Rola obligacji komunalnych w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego. Część I: Rynek, regulacje, statystyki i uwarunkowania emisji
Słowa kluczowe:
obligacje komunalne, jednostki samorządu terytorialnego, badanie ankietowe, Catalyst, finansowanieAbstrakt
Artykuł jest pierwszą częścią cyklu poświęconego roli obligacji komunalnych w finansowaniu jednostek
samorządu terytorialnego (JST). Przedstawiono znaczenie obligacji komunalnych w zwrotnym finansowaniu JST w Polsce w porównaniu z kredytami bankowymi oraz w kontekście reformy regulacyjnej z 2018 r., obowiązującej od 1 lipca 2019 r., która wprowadziła obowiązkową dematerializację, rejestrację emisji w KDPW oraz Rejestr Zobowiązań Emitentów (RZE). Analiza danych z lat 2020–
2024 wskazuje na wzrost wartości rynku, wydłużenie średniego tenoru oraz wzrost znaczenia rejestracji
w KDPW/RZE, przy jednoczesnym utrzymaniu bankowego charakteru popytu i niskiej płynności wtórnej. Z perspektywy JST obligacje komunalne pozostają elastycznym substytutem kredytu bankowego
dzięki możliwości kształtowania harmonogramu spłat i struktury zadłużenia. W części drugiej cyklu zaprezentowano wyniki badania ankietowego przeprowadzonego wśród skarbników JST.
Downloads
Bibliografia
Akty prawne
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku z ofertą publiczną papierów wartościowych lub dopuszczeniem ich do obrotu na rynku regulowanym, oraz uchylające dyrektywę 2003/71/WE.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (CRR).
Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz.U. 2024 poz. 487).
Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz.U. 2024 poz. 1035).
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. 2024 poz. 1320).
Ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U. 2025 poz. 1667).
Ustawa z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku (Dz.U. 2023 poz. 1723).
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2025 poz. 1483).
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. 2024 poz. 722, ze zm.).
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U.2025 poz. 592).
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. 2025 poz. 38).
Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem nadzoru nad rynkiem finansowym oraz ochrony inwestorów na tym rynku (Dz.U. 2018 poz. 2243).
Wydawnictwa zwarte
Antkiewicz, S., Wyrzykowska-Antkiewicz, M. (2023). Emisje obligacji samorządowych w trójmiejskich gminach na tle Polski. W: Potencjał aglomeracji Trójmiasta i metodyka pomiaru jego wykorzystania (s. 45–59), L. Balcerowicz (red.). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Artykuły naukowe
Frydrych, S. (2020). Funkcjonowanie rynku obligacji komunalnych w Polsce w latach 2012–2018, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów, 177, s. 27–36. DOI: 10.33119/SIP.2020.177.2.
Hadryjańska, B. (2019). Różnice w użyciu obligacji komunalnych przez gminy wiejskie w Polsce, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 63 (10), s. 7–18.
Lipowicz, M. (2025). Finansowanie działań Metropolii GZM przez wykorzystanie zielonych obligacji, Zeszyty Naukowe Akademii Górnośląskiej, 26 (2), s. 57–67. DOI: 10.53259/2025.02.06.
Marszałek, J., Sekuła, P. (2024). Green municipal bonds in the energy transition process, Economics and Environment, 2 (89), s. 1–16. DOI: 10.34659/eis.2024.89.2.700.
Martysz, C. B. (2025). Polski rynek obligacji nieskarbowych – kluczowe statystyki, zmiany prawa i wyzwania rozwojowe, Finanse i Prawo Finansowe, 1 (45), s. 5–34. DOI: 10.18778/2391-6478.1.45.01.
Martysz, C. B. (2020) Polski rynek obligacji nieskarbowych – nowe zasady rejestracji obligacji oraz analiza Rejestru Zobowiązań Emitentów, Finanse i Prawo Finansowe, 3 (27), s. 91–107. DOI: 10.18778/2391-6478.S.2021.06.
Martysz, C. B., Bartlewski, B. (2018). Podatek bankowy – koncepcja europejska i studium przypadków wybranych krajów UE, Studia BAS, 1 (53), s. 101–133.
Ociepa-Kicińska, E., Gorzałczyńska-Koczkodaj, M. (2023). Municipal bonds and their significance in financing local and regional development, European Research Studies Journal, 26 (4), s. 300–307. DOI: 10.35808/ersj/3286.
Wiśniewski, M. (2021). Dłużne papiery wartościowe w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego w Polsce, Studia BAS, 4 (68), s. 131–146. DOI: 10.31268/StudiaBAS.2021.39.
Materiały internetowe
Aesco Group (2023). Obligacje komunalne jako najbezpieczniejsze dla samorządów źródło finansowania zwrotnego [wideo], https://www.youtube.com/watch?v=eXITTMwSATE&t=5 s (dostęp: 30.09.2025).
European Investment Bank (EIB) (2025). The state of local infrastructure investment in Europe: EIB Municipalities Survey 2024–2025, https://doi.org/10.2867/3529559 (dostęp: 31.12.2025).
Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S. A. (GPW) (2025). Notowania obligacji – obligacje komunalne, https://gpwcatalyst.pl/notowania-obligacji-obligacje-komunalne (dostęp:31.12.2025).
Grant Thornton International Ltd. (2015). Get Ready for IFRS 9: Classifying and Measuring Financial Instruments, https://www.grantthornton.global/globalassets/1.-member-firms/global/
insights/article-pdfs/ifrs/gti-get-ready-ifrs-9-issue-1-classifying-and-measuring-financialinstruments-upd.pdf (dostęp: 31.12.2025).
Ministerstwo Finansów (2025a). Zadłużenie Skarbu Państwa 12/2024: Biuletyn miesięczny, https://www.gov.pl/attachment/aefdb602-8321-442f-a848-686d69fe26d0 (dostęp: 15.12.2025).
Ministerstwo Finansów (2025b). Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych IV kw. 2024. Biuletyn kwartalny, Departament Długu Publicznego, https://www.gov.pl/attachment/8186bc6cc29c-4402-89c9-3ecc27bf78f0 (dostęp: 31.07.2025).
Narodowy Bank Polski (NBP) (2025). Rozwój systemu finansowego w Polsce w 2024 r., https://nbp.pl/wp-content/uploads/2026/01/RozwojSystemuFinansowegowPolsce_2024.pdf (dostęp:31.12.2025).
Neilson, C. (2025). Investors seize fresh opportunity in US municipal debt market, https://www.lseg.com/en/insights/data-analytics/investors-seize-fresh-opportunity-in-us-municipal-debtmarket (dostęp: 22.05.2025).
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2022). World Observatory on Subnational Government Finance and Investment (SNG-WOFI), https://www.sngwofi.org/ (dostęp: 15.12.2025).
Ptak-Iglewska, A. (2024). Emisje obligacji komunalnych idą na rekord, https://www.parkiet.com/obligacje/art41283721‑emisje-obligacji-komunalnych-ida-na-rekord (dostęp: 22.05.2025).
Rejestr Zobowiązań Emitentów (RZE) (2025). Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, https://rze.info/ (dostęp: 15.12.2025).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
