal of Accounting, 4, s. 29–43. DOI: 10.4236/ojacct.2015.44004.
Kogut, J. (2017). Kierunki zmian w systemie rewizji finansowej oraz ich wpływ na jakość i postrzeganie badania sprawozdań finansowych, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 479, s. 86–98.
Krasodomska, J. (2014). Rachunkowość społeczna – perspektywa światowa i krajowa, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 329, s. 191–197.
Laptes, R., Popa, A. F., Dobre, F. (2014). Research on the Evolution of Financial Audit in Romania – Past, Current and Future Trends, Procedia Economics and Finance, 15, s. 807–814.
Micherda, B. (2005). Badanie sprawozdania finansowego w perspektywie historycznej, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, 674, s. 5–13.
Nanda, S., Zenita, R., Salmiah, S. (2019). Fraudulent Financial Reporting: A Fraud Pentagon Analysis, Accounting and Finance Review, 4 (4), s. 106–113.
Okpara, M. (2019). Audit Independence and Reliability of Financial Reports: Empirical Evidence from Nigerian Banks, IIARD International Journal of Economics and Business Management, 5 (3), s. 43–45.
Pfaff, J. (2014). Wpływ regulacji międzynarodowych na system kształcenia kadr polskich biegłych rewidentów, Studia Ekonomiczne, 164, s. 121–132.
Pogodzińska-Mizdrak, E. (2006). Zawód biegłego rewidenta – rys historyczny, Akademia Ekonomiczna w Krakowie. Zeszyty Naukowe, 702, s. 83–92.
Stella, O., Uchenna, E. D. (2019). Audit Independence and Reliability of Financial Reports: Empirical Evidence from Nigerian Banks, IIARD International Journal of Economics and Business Management, 5 (3), s. 43–52.
Werner, M., Wiese, M., Maas, A. (2021). Embedding Process Mining into Financial Statement Audits, International Journal of Accounting Information Systems, 41, 100514.
Wszelaki, A. (2016). Zasady i etyka wykonywania zawodu biegłego rewidenta w regulacjach
polskiego prawa, Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 274, s. 113–121.
Zager, L., Sever Malissa, S., Novaka, A. (2016). The Role and Responsibility of Auditors in Prevention and Detection of Fraudulent Financial Reporting, Procedia Economics and Finance, 39, s. 693–700.
Zhai, J., Wang, Y. (2016). Accounting Information Quality, Governance Efficiency and Capital Investment Choice, China Journal of Accounting Research, 9 (4), s. 251–266.
Materiały internetowe
Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) (2024). Occupational Fraud 2024: A Report to the Nations, https://www.acfe.com/2024‑report-to-the-nations.pdf (dostęp: 06.08.2024).
Fałowski, W. (2020). 17 lat funkcjonowania Krajowej Komisji Nadzoru, https://rachunkowosc.com.pl/17_lat_funkcjonowania _krajowej_komisji_nadzoru (dostęp: 12.02.2023).
PIBR (b.d.). Informacje dla kandydatów na biegłych rewidentów, https://www.pibr.org.pl/pl/informacje-dla-kandydatow#postepowanie-kwalifikacyjne (dostęp: 1.05.2024).
PwC (2017). Understanding a Financial Statement Audit, www.pwc.com (dostęp: 7.04.2024).
Warsaw Enterprise Institute (2018). Kosztowne uprawnienia zawodowe. Analiza możliwych kierunków zmian w systemie kształcenia i pozyskiwania uprawnień do wykonywania zawodu, https://wei.org.pl/wp-content/uploads/2021/06/Kosztowne-uprawnienia-zawodowe.‑Analiza-mozliwych-kierunkow-zmian-w-systemie-ksztalcenia-i-pozyskiwania-uprawnien-dowykonywania-zawodu.pdf (dostęp: 7.04.2024).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
