Uwarunkowania implementacji strategii czasowych w działalności przedsiębiorstw turystycznych
DOI:
https://doi.org/10.33119/SIP.2026.207.8Słowa kluczowe:
strategia, chance management, szansa, okazja, determinantyAbstrakt
Z uwagi na dużą turbulentność zmian w otoczeniu i konieczność szybkiego reagowania na te zmiany, klasyczne (planistyczne) ujęcie strategii traci na znaczeniu. Zyskują natomiast tzw. strategie czasowe (ang. timing strategies), wedle których zarządzanie przewagą konkurencyjną wymaga wyboru właściwego momentu na podjęcie działań jako reakcji na pojawiające się zmiany w otoczeniu organizacji. Celem artykułu jest identyfikacja uwarunkowań implementacji strategii czasowych przez przedsiębiorstwa turystyczne. Do osiągnięcia tego celu wykorzystano badania jakościowe w formie wywiadów fokusowych. W efekcie badań pokazano, że czynniki decydujące o wyborze odpowiedniego momentu do wdrożenia zmian w organizacji mają charakter zewnętrzny i wewnętrzny. Przedstawiono także, w jaki sposób czynniki te determinują decyzje tzw. agentów zmian w organizacjach. Wśród uwarunkowań zewnętrznych wyróżniono: społeczno-kulturowe, gospodarcze, demograficzne, polityczno-prawne, środowiskowe i technologiczne. Natomiast w grupie wewnętrznych: strukturę i kulturę organizacyjną, a także zasoby materialne (np. środki finansowe, techniczne) oraz niematerialne (np. ludzka wiedza, kompetencje, doświadczenie itp.).
Downloads
Bibliografia
Wydawnictwa zwarte
Ansoff, H. I. (1965). Corporate Strategy. New York: McGraw-Hill.
Branżowy Bilans Kapitału Ludzkiego. Branża turystyczna. Raport z II edycji badań (2023). Warszawa: PARP.
Chandler, A. D. (1962). Strategy and Structure: Chapters in the History of the Industrial Enterprise. Cambridge, MA: MIT Press.
Stanimir, A., Roszko-Wójtowicz, E. (2024). Sektor turystyczny w Polsce. Ocena-uwarunkowania- perspektywy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Stasiak, A. (2022). Turystyka a jakość życia. W: Turystyka społeczna a jakość życia, P. Różycki (red.). Kraków: COPTG PTTK.
Wójcik, D., Juszczyk, P., Czernek-Marszałek, K., Piotrowski, P. (2025). Seizing Moment in Chance Management. The Case of Leisure Industries Organizations. W: Nauka i biznes wobec zmieniającego się otoczenia, A. Kawecka, B. Zatwarnicka-Madura (red.). Rzeszów: Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej.
Artykuły naukowe
Abhari, S., Jalali, A., Jaafar, M., Tajaddini, R. (2022). The Impact of Covid-19 Pandemic on Small Businesses in Tourism and Hospitality Industry in Malaysia, Journal of Research in Marketing and Entrepreneurship, 24 (1), s. 75–91. DOI: 10.1108/JRME-07-2020-0091.
Alvarez, S. A., Barney, J. B. (2007). Discovery and Creation: Alternative Theories of Entrepreneurial Action, Strategic Entrepreneurship Journal, 1, s. 11–27.
Bouncken, R. B., Czakon, W., Schmitt, F. (2025). Purposeful Sampling and Saturation in Qualitative Research Methodologies: Recommendations and Review, Review of Managerial Science, s. 1–37.
Camileri, M. (2014). Advancing the Sustainable Tourism Agenda Through Strategic CSR Perspectives, Tourism Planning & Development, 11 (1), s. 42–56. DOI: 10.1080/21568316.2013.839470.
Czernek-Marszałek, K., Wójcik, D., Juszczyk, P., Piotrowski, P., Richard, B. (2024). Turning Crisis into Chances: Tourism Entrepreneurs’ Timing Strategies amidst Emergencies, Journal of Entrepreneurship, Management and Innovation, 20 (3), s. 78–103. DOI: 10.7341/20242035.
