Efekty kalendarzowe na rynku monet kolekcjonerskich z wizerunkiem króla Zygmunta II Augusta

Autor

Słowa kluczowe:

rynek monet, rynek numizmatów, inwestycje alternatywne, monety kolekcjonerskie, monety obiegowe

Abstrakt

Inwestycje na rynku monet należą do szerszej kategorii inwestycji alternatywnych lub inwestycji emocjonalnych. Na świecie i w Polsce widoczna jest ekspansja zainteresowania tą formą inwestycji, która nastąpiła po: 1) wybuchu pandemii COVID-19 oraz 2) wzroście inflacji po 2021 r. Inwestycje na rynku monet mogą służyć dywersyfikacji portfeli inwestycyjnych, a ponadto charakteryzują się tzw. dywidendą emocjonalną. W literaturze przedmiotu brak jest opracowań dotyczących występowania efektów kalendarzowych na rynku monet. Celem artykułu jest zweryfikowanie występowania efektów kalendarzowych na polskim rynku monet kolekcjonerskich z wizerunkiem Zygmunta II Augusta w przekroju dni tygodnia i miesięcy. W badaniu, z powodu nieregularnej aktywności aukcyjnej, wykorzystano średnie dzienne oraz średnie miesięczne ceny transakcyjne uzyskiwane przez cztery monety z wizerunkiem króla Zygmunta II Augusta na portalu Allegro w okresie 2015–2025: 2 zł (NG), 10 zł – popiersie, 10 zł – półpostać oraz 50 zł z serii Skarby Stanisława Augusta (SSA). Do weryfikacji hipotez statystycznych wykorzystano dwustronne testy Welcha i Manna–Whitneya dla kontrastów „dzień/miesiąc vs. reszta” oraz testy jednostronne dla kierunku efektu. W przypadku monety 2 zł nie stwierdzono istotnych efektów dnia tygodnia. Dla monety 10 zł – popiersie stwierdzono, że średnie ceny transakcyjne w niedzielę były wyższe niż w pozostałe dni tygodnia. Dla monety 10 zł – półpostać średnie ceny transakcyjne były niższe w niedziele niż w pozostałe dni tygodnia. Dla monety SSA odnotowano słaby efekt wtorku, potwierdzony przez test Manna–Whitneya, ale niepotwierdzony przez test Welcha. W ujęciu miesięcznym odnotowano występowanie efektu listopada dla monety 10 zł –popiersie oraz efektu czerwca dla SSA.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Wydawnictwa zwarte

Ganz, D. (2010). Rare Coin Investing. Iola: Krause Publication.

Ganz, D. (2008a). Profitable Coin Collecting. Iola: Krause Publication.

Ganz, D. (2008b). Smithsonian Guide to Coin Collecting. Norwalk: Easton Press Collins.

Parchimowicz, J. (2022). Katalog monet polskich. Szczecin: Wydawnictwo Nefryt.

Witkiewicz, T. (2008). Inwestowanie w monety. Szczecin: Wydawnictwo Tomasz Witkiewicz.

Witkiewicz, T., Wąsala, K. (2009). Numizmatyka bez tajemnic. Szczecin: Wydawnictwo Tomasz Witkiewicz.

Artykuły naukowe

Agrawal, A., Tandon, K. (1994). Anomalies or Illusions? Evidence from Stock Markets in Eighteen Countries, Journal of International Money and Finance, 13 (1), s. 83–106. DOI:10.1016/0261-5606(94)90026-4.

Alcázar-Blanco, A., Paule-Vianez, J., Prado-Román, M., Coca-Pérez, J. (2021). Generalized Regression Neuronal Networks to Predict the Value of Numismatic Assets. Evidence for the

Walking Liberty Half Dollar, European Research on Management and Business Economics, 27 (3), 100167. DOI: 10.1016/j.iedeen.2021.100167.

Ariel, R. (1987). A Monthly Effect in Stock Returns, Journal of Financial Economics, 18 (1), s. 161–174. DOI: 10.1016/0304-405X (87) 90066–3.

Ariel, R. (1990). High Stock Returns Before Holidays: Existence and Evidence on Possible Causes, Journal of Finance, 45 (5), 1611–1626. DOI: 10.1111/j.1540-6261.1990.tb03731.x

Baur, D. (2012). The Seasonality of Gold – The Autumn Effect, SSRN Working Paper, 1989593. DOI: 10.2139/ssrn.1989593.

Białkowski, J., Sławik, A. (2021). Do Investors Respond to Changes in the Composition of Sustainability Indices?, Bank i Kredyt, 52 (4), s. 319–338. https://bankikredyt.nbp.pl/content/2021/04/bik_04_2021_02.pdf

Borowski, K. (2020). Efficiency and Stability of Transaction Systems Based on Nine Types of Moving Averages on the Example of 140 Components of Three WSE Indices, Bank i Kredyt, 51 (1), s. 33–68. DOI: 10.5604/01.3001.0054.5785.

Bouman, S., Jacobsen, B. (2002). The Halloween Indicator, “Sell in May and Go Away”: Another Puzzle, American Economic Review, 92 (5), s. 1618–1635. DOI: 10.1257/000282802762024683.

