Wykorzystanie technologii w budowaniu odporności przedsiębiorstw na kryzysy w świetle koncepcji Przemysłu 5.0
Abstrakt
Przemysł 5.0 jest koncepcją polegającą na dążeniu do równowagi między wzrostem a odpowiedzialnością za środowisko i społeczeństwo. Przedsiębiorstwa, które potrafią połączyć rozwój technologiczny z umiejętnym zarządzaniem zmianą i kapitałem ludzkim, budują odporność na kryzysy i zyskują przewagę konkurencyjną w erze niepewności i ciągłych przeobrażeń. Celem artykułu jest przedstawienie szans związanych z wykorzystaniem technologii przez przedsiębiorstwa produkcyjne w budowaniu odporności na kryzysy w świetle koncepcji Przemysłu 5.0 oraz ocena zdolności transformacji polskich przedsiębiorstw w tym zakresie. Wnioskowanie przeprowadzono na podstawie wyników przeglądu literatury naukowej i literatury szarej (m.in. raportów instytucji państwowych i branżowych, opracowań agencji rozwoju przedsiębiorczości oraz analiz firm konsultingowych). Stwierdzono, że polskie przedsiębiorstwa znajdują się we wczesnej fazie wdrażania rozwiązań technologicznych Przemysłu 4.0 i 5.0. Wyniki analizy gotowości innowacyjnej, technologicznej, organizacyjnej i kompetencyjnej polskich przedsiębiorstw dowodzą, że mimo postępującego wzrostu nakładów na B+R oraz rosnącej aktywności innowacyjnej przedsiębiorstw, postęp transformacji cyfrowej znacząco różnicuje się wśród przedsiębiorstw, zwłaszcza w zależności od ich wielkości i sektora działalności. Polskie przedsiębiorstwa w marginalnym zakresie wykorzystują obecnie szanse związane z wykorzystaniem technologii w budowaniu odporności na kryzysy i wdrażają nowe strategie zgodne z koncepcją Przemysłu 5.0.
Full Text
Bibliografia
Adel A. [2022], Future of industry 5.0 in society: human-centric solutions, challenges and prospective research areas, Journal of Cloud Computing, vol. 11, p. 40.
Aheleroff S., Huang H., Xu X., Zhong R. Y. [2021], Toward sustainability and resilience with Industry 4.0 and Industry 5.0, Sustainability, vol. 13 (16), p. 8776.
APA Group [2024], Stan Przemysłu 4.0 w Polsce – transformacja cyfrowa 2024, https://apagroup.prowly.com/342917‑raport-stan-przemyslu-40‑w-polsce-2024 (dostęp: 17.08.2025).
BGK [2024], Cyfryzacja w sektorze MŚP – szanse i ograniczenia, Departament Badań i Analiz, Bank Gospodarstwa Krajowego, chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.bgk.pl/files/public/Raporty/Raport_cyfryzacja_BGK.pdf (dostęp: 19.08.2025).
European Commission [2021], Industry 5.0: Towards a sustainable, human-centric and resilient European industry (R&I Paper Series, Policy Brief ), https://research-and-innovation.ec.europa.eu/knowledge-publications-tools-and-data/publications/all-publications/industry-50‑towardssustainable-human-centric-and-resilient-european-industry_en (dostęp: 15.12.2025).
Grosse E. H., Sgarbossa F., Berlin C., Neumann W. P. [2023], Human-centric production and logistics system design and management: transitioning from Industry 4.0 to Industry 5.0, International Journal of Production Research, vol. 61 (22), pp. 7749–7759.
GUS [2023], Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2023 r., Warszawa – Szczecin, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/nauka-i-technika-spoleczenstwo-informacyjne/spoleczenstwo-informacyjne/spoleczenstwo-informacyjne-w-polsce-w-2023‑roku,2,13.html (dostęp: 16.08.2025).
Huang S., Wang B., Li X., Zheng P., Mourtzis D., Wang L. [2021], Industry 5.0 and Society 5.0 – Comparison, complementation and co-evolution, Procedia CIRP, vol. 98, pp. 285–290.
Ivanov D. [2022], The Industry 5.0 framework: viability-based integration of the resilience, sustainability, and human-centricity perspectives, International Journal of Production Research, vol. 61 (5), pp. 1683–1695.
Khan M., Haleem A., Javaid M. [2023], Changes and improvements in Industry 5.0: A strategic approach to overcome the challenges of Industry 4.0, Green Technologies and Sustainability, vol. 1 (2), p. 100020.
Maddikunta P. K. R.., Pham Q. V., Prabadevi B., Deepa N., Dev K., Gadekallu T. R., Ruby R., Liyanage M. [2022], Industry 5.0: A survey on enabling technologies and potential applications, Journal of Industrial Information Integration, vol. 26, p. 100257.
Mourtzis D., Angelopoulos J., Panopoulos N. [2022], A Literature Review of the Challenges and Opportunities of the Transition from Industry 4.0 to Society 5.0, Energies, vol. 15 (17), p. 6276.
NCBiR [2025], Jak zmieniło się B+R w Polsce po wejściu do Unii Europejskiej, https://www.gov.pl/web/ncbr/jak-zmienilo-sie-br-w-polsce-po-wejsciu-do-unii-europejskiej (dostęp: 11.08.2025).
NTT DATA Business Solutions [2021], W drodze do fabryki przyszłości w firmach na rynku produkcyjnym, https://pl.nttdata-solutions.com/raport-z-badania-wyzwan-w-drodze-do-fabrykiprzyszlosci (dostęp: 19.08.2025).
PARP. Grupa PFR [2024], Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce – 2024, https://www.parp.gov.pl/storage/publications/pdf/ROSS_2024_29_10_2024.pdf (dostęp: 18.08.2025).
Siemens [2024], Digi Index 2024. Poziom digitalizacji produkcji w Polsce – średnie i duże firmy, https://www.siemens.com/pl/pl/o-firmie/raporty-siemens/digi-index-2024.html#Pobierzraport (dostęp: 12.08.2025).
Sindhwani R., Afridi S., Kumar A., Banaitis A., Luthra S., Singh P. L. [2022], Can industry 5.0 revolutionize the wave of resilience and social value creation? A multi-criteria framework to analyze enablers, Technology in Society, vol. 68, p. 101887.
Wang B., Zheng P., Yin Y., Shih A., Wang L. [2022], Toward human-centric smart manufacturing: A human-cyber-physical systems (HCPS) perspective, Journal of Manufacturing Processes, vol. 76, pp. 304–315.
Autor
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.