De Rond, M., Thietart, R. A. (2007). Choice, Chance, and Inevitability in Strategy, Strategic Management Journal, 28 (5), s. 535–551. DOI: 10.1002/smj.602.
Gunter, U., Smeral, E., Zekan, B. (2022). Forecasting Tourism in the EU after the COVID-19 Crisis, Journal of Hospitality & Tourism Research, s. 1–11. DOI: 10.1177/10963480221125130.
Jing, R., Van De Ven, A. H. (2018). Toward a Chance Management View of Organizational Change, Management and Organization Review, 14 (1), s. 161–178. DOI: 10.1017/ MOR.2017.32.
Juszczyk, P., Wójcik, D. (2023). The Concept of Chance Management in Coopetition Among Cultural Institutions, European Management Studies, 21 (2), s. 25–50. DOI: 10.7172/2956-7602.100.2.
Krupski, R. (2013). Rodzaje okazji w teorii i w praktyce zarządzania, Prace Naukowe Wałbrzyskiej Wyższej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości, 1 (21), s. 1–16.
Link, P., Marxt, Ch. (2004). Integration of Risk- and Chance Management in the Co-Operation Process, International Journal of Production Economics, 90 (1), s. 71–78. DOI: 10.1016/S0925-5273 (03)00051-3.
López-Naranjo, A. L., Puente-Riofrio, M. I., Carrasco-Salazar, V. A., Erazo-Rodríguez, J. D., Buñay-Guisñan, P. A. (2025). Artificial Intelligence in the Tourism Business: A Systematic review, Frontiers of Artificial Intelligence, 8, s. 1–18. DOI: 10.3389/frai.2025.1599391.
Piecuch, T. (2018). Strategiczne aspekty przedsiębiorczości korporacyjnej, Organizacja i Kierowanie, 4 (183), s. 71–85.
Robinson, T. D. (2025). Identifying the Optimal Moment to Launch Technology in the Market, Journal of Marketing, 3 (89). DOI: 10.1177/00222429241280405.
Scott, D., Gössling, G. (2022). A Review of Research into Tourism and Climate Change – Launching the Annals of Tourism Research Curated Collection on Tourism and Climate Change, Annals of Tourism Research, 95. DOI:10.1016/j.annals.2022.103409.
Seidl, D., Ma, S., Splitter, V. (2024). What Makes Activities Strategic: Toward a New Framework for Strategy-As-Practice Research, Strategic Management Journal, 45 (12), s. 2395–2419. DOI: 10.1002/smj.3668.
Szczęsny, W. (2021). Turystyka w okresie kryzysu gospodarczego spowodowanego pandemią COVID-19, Zeszyty Naukowe Turystyka i Rekreacja, 28 (2), s. 21–32.
Szczukocka, A. (2023). Wpływ pandemii COVID-19 na branżę turystyczną w Polsce, Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy, 74, s. 124–140.
Wang, X., Fang, M., Yang, C. C., Lai, P. L. (2024). Revenge Outbound Travel in the Post-Pandemic Era: Evidence from an Extended TPB Model, Asia Pacific Journal of Tourism Research, 29 (1), s. 79–95. DOI: 10.1080/10941665.2024.2308866.
Zhang, X. J., Fu, P. P., Xi, Y. M., Li, L., Xu, L. G., Cao, C. H., Li, G. Q., Ma, L., Ge, J. (2012). Understanding Indigenous Leadership Research: Explication and Chinese Examples, The Leadership Quarterly, 23 (6), s. 1063–1079.
Zheng, D., Huang, C., Zhao, Q., Liu, Y. (2026). Healing Tourism: An Interdisciplinary Review of Progress, Methods and Healthy Ageing Implications, Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 38 (1), s. 101–125. DOI: 10.1108/APJML-10-2024-1538.
Materiały internetowe
UN Tourism (2025). International Tourism Recovers Pre-Pandemic Levels in 2024, https://www.untourism.int/news/international-tourism-recovers-pre-pandemic-levels-in-2024 (dostęp: 10.09.2025).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