Chhabra, D., Gupta, M. (2022). Calendar Anomalies in Commodity Markets for Natural Resources: Evidence from India, Resources Policy, 79, 103019. DOI: 10.1016/j.resourpol.2022.103019.

Chołody, A., Szyszko, M. (2019). Monety próbne dwudziestolecia międzywojennego jako forma inwestycji alternatywnych, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 81 (1), s. 171–190. DOI: 10.14746/rpeis.2019.81.1.12.

Cross, F. (1973). The Behavior of Stock Prices on Fridays and Mondays, Financial Analysts Journal, 29 (6), s. 67–69. DOI: 0.2469/faj.v29.n6.67.

French, K. (1980). Stock Returns and the Weekend Effect, Journal of Financial Economics, 8 (1), s. 55–69. DOI: 10.1016/0304-405X(80)90021-5.

Gibbons, M. R., Hess, P. (1981). Day of the Week Effects and Asset Returns, Journal of Business, 54 (4), s. 579–596. DOI: 10.1086/296147.

Keller, J. (2015). Efekt dni tygodnia w różnych segmentach rynku głównego GPW, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego: Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia, 74 (1), s. 69–79. DOI: 10.18276/frfu.2015.74/1-06.

Kleine, J., Peschke, T., Wagner, N. (2020). Rich Men’s Hobby or Question of Personality: Who Considers Collectibles as Alternative Investment?, Finance Research Letters, 35, Article 101307. DOI: 10.1016/j.frl.2019.101307.

Kliger, D., Raviv, Y., Rosett, J., Bayer, T., Page, J. (2015). Seasonal Affective Disorder and Seasoned Art Auction Prices: New Evidence from Old Masters, Journal of Behavioral and Experimental Economics, 59, s. 74–84. DOI: 10.1016/j.socec.2015.10.003.

Landmesser, J. (2006). Efekt dnia tygodnia na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, Zeszyty Naukowe SGGW – Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, 60, s. 187–196. https://sj.wne.sggw.pl/pdf/EIOGZ_2006_n60_s187.pdf

Lisicki, B. (2025). Calendar Anomalies as an Example of Interferences of the Efficient Market Hypothesis – Pandemic and Post-Pandemic Economic Reality, Bank i Kredyt, 56 (2), s. 215–234. DOI: 10.5604/01.3001.0055.0474.

Lucey, B. M., Tully, E. (2005). Seasonality, Risk and Return in Daily COMEX Gold and Silver Data (1982–2002), IIIS Discussion Paper, 57. DOI: 10.2139/ssrn.733103.

Łukowski, M. (2019). The Calendar Anomalies on Warsaw Stock Exchange, Bank i Kredyt, 50 (6), s. 529–550. DOI: 10.5604/01.3001.0054.5825.

Maslar, D. A., Obaid, K., Pukthuanthong, K. (2020). U. S. Coins Market: Historical Performance and Anomalies, SSRN, 3492347. DOI: 10.2139/ssrn.3492347.

Paule-Vianez, J., Alcázar-Blanco, A., Coca-Pérez, J. L. (2022). Effect of Economic Policy Uncertainty on the Investment in Numismatic Assets: Evidence for the Walking Liberty Half Dollar, Finance Research Letters, 46 (PB). DOI: 10.1016/j.frl.2021.102412.

Plastun, A., Bouri, E., Havrylina, A., Ji, Q. (2022). Calendar Anomalies in Passion Investments: Price Patterns and Profit Opportunities, Research in International Business and Finance, 61, 101678. DOI: 10.1016/j.ribaf.2022.101678.

Rozeff, M., Kinney, W. (1976). Capital Market Seasonality: The Case of Stock Returns, Journal of Financial Economics, 3 (4), s. 379–402. DOI: 10.1016/0304-405X(76)90028-3.

Sagarra, M., Vici, L., Zanola, R. (2025). Returns from Rare Coins: A Machine Learning Approach, Journal of Cultural Economics, 49, s. 579–601. DOI: 10.1007/s10824-025-09530–8.

Wang, X., Liu, H., Huang, S. (2019). Identification of the Daily Seasonality in Gold Returns and Volatilities: Evidence from Shanghai and London, Resources Policy, 61, s. 522–531. DOI:10.1016/j.resourpol.2018.05.004.

Materiały internetowe

Maximize Market Research (2025). Coin Collection Market to Reach USD 23.87 Billion by 2032, Growing at a CAGR of 10.5% from USD 10.74 Billion in 2024, https://www.openpr.com/news/4220181/coin-collection-market-to-reach-usd-23-87‑billion-by-2032 (dostęp:10.09.2025).

Pobrania

Opublikowane

2026-11-17

Jak cytować

Borowski, K. (2026). Efekty kalendarzowe na rynku monet kolekcjonerskich z wizerunkiem króla Zygmunta II Augusta. Studia I Prace Kolegium Zarządzania I Finansów , (210), 111–126. Pobrano z https://econjournals.sgh.waw.pl/SiP/article/view/5570

Numer

Dział

Dział główny