Auditing Profession and Process of Obtaining Certification in Poland as Perceived by Audit Candidates
DOI:
https://doi.org/10.33119/SIP.2025.206.1Keywords:
auditor, auditor candidates, audit firm, financial auditing, International Standards on Auditing, KSB, ISA, audit marketAbstract
This article aims to present the history of auditing profession, the process of obtaining certification and the assessment of the future of auditing profession in Poland. To achieve this, the publication makes use of analysis of relevant literature, legal acts and their justifications, and also analysis of results of surveys conducted among audit candidates as well as statistical data analysis. The analysis sought answers to the following research questions: (1) Do increasing legal requirements negatively affect the number of candidates entering the qualification process? (2) What is the greatest difficulty in the qualification process? (3) Do changing legal requirements affect candidates completing the qualification process to obtain the title of auditor? The results of the study did not clearly confirm that increasing legal requirements negatively affect the number of audit candidates completing the qualification process. There is also no evidence that those who consider taking the exams the greatest challenge differ from those who do not.
Downloads
References
Akty prawne
Dyrektywa 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylająca dyrektywę Rady 84/253/EWG, DZ.U. EU L 157/87.
Krajowy Standard Badania 200 w brzmieniu Międzynarodowego Standardu Badania 200: Ogólne cele niezależnego biegłego rewidenta oraz przeprowadzanie badania zgodnie z międzynarodowymi standardami badania. Załącznik nr 1.1 do uchwały nr 3430/52a/2019 Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia 21 marca 2019 r. zmieniony uchwałą nr 1107/15a/2020 KRBR z dnia 8 września 2020 r.
KRBR (2022). Uchwała Nr 2336/42/2022 Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia 30 sierpnia 2022 r. w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie szczegółowego zakresu tematycznego egzaminów w postepowaniu kwalifikacyjnym na biegłych rewidentów, https://www.pibr.org.pl/assets/meta/6604,2336.%20Uchwa%C5%82y%20w%20przedmiocie%20zmiany%20zakresu%20szczeg%C3%B3%C5%82owego.pdf (dostęp: 2.05.2024).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych
jednostek interesu publicznego, uchylające decyzję Komisji 2005/909/WE, L.158/77 z dnia 27.05.2024 r.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 26 marca 1928 r. Prawo o spółkach akcyjnych, Dz.U. nr 39, poz. 383.
Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1035 z póź. zm.
Ustawa z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, Dz.U. z 1994 r., nr 121, poz. 592.
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o badaniu i ogłaszaniu sprawozdań finansowych oraz biegłych rewidentach i ich samorządzie, Dz.U. z 1991 r., nr 111, poz. 480.
Ustawa z dnia 21 września 2000 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, Dz.U. z 2022 r., nr 89, poz. 992.
Ustawa z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym, Dz.U. z 2009 r., nr 77, poz. 649.
Wydawnictwa zwarte
Babbie, E (2009). Podstawy badań społecznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bielecka, A. (2017). Statystyka dla menadżerów. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Nieoczywiste.
Creswell, J. W. (2009). Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Dilmann, D. A. (1978). Mail and Telephone: The Total Design Method. New York: John Wiley.
Gabrusewicz, W. (2009). Audyt sprawozdań finansowych. Warszawa: PWE.
Green, W. L. (1930). History and Survey of Accountancy. New York.
Hendriksen, A. E., van Breda, M. F. (2002). Teoria rachunkowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Hołda, A., Pociecha, J. (2005). Rewizja finansowa. Kraków: Wydawnictwo AE w Krakowie.
Jóźwiak, J., Podgórski, J. (2012). Statystyka od podstaw. Warszawa: Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.
Kaczmarczyk, S. (2003). Badania marketingowe. Metody i techniki. Warszawa: PWE.
Kwiecień, M. (red.) (2007). Standaryzacja rachunkowości i rewizji finansowej. Wrocław: Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu.
Pfaff, J. (2007). Wpływ rewizji finansowej na wiarygodność sprawozdania finansowego. Katowice: Wydawnictwo AE.
Pułaska-Turyna, B. (2011). Statystyka dla ekonomistów. Warszawa: Difin.
Rószkiewicz, M. (2012). Metody ilościowe w badaniach marketingowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wojcikiewicz, M. (2020). How Does the Capability of Top Management Influence Financial Reporting Fraud? Smithfield: Bryant University Honors Program.
Artykuły naukowe
Alsmady, A. A. (2022). Quality of Financial Reporting, External Audit, Earnings Power and Companies Performance: The Case of Gulf Corporate Council Countries, Research in Globalization, 5, 100093.
Andrałojć, M. (2006). Zalety i ograniczenia ankiety internetowej jako metody zbierania materiały badawczego w dziedzinie ZZL, Zarządzanie zasobami ludzkimi, 5, s. 109–123.
Andrzejewski, M. (2011). Zmiany regulacyjne w systemie rewizji finansowej jako pochodne kryzysów gospodarczych, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe, 10, s. 393–412.
