Czynniki sprzyjające i bariery dla wdrożenia Przemysłu 5.0 w celu zwiększenia odporności przedsiębiorstw na kryzysy
Article Sidebar
-
Przemysł 5.0, odporność na kryzysy, czynniki sprzyjające, bariery, transformacja cyfrowa, podejście zorientowane na człowieka, zrównoważony rozwój
Abstrakt
Celem artykułu jest identyfikacja czynników sprzyjających i hamujących wdrażanie koncepcji Przemysłu 5.0 w kontekście budowania odporności przedsiębiorstw na kryzysy. Uzasadnieniem podjęcia tematu jest rosnąca częstotliwość zakłóceń gospodarczych, technologicznych i środowiskowych, które ujawniają ograniczenia dotychczasowych systemów przemysłowych oraz potrzebę przejścia do zorientowanych na człowieka, bardziej zrównoważonych i odpornych modeli biznesowych. Zakres rozważań obejmuje analizę literatury naukowej z lat 2015–2025 dotyczącą transformacji cyfrowej, Przemysłu 5.0 i odporności przedsiębiorstw. Przedmiotem badań są czynniki technologiczne, społeczne, ekonomiczne, ekologiczne oraz polityczno‑prawne wpływające na implementację Przemysłu 5.0. Przyjęto, że wdrażanie technologii 5.0 jest determinowane zarówno przez czynniki wspierające, jak i bariery, a ich równoczesne oddziaływanie wpływa na zdolność przedsiębiorstw do adaptacji koncepcji Przemysłu 5.0 w kontekście budowania odporności na kryzysy. Wyniki analizy źródeł literatury wskazują, że kluczowymi czynnikami sprzyjającymi wdrożeniu Przemysłu 5.0 w badanym kontekście są: rozwój zaawansowanych technologii, rosnące oczekiwania społeczne wobec zrównoważonej i spersonalizowanej produkcji oraz presja regulacyjna i środowiskowa. Jednocześnie istotnymi barierami są: wysokie koszty wdrożeń, niedojrzałość technologii, ograniczenia infrastrukturalne oraz kwestie etyczne i kompetencyjne. Autorzy prezentują implikacje wniosków ze swoich badań dla działalności przedsiębiorstw i instytucji, a także dla rozwoju edukacji i działalności badawczej. Badanie ma charakter narracyjnego przeglądu literatury ukierunkowanego na syntezę głównych kategorii czynników sprzyjających oraz barier wskazywanych w dotychczasowych publikacjach.
Full Text
Bibliografia
Adel A. [2022], Future of industry 5.0 in society: human-centric solutions, challenges and prospective research areas, Journal of Cloud Computing, vol. 11, pp. 1–15.
Ahmed T., Karmaker Ch. L., Nasir S. B., Moktadir M. A., Paul S. K. [2023], Modeling the artificial intelligence-based imperatives of industry 5.0 towards resilient supply chains: A post- COVID-19 pandemic perspective, Computer & Industrial Engineering, vol. 177, p. 109055.
Bentkowska K., Korpus J., Ocicka B., Sagan M. [2026], Leveraging technology for enterprise crisis resilience in Industry 5.0, Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, vol. 80 (2), pp. 21–36, https://doi.org/10.33119/KNOP.2026.80.2.2.
Castillo C., Otero-Romero T., Alvarez-Palau E. J. [2025], Navigating the transition to industry 5.0: advancing sustainability, resilience, and human-centricity in Spanish supply chain management, Discover Sustainability, vol. 6, p. 331.
Chih-Hung Hsu, Jin-Zheng Wu, Ting-Yi Zhang, Jia-Yi Chen [2024], Deploying Industry 5.0 drivers to enhance sustainable supply chain risk resilience, International Journal of Sustainable Engineering, vol. 17, pp. 211–238.
EC [2021], Industry 5.0: Towards a sustainable, human-centric and resilient European industry (R&I Paper Series, Policy Brief ), European Commission, https://research-and-innovation.ec.europa.eu/knowledge-publications-tools-and-data/publications/all-publications/industry-50‑towards-sustainable-human-centric-and-resilient-european-industry_en (access: 20.11.2025).
Ferreboeuf H., Efoui-Hess M., Verne X. [2021], Environmental impacts of digital technology: 5‑yeartrends and 5G governance, https://theshiftproject.org/app/uploads/2025/02/Environmentalimpacts-of-digital-technology-5‑year-trends-and-5G-governance_March2021.pdf (access: 16.11.2025).
Ghobakhloo M., Mahdiraji H. A., Iranmanesh M., Jafari‑Sadeghi V. [2024], From Industry 4.0 Digital Manufacturing to Industry 5.0. Digital Society: a Roadmap Toward Human-Centric, Information Systems Frontiers, pp. 1–33.
Grosse E. H., Sgarbossa F., Berlin C., Neumann W. P. [2023], Human-centric production and logistics system design and management: transitioning from Industry 4.0 to Industry 5.0, International Journal of Production Research, vol. 61, pp. 7749–7759.
Ivanov D. [2022], The Industry 5.0 framework: viability-based integration of the resilience, sustainability, and human-centricity perspectives, International Journal of Production Research, vol. 61, pp. 1683–1695.
Khajeh Naeeni S., Nouhi N. [2023], The Environmental Impacts of AI and Digital Technologies, AI and Tech in Behavioral and Social Sciences, vol. 1 (4), pp. 11–18.
Khan M., Haleem A., Javaid M. [2023], Changes and improvements in Industry 5.0: A strategic approach to overcome the challenges of Industry 4.0, Green Technologies and Sustainability, vol. 1, p. 100020.
Laddha S., Agrawal A. [2024], Unveiling barriers to Industry 5.0 adoption in supply chains: a DEMATEL approach, RAUSP Management Journal, vol. 59, pp. 123–137.
Maddikunta P. P. K., Pham Q. V., Prabadevi B., Deepa N., Dev K., Gadekallu T. R., Ruby R., Liyanage M. [2022], Industry 5.0: A survey on enabling technologies and potential applications, Journal of Industrial Information Integration, vol. 26, p. 100257.
Mourtzis D., Angelopoulos J., Panopoulos N. [2022], A Literature Review of the Challenges and Opportunities of the Transition from Industry 4.0 to Society 5.0, Energies, vol. 15 (17), p. 6276.
Suciu M. C., Plesea D. A., Petre A., Simion A., Mituca M. O., Dumitrescu D., Bocaneala A. M., Moroianu R. M., Nasulea D. F. [2023], Core Competence – As a Key Factor for a Sustainable, Innovative and Resilient Development Model Based on Industry 5.0, Sustainability, vol. 15 (9), p. 7472.
Szara K. [2025], Resilience in Industry 5.0 – Systematic Literature Review, Scientific Papers of Silesian University of Technology, Organization and Management Series, vol. 224, pp. 523–551.
Tanjung T., Ghazali I., Mahmood W. H. W., Gazali Herawan S. [2025], Drivers and barriers to Industrial Revolution 5.0 readiness: A comprehensive review of key factors, Green Technologies and Sustainability, vol. 3, p.100217.
Yoşumaz İ., Uzun. H. [2024], The relationship between industry 5.0 Process and ESG process: A qualitative analysis in the context of Türkiye’s BIST Sustainability 25 Index white good sector, Environmental Research & Technology, vol. 7 (4), pp. 512–529.
Autor
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Oficynę Wydawniczą SGH autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.
Oficyna Wydawnicza SGH posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).
Osoby zainteresowane komercyjnym wykorzystaniem zawartości czasopisma proszone są o kontakt z Redakcją.