Mamy przyjemność oddać w Państwa ręce 207. numer Zeszytów Naukowych „Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów”. Nasze zeszyty naukowe stanowią forum wymiany myśli i wyników badań naukowych z zakresu ekonomii, finansów i zarządzania. Wydawane są przez Kolegium Zarządzania i Finansów Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie i mają na celu promowanie wiedzy oraz rozwijanie debaty akademickiej w dziedzinach kluczowych dla funkcjonowania nowoczesnej gospodarki.
Prezentowane artykuły podejmują aktualne zagadnienia z zakresu zarządzania strategicznego, ekonomii i finansów, ukazując różnorodne perspektywy teoretyczne i praktyczne. Autorzy analizują m.in. nowe podejścia do strategii – od koncepcji growth hackingu, poprzez strategie czasowe, intuicję menedżerską czy foresight, aż po kwestie odporności organizacyjnej, behawioralne uwarunkowania decyzji strategicznych oraz specyfikę zarządzania w MŚP i sektorze publicznym. Mamy nadzieję, że przedstawione opracowania staną się inspiracją do dalszych badań i refleksji oraz przyczynią się do wzbogacenia debaty nad wyzwaniami współczesnego zarządzania.
W ramach pierwszego artykułu autorstwa Marty Szczepańczyk podjęto próbę przybliżenia założeń koncepcji growth hackingu oraz ukazania roli, jaką pełni ona w obszarze zarządzania strategicznego. Za cel rozważań przyjęto zweryfikowanie różnic w podejściu przedsiębiorstw do analizy strategicznej oraz procesu projektowania strategii rozwoju w zależności od ich rozmiaru oraz znajomości koncepcji growth hackingu.
Artykuł Dagmary Wójcik i Patrycji Juszczyk wnosi nową perspektywę do dyskusji nad substytutami strategii. Autorki dowodzą, że czas – obok zasobów, relacji i struktury – może stanowić kluczowy czynnik przewagi strategicznej, a strategie czasowe mają istotny, praktyczny wymiar w zarządzaniu strategicznym współczesnymi organizacjami.
Andrzej Szplit i Marcin Szplit analizują procedurę foresight jako substytutu strategii lub jej wzbogacenia, traktując ją jako metodę oceny kierunku zmian kluczowych czynników. Celem artykułu jest wykazanie, że foresight kroczący może stanowić efektywne narzędzie wspierające procesy zarządzania strategicznego w przedsiębiorstwach funkcjonujących w warunkach turbulencji, jednocześnie odpowiadając na ograniczenia identyfikowane we współczesnej literaturze dotyczącej niedoskonałości klasycznych strategii.
W kolejnym opracowaniu Tomasz Migduła bada zjawisko zastępowania sformalizowanej strategii intuicją menedżerską, analizując, jak wpływa ona na procesy decyzyjne w warunkach braku formalnego planu. Na podstawie badania ankietowego obejmującego MŚP i duże korporacje zidentyfikowano dwa odmienne modele działania: intuicyjny – zapewniający większą szybkość i elastyczność – oraz analityczny, który gwarantuje spójność.
Agata Pierścieniak i Grażyna Gierszewska postawiły tezę, że „mądrość organizacyjna jest lub może być substytutem strategii”. Badanie oparto na narracyjnym przeglądzie literatury przedstawionym z perspektywy ekspertów. Analizie poddano trzy koncepcje strategii (klasyczną, współczesną oraz zarządzanie w chaosie) oraz dwa modele mądrości organizacyjnej (klasyczny i nowożytny).
Jarosław Ignacy oraz Andrzej Kaleta stawiają sobie za cel identyfikację postaw strategów wobec dylematu planowanie vs. improwizacja w podejmowaniu decyzji strategicznych w warunkach wzmożonej niepewności otoczenia. W badaniu zastosowano podejście jakościowe oparte na pogłębionych wywiadach ze strategami.
Teoretyczno-praktyczny artykuł Bogusława Bembenka koncentruje się na charakterystyce supremacji odporności w zarządzaniu klastrem. Składa się on z czterech powiązanych części, w których omówiono istotę odporności klastrów, jej strategiczne znaczenie dla zapewnienia stabilności ich funkcjonowania w zmiennych warunkach globalnych (w tym w sytuacji kryzysu pandemicznego), a także doświadczenia i dobre praktyki kształtowania tej odporności w jednym z Krajowych Klastrów Kluczowych.
Celem artykułu Pawła Piotrowskiego i Katarzyny Czernek-Marszałek jest identyfikacja uwarunkowań implementacji strategii czasowych przez przedsiębiorstwa turystyczne. W badaniu wykorzystano jakościowe wywiady fokusowe.
Mariola Ciszewska‑Mlinarič i Piotr Wójcik podejmują próbę obalenia tezy o istnieniu substytutów strategii, wskazując, że wynika ona z nieporozumień dotyczących istoty i roli strategii. Autorzy dokonują dekonstrukcji tej tezy, podkreślając, że spór o definicję i ontologię strategii ma konsekwencje również dla praktyki zarządzania.
Grzegorz Głód i Klaudia Rogowska przyjęli za cel identyfikację najważniejszych barier związanych z zarządzaniem strategicznym publicznego podmiotu leczniczego z perspektywy menedżerskiej.
Celem opracowania Patrycji Juszczyk jest identyfikacja i omówienie wewnętrznych i zewnętrznych komponentów strategii behawioralnej mających znaczenie dla kształtowania strategii organizacyjnej podmiotów rynkowych. Artykuł ma charakter teoretyczno-koncepcyjny i opiera się na narracyjnym przeglądzie literatury.
W kolejnym artykule Dagmara Wójcik przedstawia koncepcję efektuacji jako możliwą ramę wyjaśniającą sposoby działania i podejmowania decyzji w warunkach niepewności oraz wskazuje kierunki dalszych badań nad zastosowaniem tej koncepcji w zarządzaniu strategicznym, budowaniu przewagi poprzez twórcze wykorzystanie niepewności oraz kreowaniu szans w otoczeniu instytucji kultury i sztuki.
W ostatnim opracowaniu Paweł Królas i Hanna Włodarkiewicz-Klimek poruszają problematykę zarządzania strategicznego w MŚP, które z reguły nie dysponują sformalizowanymi procedurami w tym zakresie. W wielu przypadkach substytutem strategii – zarówno na etapie jej przygotowania, jak i realizacji – stają się zintegrowane systemy zarządzania oparte na normach ISO. Autorzy wskazują, że procedura wdrażania tych norm w dużym stopniu odpowiada klasycznym krokom przygotowania i implementacji strategii biznesowej.
Zapraszamy do lektury i refleksji nad poruszanymi tematami, mając nadzieję, że staną się one inspiracją zarówno dla naukowców, jak i praktyków zainteresowanych przedstawioną w nich problematyką.
Życzymy Państwu przyjemnej lektury.
W imieniu Rady Naukowej
Joanna Wielgórska-Leszczyńska
Michał Matusewicz