Bishop, C., Hermanson, D, Marks, J., Riley, R. (2019). Unique Characteristics of Management Override Fraud Cases, Journal of Forensic and Investigative Accounting, 11 (3), s. 395–415.
Chen, S. (2016). Detection of Fraudulent Financial Statements Using the Hybrid Data Mining Approach, SpringerOpen, 5, 89.
Gad, J. (2018). Rynek usług audytorskich świadczonych na rzecz spółek publicznych notowanych na polskim rynku kapitałowym, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, 97 (153), s. 9–30.
Gmińska, R., Jaworski, J. (2017). Wizerunek biegłego rewidenta według opinii studentów Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia, 4 (88), s. 603–614. DOI: 10.18276/frfu.2017.88/1-57.
Henry E., Gordon G., Reed B., Louwers T. (2012). The Role of Related Party Transactions in Fraudulent Financial Reporting, 4 (1), s. 186–213.
Iffah Binti Abdullah, Z., Almsafir, M. K., Abdal-Majeed Al-Smadi, A. (2015). Transparency and Reliability in Financial, Open Journal of Accounting, 4, s. 29–43. DOI: 10.4236/ojacct.2015.44004.
Kogut, J. (2017). Kierunki zmian w systemie rewizji finansowej oraz ich wpływ na jakość i postrzeganie badania sprawozdań finansowych, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 479, s. 86–98.
Krasodomska, J. (2014). Rachunkowość społeczna – perspektywa światowa i krajowa, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 329, s. 191–197.
Laptes, R., Popa, A. F., Dobre, F. (2014). Research on the Evolution of Financial Audit in Romania – Past, Current and Future Trends, Procedia Economics and Finance, 15, s. 807–814.
Micherda, B. (2005). Badanie sprawozdania finansowego w perspektywie historycznej, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, 674, s. 5–13.
Nanda, S., Zenita, R., Salmiah, S. (2019). Fraudulent Financial Reporting: A Fraud Pentagon Analysis, Accounting and Finance Review, 4 (4), s. 106–113.
Okpara, M. (2019). Audit Independence and Reliability of Financial Reports: Empirical Evidence from Nigerian Banks, IIARD International Journal of Economics and Business Management, 5 (3), s. 43–45.
Pfaff, J. (2014). Wpływ regulacji międzynarodowych na system kształcenia kadr polskich biegłych rewidentów, Studia Ekonomiczne, 164, s. 121–132.
Pogodzińska-Mizdrak, E. (2006). Zawód biegłego rewidenta – rys historyczny, Akademia Ekonomiczna w Krakowie. Zeszyty Naukowe, 702, s. 83–92.
Stella, O., Uchenna, E. D. (2019). Audit Independence and Reliability of Financial Reports: Empirical Evidence from Nigerian Banks, IIARD International Journal of Economics and Business Management, 5 (3), s. 43–52.
Werner, M., Wiese, M., Maas, A. (2021). Embedding Process Mining into Financial Statement Audits, International Journal of Accounting Information Systems, 41, 100514.
Wszelaki, A. (2016). Zasady i etyka wykonywania zawodu biegłego rewidenta w regulacjach
polskiego prawa, Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 274, s. 113–121.
Zager, L., Sever Malissa, S., Novaka, A. (2016). The Role and Responsibility of Auditors in Prevention and Detection of Fraudulent Financial Reporting, Procedia Economics and Finance, 39, s. 693–700.
Zhai, J., Wang, Y. (2016). Accounting Information Quality, Governance Efficiency and Capital Investment Choice, China Journal of Accounting Research, 9 (4), s. 251–266.
Materiały internetowe
Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) (2024). Occupational Fraud 2024: A Report to the Nations, https://www.acfe.com/2024‑report-to-the-nations.pdf (dostęp: 06.08.2024).
Fałowski, W. (2020). 17 lat funkcjonowania Krajowej Komisji Nadzoru, https://rachunkowosc.com.pl/17_lat_funkcjonowania _krajowej_komisji_nadzoru (dostęp: 12.02.2023).
PIBR (b.d.). Informacje dla kandydatów na biegłych rewidentów, https://www.pibr.org.pl/pl/informacje-dla-kandydatow#postepowanie-kwalifikacyjne (dostęp: 1.05.2024).
PwC (2017). Understanding a Financial Statement Audit, www.pwc.com (dostęp: 7.04.2024).
Warsaw Enterprise Institute (2018). Kosztowne uprawnienia zawodowe. Analiza możliwych kierunków zmian w systemie kształcenia i pozyskiwania uprawnień do wykonywania zawodu, https://wei.org.pl/wp-content/uploads/2021/06/Kosztowne-uprawnienia-zawodowe.‑Analiza-mozliwych-kierunkow-zmian-w-systemie-ksztalcenia-i-pozyskiwania-uprawnien-dowykonywania-zawodu.pdf (dostęp: 7.04.2024).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Studies and Work of the Collegium of Management and Finance
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
